II SA/Gl 6/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi H. R. (R.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 5 listopada 2024 r. nr WINB-WOA.7722.224.2024.KS w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku T. R. i H. R. z dnia 28 sierpnia 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., postanowieniem nr [...] z dnia 22 lipca 2024 r., odmówił H. R. wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] położonego w K.. Wskazał, że "realizacja budynku mieszkalnego na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] 1984 r. Naczelnika Miasta i Gminy K. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego oraz budynku inwentarsko - składowego usytuowanych na działce położonej w K., wydanej na rzecz [...], wyklucza dopuszczalność wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w odniesieniu do ww. obiektu budowlanego". Zażalenie na to postanowienie złożył jego adresat podnosząc, że budynek przy ul. [...] w K. spełnia wymogi uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Zaskarżonym obecnie postanowieniem Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił przesłanki zastosowania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 61a k.p.a. Wskazał także, że zgodnie z art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę bądź bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, a od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Zgodnie natomiast z art. 49f ust. 2 pr. bud., w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2 pr. bud., uproszczone postępowanie legalizacyjne, prowadzi się wyłącznie na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego. Przedmiotem złożonego w sprawie wniosku jest uproszczona legalizacja budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w K. Budynek ten został zrealizowany na podstawie decyzji [...] z dnia [...] 1984 r. Naczelnika Miasta i Gminy K., udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i budynku inwentarsko-składowego, wydanej na rzecz wnioskodawców. W związku z powyższym bezzasadnym byłoby prowadzenie wobec przedmiotowego budynku postępowania legalizacyjnego - zwykłego czy też uproszczonego, skoro powstał on w sposób legalny. Tym samym organ I instancji prawidłowo odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec budynku powstałego na podstawie pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy podkreślił, że w odniesieniu do obiektu, który nie jest samowolą budowlaną, nie mogą być zastosowane przepisy ustawy Prawo budowlane w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, gdyż tryb, którego dotyczy wniosek, stosuje się do obiektów wybudowanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia, a w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi i w konsekwencji naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 oraz 2 k.p.a. Zauważono, że równolegle z przedmiotową sprawą toczy się postępowanie w sprawie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków decyzji nr [...] z dnia [...] 1984 r. Naczelnika Miasta i Gminy K. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego oraz budynku inwentarsko - składowego usytuowanych na działce nr [...] położonej w K., stanowiącej własność wnioskodawców, w zakresie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W konsekwencji nie jest możliwe przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Skargę na to postanowienie do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Katowicach naruszenie art. 49f ust. 1 oraz 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że przepisów o uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym nie stosuje się do obiektów budowlanych wybudowanych w warunkach odstępstwa od projektu budowlanego, które to odstępstwa wymagają pozwolenia na budowę/zgłoszenia. W przypadku uznania, że wykładnia powyższego przepisu jest prawidłowa wniesiono o rozważenie przez Sąd zarzutu niekonstytucyjności art. 49f ust. 1 oraz 2 Prawa budowlanego, a konkretnie niezgodności z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten nie przewiduje możliwości wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w przypadku, w którym budowa obiektu budowlanego lub jego części nastąpiła w warunkach istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - wniesiono o skierowanie stosownego pytania w tym przedmiocie do Trybunału Konstytucyjnego. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego określa art. 49 f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418). Zgodnie z tym przepisem "w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne". Z powyższego w sposób oczywisty wynika, że uproszczone postępowanie legalizacyjne może zostać wszczęte jedynie w przypadku wzniesienia obiektu w sytuacji samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź dokonania stosownego zgłoszenia. W przypadku skarżącego taka sytuacja nie występuje. Będący jego własnością obiekt budowlany został wzniesiony legalnie, na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę. Zatem w rozstrzyganej sprawie wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 61a k.p.a. W tym miejscu Sąd nie może zaakceptować argumentacji skargi, że skoro nastąpiły zmiany przy wznoszeniu będącego przedmiotem postępowania obiektu budowlanego i zmiany te wymagały zmiany pozwolenia na budowę, to obiekt został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę. Taka wykładnia czyniłaby bowiem bezprzedmiotowym jakiekolwiek postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. A ustawa Prawo budowlane rozwiązania w tym zakresie przewiduje jako instrument odrębny od legalizacji. Za nieuzasadnione Sąd uznaje stanowisko skarżącej, że ograniczenie stosowania art. 49f ustawy jedynie do samowoli budowlanej stanowi naruszenie zasady równego traktowania. Postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz postępowanie legalizacyjne to dwie odrębne procedury przewidziane prawem, których cel jest odmienny. Ustawodawca wprowadził szczególne rozwiązania w przypadku samowoli budowlanej i w żadnym przypadku nie narusza to konstytucyjnie chronionych praw skarżącej. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.