II SA/Gl 607/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Aleksandra Żmudzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie statusu prawnego napowietrznej linii energetycznej oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. [...] spółka z o.o. w W. [...] w C. zwróciła się do Starosty Powiatowego w M. o potwierdzenie posiadania przez Skarb Państwa w okresie od 1971 r. do 1 lutego 1989 r. napowietrznej linii energetycznej zasilającej podstację trakcyjną Z. (linia kolejowa 001) relacji Z. – Z. oraz przeniesienia tego posiadania po dniu 1 lutego 1989 r. na przedsiębiorstwo państwowe [...]. Wskazano, że linia ta była budowana w latach 1955 – 1956. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wnioskodawca jest spółką powstałą w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego [...]. Wobec zlokalizowania w przeszłości linii energetycznych na gruntach osób trzecich Spółka rozpoczęła starania o uregulowanie stanu prawnego. W tym celu zmierza do uzyskania na drodze sądowej orzeczeń stwierdzających nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowych. Kierując do sądu powszechnego wniosek o stwierdzenia nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie Spółka zobowiązana jest do wykazania wymaganego okresu posiadania (30 lat). Zgodnie z art. 176 k.c., możliwe jest przeniesienie posiadania przez Skarb Państwa po dniu 1 lutego 1989 r. na rzecz [...]. Wówczas istnieje możliwość zaliczenia okresu posiadania poprzednika na rzecz aktualnego posiadacza. Dodatkowo sprecyzowano, że wniosek pozostaje w związku z planowanym wystąpieniem o stwierdzenie nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie w stosunku do działki nr [...], położonej w D., gmina P., stanowiącej własność J. B. W uzupełnieniu wniosku Spółka nadesłała wyciąg z posiadanej książki środków trwałych, z której wynika, że linia po przebudowie w dniu 2 listopada 1982 r. była w ewidencji środków trwałych [...] a w dniu 30 września 2001 r. została przekazana [...] spółce z o.o. w W. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta M, na podstawie art. 219 k.p.a. odmówił wydania żądanego zaświadczenia. W uzasadnieniu wyjaśniono, że starostwo nie prowadzi ewidencji ani dokumentacji dotyczących linii energetycznych, albowiem nie leży to w zakresie jego właściwości. Z tego względu Starosta nie jest uprawniony do wydania zaświadczenia o żądanej treści. W złożonym zażaleniu Spółka podała, że wnosiła o potwierdzenie posiadania przez Skarb Państwa służebności linii energetycznej i przeniesienia tego posiadania na [...]. Stanowisko Starosty oceniono jako błędne, albowiem zgodnie z art. 128 k.c. w brzmieniu obowiązującym do 1 lutego 1989 r. przedsiębiorstwo państwowe nie mogło być właścicielem nieruchomości, wobec czego nie mogło również nabyć własności przez zasiedzenie. Zatem posiadanie nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe w zakresie odpowiadającym treści służebności do 1 lutego 1989 r. było posiadaniem przez Skarb Państwa. Dopiero po tej dacie przedsiębiorstwo mogło nabywać nieruchomości w swoim imieniu. Wnioskująca Spółka powołała się na stanowisko w tej kwestii wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2006 r. sygn. akt I CSK 11/05. Wskazano, że wedle Sądu Najwyższego, jedyną możliwą konstrukcją prawną pozwalającą na zaliczenie okresu posiadania służebności przed 1 lutego 1989 r. jest potwierdzenie, że przed tą datą Skarb Państwa był posiadaczem i przeniósł to posiadanie na przedsiębiorstwo państwowe. Wedle Spółki jedynym organem władnym wydać takie zaświadczenie jest Starosta. Dla wydania potwierdzenia posiadania służebności nie są konieczne ewidencje, albowiem fakt istnienia linii jest bezsporny i został wykazany przez wnioskodawcę złożonymi dokumentami. W razie wątpliwości Starosta winien zwrócić się do wnioskodawcy o wskazanie dodatkowych dowodów, np. świadków, mogących potwierdzić fakt budowy linii. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazano, że okoliczności, których potwierdzenia żąda się w zaświadczeniu powinny pozostawać w związku z rzeczowym zakresem działania organu. Ewentualne postępowanie wyjaśniające spełnia rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia, albowiem główną rolę pełnią dane z ewidencji, rejestrów, zbiorów dokumentów. Gdy organ stwierdzi istnienie interesu prawnego osoby występującej z wnioskiem o wydanie zaświadczenia, obowiązany jest je wydać, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów, zbiorów danych. W sprawie o stwierdzenie zasiedzenia rzeczą wnioskodawcy będzie wykazanie w postępowaniu przed sądem cywilnym okoliczności związanych z wybudowaniem i posiadaniem linii. Natomiast Starosta nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi okres posiadania linii przez Skarb Państwa i fakt przekazanie jej Spółce. W tej sytuacji Starosta nie miał podstaw do wydania zaświadczenie, nie miał zatem również podstaw do prowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego. W skardze do sądu administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie postanowienia. Ponownie wyjaśniono, z jakich powodów Spółka ubiega się o wykazanie okresu posiadania linii przez Skarb Państwa oraz faktu przeniesienia tego posiadania na [...] Podniesiono, że starosta jest jedynym organem właściwym do wydania zaświadczenia o żądanej treści. Do wydania potwierdzenia posiadania służebności nie są konieczne ewidencje, lecz wykładnia art. 128 k.c. Starosta dysponuje dokumentacją umożliwiająca wydanie zaświadczenia, np. mapami. Z dokumentacji związanej z tworzeniem mapy zasadniczej można np. odczytać, kiedy zostały namierzone słupy energetyczne. Na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. pełnomocnik złożył do akt kopię pisma Starostwa Powiatowego z dnia [...] r., w którym zawarto informację o dacie namierzenia słupa na działce nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zwrócono uwagę, że dokumenty znajdujące się w państwowym zasobie geodezyjno-kartograficznym nie potwierdzają daty wybudowania urządzeń ani daty przekazania ich posiadania. Mapa potwierdza jedynie, że urządzenia istnieją w terenie a szkice polowe dają informację, kiedy zostały namierzone przez geodetę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Wydanie zaświadczenia jest materialno-techniczną czynnością organu administracji polegającą na urzędowym potwierdzeniu stanu faktycznego lub prawnego. Zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego, kwalifikowane jest jako akt wiedzy. W drodze zaświadczenia organ stwierdza to, co jest mu wiadome, nie rozstrzyga jednak żadnej sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 217 k.p.a. zaświadczenie wydawane jest w dwóch przypadkach: gdy urzędowego poświadczenia faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub gdy osoba ze względu na swój interes prawny domaga się urzędowego potwierdzenia faktów lub stanu prawnego. W tym drugim przypadku, zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a., organ jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Przed wydaniem zaświadczenia organ, zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a., ma możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie. Przedmiotem postępowania wyjaśniającego nie może być jednak analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego odpowiednich wniosków, ani dokonywanie ocen prawnych. Konieczne postępowanie wyjaśniające odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, komentarz do art. 218). Odmowa wydania zaświadczenia może mieć miejsce wówczas, gdy strona nie wykaże interesu prawnego, gdy fakt lub stan prawny nie wynikają z prowadzonych ewidencji i zbiorów oraz gdy nie jest możliwe spełnienie żądania odnośnie treści zaświadczenia. W niniejszej sprawie skarżąca Spółka pierwotnie żądała potwierdzenia faktu posiadania przez Skarb Państwa linii energetycznej zasilającej określoną stację trakcyjną oraz faktu przeniesienia tego posiadania po dniu 1 lutego 1989 r. na przedsiębiorstwo państwowe [...]. W zażaleniu, a następnie w skardze, żądanie określane było bliżej jako dotyczące wręcz potwierdzenia faktu posiadania służebności. Organy nie negowały interesu prawnego Spółki w potwierdzeniu tego rodzaju okoliczności, uznały jednak, że okoliczności takich potwierdzić nie mogą. Stanowisko to w ocenie Sądu należy ocenić jako prawidłowe. Należy podkreślić, że żądanie nie dotyczyło danych wynikających z ewidencji, np. geodezyjno-kartograficznych. W zakresie w jakim organ dysponuje danymi dotyczącymi trakcji czy słupów, udzielono stronie informacji, co potwierdza złożone na rozprawie pismo organu, informujące o dacie namierzenia słupa na działce nr [...]. Skoro organ nie ma możliwości stwierdzenia, w oparciu o posiadane dane, kto i w jakiej dacie był inwestorem, posiadaczem czy właścicielem słupa lub całej linii energetycznej, na okoliczności te nie może wydać zaświadczenia. Nie jest jednocześnie uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego ustalenia wnioskowanych danych w inny sposób, np. poprzez analizę skutków zmian stanu prawnego. Dla stwierdzenia nabycia zasiedzenia służebności gruntowej strona zobowiązana jest wykazać spełnienie przesłanek zasiedzenia, w tym w szczególności faktu posiadania, w postępowaniu przed sądem cywilnym. Na okoliczność spełnienia tych przesłanek nie może zostać wydane zaświadczenie przez organ administracji, czego w istocie Spółka się domagała. Uwzględniając podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak sentencji.