II SA/Gl 61/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2007 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] roku, nr [...] orzekającą o wymeldowaniu skarżącego S. K. z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B.. Decyzja organu odwoławczego wydana została na skutek odwołania skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji. W odwołaniu skarżący wskazał, że w wyroku rozwodowym zapewniono mu korzystanie z jednego pokoju w przedmiotowym mieszkaniu. Przyznał, że ze względu na zachowanie byłej żony zagrażające jego życiu był zmuszony opuścić mieszkanie. Zwrócił się o umożliwienie mu zamieszkania w lokalu zgodnie z posiadanym tytułem prawnym. Wskazał, że o decyzji Prezydenta B. dowiedział się w dniu [...] 2006 roku, co spowodowało, że nie mógł złożyć odwołania w ustawowym terminie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). W szczególności za prawidłowe uznano ustalenia organu pierwszej instancji poczynione w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że skarżący faktycznie nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Odnośnie zarzutu skarżącego, jakoby opuszczenie mieszkania nie nastąpiło dobrowolnie, organ wskazał, że byłby on zasadny tylko w takiej sytuacji, kiedy skarżący podjąłby środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu. W ocenie organu takie środki nie zostały podjęte. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i odstąpienie od wymeldowania. Przyznał, że faktycznie nie zamieszkiwał w spornym lokalu, jednak traktował go jako swoje centrum życiowe, gdyż innego mieszkania nie miał i nie ma. Ponownie powołał się na wynikający z wyroku rozwodowego tytuł prawny do lokalu. Zarzucił byłej żonie działania zmierzające do zebrania dowodów nie odpowiadających faktycznemu stanowi rzeczy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 25 lipca 2007 roku skarżący wniósł dodatkowo o zasadzenie kosztów postępowania. Oświadczył, iż o wydaniu zaskarżonej decyzji dowiedział się na Policji. Pełnomocnik uczestniczki postępowania M. K. wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko, że skarżący nie mieszka i nie mieszkał w lokalu od ośmiu lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga musiała zostać uwzględniona, aczkolwiek z odmiennych przyczyn, aniżeli te które zostały w niej wskazane. W pierwszej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sprawując taką kontrolę sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.s.a.), a zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. zobowiązane są do stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym uznać ją należało za nieważną na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniesione zostało w warunkach uchybienia terminowi przewidzianemu w ustawie na wykonanie tej czynności. Przepis art. 129 § 2 kpa stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Doręczenie skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło w sposób określony w art. 44 kpa w dniu [...] 2007 roku. Wskazać bowiem przyjdzie, że decyzja ta doręczana była przez pocztę na adres wskazany przez samego skarżącego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji (vide: str. [...] protokołu przesłuchania strony z dnia [...] 2006 roku – k. [...] akt administracyjnych). Skarżący dopiero w odwołaniu od tej decyzji wskazał inny adres do doręczeń. W tym stanie rzeczy doręczenie decyzji organu pierwszej instancji na dotychczasowy adres było prawnie skuteczne (art. 41 § 2 kpa). Z adnotacji na kopercie wynika, iż przesyłka była dwukrotnie awizowana – w dniach [...] 2006 roku i [...] 2006 roku (vide: k. [...] akt administracyjnych), co czyni zadość wymogom określonym w art. 44 § 2 i 3 kpa. Zgodnie natomiast z art. 44 § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Termin ten liczony jest od daty pierwszego awiza czyli w tym przypadku od dnia [...] 2006 roku. Wskazać przyjdzie w tym miejscu, iż pomimo skutecznego w świetle przytoczonych przepisów doręczenia decyzji, organ pierwszej instancji ponownie przesłał skarżącemu odpis decyzji w dniu [...] 2006 roku, również na dotychczasowy adres (vide: k. [...] akt administracyjnych). Przesyłka ta ponownie została zwrócona do adresata po dwukrotnym awizowaniu. To ponowne przesłanie decyzji pozostaje jednak bez znaczenia dla poczynionych wyżej ustaleń odnośnie terminu i skuteczności jej doręczenia. Z akt sprawy wynika ponadto, że decyzja została skutecznie doręczona również drugiej stronie postępowania administracyjnego – M. K.– w dniu [...] 2006 roku (vide: k. [...] akt administracyjnych). Wobec powyższych ustaleń należy stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna z dniem [...] 2006 roku, a to wskutek nie wniesienia przez żadną ze stron odwołania w terminie określonym w art. 129 § 2 kpa. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione przez skarżącego w dniu [...] 2006 roku, a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia, który upływał dla skarżącego w dniu [...] 2007 roku. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy winien był wydać postanowienie w trybie art. 134 kpa, chyba że wcześniej przeprowadziłby postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i postępowanie to zakończyłoby się pozytywnym dla skarżącego wynikiem. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby takie postępowanie było prowadzone. Co prawda w treści odwołania skarżący sam przyznał, że nie mógł wnieść odwołania w ustawowym terminie, a o decyzji dowiedział się dopiero w dniu [...] 2006 roku, jednakże nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było podjęcie działań na zasadzie art. 9 kpa zmierzających do wyjaśnienia, czy przytoczone w odwołaniu okoliczności odnośnie terminu powzięcia informacji o decyzji i niemożliwości wniesienia odwołania w ustawowym terminie stanowiły w istocie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W przypadku odpowiedzi twierdzącej należało również wezwać skarżącego do uzupełnienia tego wniosku w trybie art. 64 § 2 kpa poprzez zobowiązanie go do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 kpa). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz C.H. BECK Warszawa 2005, s. 591 i nast.). Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2001 roku, sygn. akt II SA 1866/00 – niepubl.). Rozpatrzenie odwołania złożonego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a więc decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 kpa). W sprawie niniejszej ustalone wyżej rażące naruszenie prawa jest przesłanką stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. stanowi bowiem, że sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w ww. art. 156 kpa lub innych przepisach. Wykazanie przyczyny nieważności decyzji jest okolicznością przesądzającą treść rozstrzygnięcia. Sąd nie może w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście zaskarżonej decyzji. Wskazówki co do dalszego prowadzenia postępowania wynikają wprost z powyższych wywodów. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł po myśli art. 152 p.s.a., natomiast o zwrocie kosztów postępowania na zasadzie art. 200 p.s.a.