II SA/Gl 600/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2019 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...]. Wójt Gminy K. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 7, art. 10 ust. 2, art. 18 i art. 28 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.) oraz rat. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przyznania H.K. (dalej strona lub skarżący) świadczenia wychowawczego na córkę W. K. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że rodzina strony składa się z trzech osób w tym jednego dziecka. W następstwie przeprowadzonej analizy wysokości dochodów rodziny ustalono, że wynosi on 897,35 zł miesięcznie na osobę w rodzinie i jest wyższy od kryterium uprawniającego do otrzymania przedmiotowego świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie i z tego powodu wydana została decyzja odmowna. Na wskazany dochód rodziny składa się emerytura strony w wysokości 2 268,84 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 423,20 zł. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W odwołaniu tym wyrażono niezadowolenie z otrzymanej decyzji i zakwestionowano jej prawidłowość w zakresie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. W motywach odwołania strona podniosła, że posiada gospodarstwo rolne, jednakże jest ono wydzierżawione i z tego tytułu otrzymuje dochód w wysokości 130 zł miesięcznie, nadto zauważyła, że żona jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i odniósł się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, co do zasad ustalania wysokości dochodu rodziny za 2017 r. i dokonał analogicznych wyliczeń i uzyskał tożsamą wysokość dochodu na osobę w rodzinie. W uzasadnieniu tym organ odwoławczy w sposób rozbudowany wskazał, na unormowania prawne, którymi kierował się ustalając wysokość dochodu rodziny i odniósł do argumentów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu, nie podzielając ich zasadności. W końcowej części uzasadnienia organ ten wskazał, że przy ustalaniu dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, uwzględnia się również grunty oddane w dzierżawę. Stanowisko takie wynika z treści norm prawnych ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z decyzją tą nie zgodził się skarżący, w imieniu którego radca prawny R.S. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jak również wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej powyższej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez niewłaściwe zastosowanie i art. 7 pkt 5 tej ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na braku przyjęcia rzeczywistego dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w kwocie 130 zł w roku 2017 r. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to postanowień art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy polegające na błędnym ustaleniu wysokości dochodu rodziny skarżącego. W motywach skargi przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie skupiono uwagę na zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W dalszej części rozwinięto zarzuty stawiane kwestionowanym rozstrzygnięciom, a w szczególności związane z ustaleniem wysokości dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zaprezentowało w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 12 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/GI 600/19 przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej powyżej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że Sąd dokonuje kontroli zakwestionowanej decyzji w oparciu o akta, które przekazane zostały mu przez wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej. Mocą zakwestionowanej decyzji organy administracji publicznej obu instancji odmówiły skarżącemu przyznania świadczenia wychowawczego i w motywach swoich rozstrzygnięć wskazały, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego do jego otrzymania. Organy obu instancji do dochodu zaliczyły świadczenie emerytalne skarżącego oraz dochód z gospodarstwa rolnego będącego własnością skarżącego. W odwołaniu od decyzji pierwszej instancji jak również w skardze skarżący utrzymuje, że dochód z gospodarstwa rolnego nie powinien być uwzględniany, ponieważ gospodarstwo to zostało wydzierżawione i jedynym dochodem z tego tytułu jest płacony podatek w wysokości 130 zł. W sytuacji rozbieżności stanowisk organów administracji oraz skarżącego niezbędne jest odwołanie się do brzmienia stosownych przepisów prawa. Zgodnie z art. 10 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przypadku gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się. Natomiast po myśli art. 7 ust. 6 tej ustawy ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem: oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W kontekście przywołanej treści przepisów przedmiotowej ustawy uwagę zwraca pierwsza z wymienionych przesłanek, a mianowicie odwołująca się do przepisów ubezpieczenia społecznego rolników. Po myśli art. 38 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299) przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu domniemywa się, że: właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach. Oznacza to, że jeżeli umowa dzierżawy jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków to wówczas dochód z tytułu gospodarowania na takim gospodarstwie przysługuje dzierżawcy, a nie wydzierżawiającemu. Powyższe ustalenia były niezbędne ponieważ jak wynika z akt administracyjnych zalega w nich umowa dzierżawy zawarta w 2015 r., która następnie została zarejestrowana w Urzędzie Gminy K. pod nr [...] . Z treści dokumentów zgromadzonych w toku powadzonego postępowania nie można ustalić, czy umowa ta została zarejestrowana we wskazanej powyżej ewidencji czy też nie. Oznacza to zarazem, że organy administracji obu instancji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób prawidłowy, ponieważ nie wyjaśniły jednej okoliczności, która odgrywa w sprawie istotną rolę. W tej sytuacji uznać należy, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uchybieniem postanowień art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Równocześnie okoliczność ta wyczerpuje przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi wynikającą z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji dokona uzupełniających ustaleń co do tego w jakiej ewidencji znajduje się przedmiotowa umowa dzierżawy, a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję.