II SA/Gl 606/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 maja 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] M. K. nadesłał formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych podkreślając, że samotnie wychowuje dwójkę dzieci, a co miesiąc spłaca zobowiązanie kredytowe zaciągnięte w związku z realizowaną budową. Skarżący jako domowników wymienił żonę oraz dwójkę dzieci wskazał również, że w skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2, podał także, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Skarżący osiąga dochód ze stosunku pracy w kwocie [...] zł brutto miesięcznie. W formularzu zaznaczył, że jego małżonka przebywa obecnie w zakładzie karnym w związku z karą pozbawienia wolności. Dodatkowo wyjaśnił, że co miesiąc z tytułu spłaty kosztów sądowych wpłaca [...] zł, a w związku z realizacją roszczenia ubezpieczyciela –[...] zł. Rata zaciągniętego kredytu hipotecznego wynosi [...] zł, spłata pożyczki zaciągniętej w zakładzie pracy to [...] zł, opłaty za przedszkole dla młodszego dziecka to [...] zł, opłata za telefon, TV oraz Internet to miesięcznie około [...] zł. Do druku formularza dołączył kopie przelewów bankowych, z których wynika, że wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto miesięcznie, na rachunek Sądu Rejonowego w Ż. przelewa [...] zł, a na rzecz Towarzystwa Ubezpieczeń [...] – [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał szereg dokumentów obrazujących jego sytuacje materialną, a w szczególności poziom i strukturę wydatków oraz wyjaśnił, że w chwili obecnej wraz z dziećmi zamieszkuje u teścia. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 lipca 2014 roku oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podniósł on, że w pierwszej kolejności nieznane są przyczyny, dla których skarżący uchylił się od wskazania dochodów swojego teścia, u którego, jak sam oświadczył mieszka razem z dziećmi, a więc osobę tę należałoby traktować jako dorosłego domownika. Po drugie niejasny jest status majątkowy strony. Z jednej strony deklaruje, że zamieszkuje u teścia pod adresem: [...], ul. [...], z drugiej podnosi, że faktura za energię elektryczną dotyczy budynku w budowie - usytuowanego pod tym samym adresem. Z kolei kierując pisma do sądu wskazuje adres zameldowania (a więc miejsca, gdzie przebywa z zamiarem stałego pobytu i gdzie powinny koncentrować się jego interesy życiowe) – ...] w Ż., nie podając przy tym jakichkolwiek informacji na temat tytułu prawnego jaki przysługuje mu do tego lokalu. W końcu podniósł, że skarżący powołuje się na wydatki związane z chorobami dzieci i w żaden sposób faktu tego nie uprawdopodabnia. W szczególności, o ile nie dysponuje rachunkami za lekarstwa, miał możliwość nadesłania zaświadczeń od lekarzy specjalistów, pod opieką których pozostają jego dzieci, czego wszakże nie uczynił. W piśmie z dnia [...] r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc w pierwszej kolejności, że Sąd powinien zwrócić się do niego o udzielenie dodatkowych precyzyjnych wyjaśnień, jeżeli powziął wątpliwości co do istnienia trudnej sytuacji materialnej i uważał, że wyjaśnienia skarżącego w tej kwestii były niepełne. Swoją tezę poparł twierdzeniem, iż w jego mniemaniu wnioskiem i późniejszym uzupełnieniem sprostał konieczności wykazania się trudną sytuacją materialną. Ponadto wyjaśnił, iż nie uchyla się od wskazania dochodów swojego teścia, u którego zamieszkuje. Co więcej budynek, którego dotyczy faktura VAT za energię elektryczną istotnie znajduje się pod tym samym adresem, gdyż tak figuruje w dokumentach gminnych. Poza tym poinformował, że jest zameldowany w Ż., jednakże jest to mieszkanie należące do jego siostry i w trosce o swoje mienie zamieszkuje wraz z dziećmi u swojego teścia, gdyż jego dom znajduje się w budowie i w obecnej sytuacji nie może w nim zamieszkać. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżący stwierdził, iż nie wiedział, że istotne dla Sądu mogą być zaświadczenia lekarskie jego dzieci, gdyż nie jest biegły w interpretacji przepisów, a na pomoc prawną go nie stać. Wezwaniem z dnia 22 sierpnia 2014 r. zobowiązano stronę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie, poprzez udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez teścia skarżącego, u którego zamieszkuje wraz z rodziną i w związku z powyższym jest on traktowany jako dorosły domownik, ponadto o uprawdopodobnienie kosztów poniesionych z tytułu istnienia schorzeń u dzieci skarżącego oraz udokumentowanie innych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo, w którym po raz kolejny zapewniał o istnieniu trudnej sytuacji materialnej jego rodziny. Nadmienił, że aż do maja br. jego rodzina ponosiła spore wydatki związane z ciężką chorobą swojej teściowej. Ponadto oznajmił, że [...] jego żona opuściła zakład karny, obecnie nie pracuje oraz nie otrzymuje żadnej pomocy materialnej i w związku z tym pozostaje na jego utrzymaniu. Dodatkowo poinformował, że jego teść jest emerytem i nie posiada żadnych dodatkowych dochodów, ponadto leczy się z powodu przebytego zawału serca i ponosi z tego tytułu wydatki miesięcznie rzędu [...] zł. Na poparcie swych twierdzeń skarżący załączył szereg dokumentów w celu udokumentowania ponoszonych wydatków oraz dokumentację medyczną swoich dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie P.p.s.a.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc te uwagi do sytuacji materialnej skarżącego, stwierdzić trzeba, że w przypadku M. K. zachodzą okoliczności, które pozwalają na uwzględnienie jego żądania w całości. Należy zauważyć, że uiszczenie choćby niewielkiej części kosztów sądowych pozbawiłoby skarżącego środków niezbędnych na pokrycie pozostałych wydatków, w tym tych, które zaliczyć trzeba do utrzymania koniecznego. Należy podkreślić, że skarżący w sposób należyty udokumentował wszelkie wątpliwości dotyczące jego sytuacji materialnej. Dodatkowo trzeba nadmienić, iż obecnie w gospodarstwie domowym skarżącego znajduje się [...] osób, w tym dwoje dzieci, które wymagają znacznych nakładów finansowych w związku z tym, iż rozpoczął się rok szkolny. Co więcej zarówno skarżący jak i jego teść, który jest traktowany jako dorosły domownik, posiadają zobowiązania pieniężne w postaci kredytów bądź pożyczek, które obrazują ich ciężką sytuację materialną. Łączny miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi około [...] zł netto, natomiast podstawowe wydatki kształtują się na poziomie [...] zł, w tym uwzględniono jedynie stałe opłaty za media, koszty związane ze spowodowanym wypadkiem przez żonę skarżącego oraz opłatę za przedszkole. Ponadto dużym obciążeniem dla domowego budżetu strony jest rata kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł, nie wspominając o wysokich opłatach za leki. Pominięcie tych wszystkich okoliczności, zwłaszcza zaś skali obciążeń finansowych strony, pozostawałoby w sprzeczności z dyrektywami wynikającymi z prawa do sądu, realizacji którego służy przecież instytucja prawa pomocy. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.