II SA/Gl 606/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Jak wynika z akt sprawy, K. M. był zameldowany w mieszkaniu przy ul. [...] w K. Najemcą tego lokalu była jego matka A. L. Wyrokiem z dnia [...] r., wydanym w sprawie o sygn. [...] Sąd Rejonowy w G. nakazał A. L., T. L., A. L., K. M. oraz D. B. opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...] oraz wydanie go Gminie K. w stanie wolnym od osób i rzeczy. A. L. i A. L. przyznano prawo do lokalu socjalnego, natomiast w stosunku do pozostałych osób, w tym K. M., Sąd orzekł o nieprzyznaniu takiego prawa. W odniesieniu do K. M. Sąd nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu [...] r. A. L. opuściła i zdała przedmiotowy lokal Gminie. W oświadczeniu z dnia [...] r. podała, że jej synowie, w tym K. M. nie przebywali w mieszkaniu już przed datą jego opróżnienia i wydania w [...] r., K. M. był osadzony w Zakładzie Karnym w C. Prezydent Miasta K. zawiadomił K. M. o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania z lokalu przy u. [...] w dniu [...] r., informując o możliwości dobrowolnego wykonania obowiązku. W odpowiedzi [...] zwrócił się z żądaniem przydzielenia mu lokalu mieszkalnego z zasobów gminy, albowiem po opuszczeniu zakładu karnego nie będzie miał gdzie mieszkać. W następstwie pism strony, organ I instancji udzielił jej pisemnych wyjaśnień co do treści przepisów regulujących ewidencję ludności oraz zakres kompetencji organu. W szczególności wyjaśnił, że organy ewidencji ludności nie zajmują się zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych stron. Wobec żądanie strony uczestniczenia w wyznaczonych oględzinach lokalu organ poinformował stronę o możliwości i trybie ustanowienia pełnomocnika, przesyłając druk pełnomocnictwa oraz zwrócił się o podanie terminu możliwego udziału strony w oględzinach. K. M. wskazał datę po [...] r. W dniu [...] r., po uprzednim zawiadomieniu stron, dokonano oględzin mieszkania. Ustalono, że od [...] r. lokal zamieszkuje inna rodzina a w lokalu brak rzeczy osobistych K. M. Po zawiadomieniu strony o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. orzekł o wymeldowaniu K. M. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania. Organ przyjął, że spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.). K. M. w lokalu nie przebywa, opuścił go już przed datą wydania mieszkania Gminie, orzeczony został w stosunku do niego nakaz eksmisji, który został dobrowolnie wykonanany. W tej sytuacji organ uznał, że utrzymywanie zameldowania K. M. w przedmiotowym lokalu nie potwierdza istniejącego stanu faktycznego i uzasadnia orzeczenie wymeldowania. W złożonym odwołaniu K. M. wniósł o uchylenie decyzji. Podniósł, że nie opuścił lokalu w sposób dobrowolny, albowiem został skazany na karę pozbawienia wolności i przebywa w zakładzie karnym. Decyzja organu o wymeldowaniu ma negatywne dla niego konsekwencje, albowiem pozbawia go możliwości ubiegania się o przedterminowe zwolnienie, o uzyskanie przepustki czy zatrudnienie poza terenem zakładu karnego. Pozbawia go też mieszkania. Zarzucił, że nie mógł ustanowić w sprawie pełnomocnika, albowiem nie zna odpowiedniej osoby a jego matka jest osobą starszą i schorowaną. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, że spełniona została przesłanka wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uznał także, że pobyt strony w zakładzie karnym nie jest przeszkodą do prowadzenia postępowania administracyjnego a organ administracji prawidłowo zadbał o ochronę interesów, pouczając o możliwości ustanowienia pełnomocnika oraz zmieniając zgodnie z wnioskiem termin oględzin. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił, że wydane decyzje naruszają prawo. Wadliwie przyjęto, że dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania, skoro przebywa w zakładzie karnym. Zarzucił też, że nie rozumie argumentów uzasadnienia, dotyczących braku jego rzeczy w mieszkaniu, albowiem nie mogły się one tam znajdować, skoro mieszkanie zostało zdane przez jego matkę. Skarżący podniósł także zarzuty wobec wyroku sądu powszechnego orzekającego nakaz opuszczenia lokalu. Organy nie przyznały mu żadnego mieszkania, zatem po odbyciu kary nie będzie miał gdzie zamieszkać. Zarzucił, że jest dyskryminowany z powodu pobytu a zakładzie karnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. O oddalenie skargi wniósł również uczestnik postępowania [...], podkreślając fakt wykonania orzeczonego przez sąd nakazu opuszczenia lokalu. Postanowieniem z dnia 17 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] r. podtrzymał żądania i zarzuty skargi, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. Zaakcentował fakt przymusowego opuszczenia lokalu oraz brak możliwości uczestniczenia strony w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na te osoby obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 ustawy, m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta jest pochodną funkcji, jaką spełnia z założenia ewidencja ludności. Jej zadaniem jest odnotowywanie miejsca pobytu poszczególnych osób. Prawidłowo zatem organy wskazywały skarżącemu, że przedmiotem wydanego rozstrzygnięcia nie mogły być żądania dostarczenia lokalu mieszkalnego. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy na wniosek lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podstawą zaskarżonej decyzji jest właśnie art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze akcentował, że nie można przyjąć, że opuścił dobrowolnie miejsce zamieszkania, albowiem został pozbawiony wolności, jego nieobecność ma zatem charakter przymusowy. Argument ten w niniejszej sprawie nie jest zasadny. Po pierwsze należy wskazać, że przepis art. 15 ust. 1 ustawy wcale nie przewiduje przesłanki dobrowolności w opuszczeniu miejsca zamieszkania. W niniejszej sprawie istotną wagę posiada okoliczność, że wobec skarżącego orzeczony został nakaz opuszczenia i opróżnienia przedmiotowego lokalu, któremu sąd powszechny nadal rygor natychmiastowej wykonalności. Nakaz ten został wykonany, przy czym nie jest istotne, że opróżnienie lokalu nie nastąpiło w drodze osobistych działań zobowiązanego. Bezsporne jest w sprawie, że matka skarżącego opróżniła lokal i w stanie wolnym od osób i rzeczy wydała go właścicielowi. W braku działań dobrowolnych taki sam skutek spowodowałoby przymusowe opróżnienie lokalu w drodze egzekucji. Nadto wyrok sądu powszechnego ma taki skutek, że skarżący nie ma podstaw do twierdzenia, że po odbyciu kary do mieszkania mógłby powrócić, na przeszkodzi temu stoi bowiem brak uprawnienia do zamieszkania w lokalu. Bez względu zatem na przyczyny, które spowodowały nieobecność skarżącego w mieszkaniu, wykonanie nakazu opuszczenia lokalu stanowi podstawę do przyjęcia, że doszło do trwałego opuszczenia miejsca zameldowania, co uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu w sytuacji, gdy zobowiązany sam obowiązku meldunkowego nie wykonał. Sąd nie podziela też zarzutów skarżącego, jakoby pozbawiony został prawidłowego udziału w sprawie. Fakt przymusowego odosobnienia skarżącego ma wpływ na możliwość osobistego udziału w czynnościach a organy administracji nie dysponują instrumentami wpływania na sposób odbywania kary. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy są zobowiązane zapewnić stronom czynny udział w postępowaniu, obowiązek ten ograniczony jest jednak do warunków sprawy. W kontrolowanym przypadku organy z tego obowiązku się wywiązały. Skarżący wiedział o postępowaniu i korzystał czynnie z możliwości przedstawienia swego stanowiska. Doręczane mu były wszelkie pisma formułowane w toku postępowania, organ pouczył także o możliwości ustanowienia pełnomocnika, z czego skarżący nie skorzystał. Postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie pisemności (art. 14 k.p.a.) a wezwanie do osobistego stawiennictwa, uregulowane w rozdziale 9 k.p.a. jest konieczne wówczas, gdy jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy lub wykonania czynności urzędowych. Wobec okoliczności sprawy, w tym przyznanego przez skarżącego faktu opróżnienia przez matkę mieszkania, stawiennictwo takie nie było konieczne. Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.