II SA/Gl 61/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P., M. P., J. P. i A. P.– następców prawnych H. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia rozbiórki budynku w kwestii wniosku skarżącej E. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W piśmie procesowym z dnia [...] r. E.P. zwróciła się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który ze względu na jej stan zdrowia oraz zawiłość sprawy będzie w stanie reprezentować należycie jej interesy w toczącym się postępowaniu sądowym. Na wezwanie Sądu skarżąca złożyła ów wniosek na druku urzędowego formularza wnosząc również o zwolnienie od kosztów sądowych. W druku formularza E. P. wskazała, że nie stać jej na opłacenie kosztów sądowych oraz pełnomocnika z wyboru ze względu na fakt, iż jedynym źródłem jej dochodu jest świadczenie emerytalne uzyskiwane w kwocie 895 zł miesięcznie. Przy druku formularza nadesłano kserokopię decyzji o wymiarze emerytury, w oparciu o którą ustalono, że od [...] r. wysokość tego świadczenia, wypłacanego skarżącej wynosi 545 zł miesięcznie. Poza powyższym skarżąca nie podała żadnych informacji, które pozwoliłyby ocenić jej stan majątkowy. Na wezwanie referendarza sądowego E. P. złożyła oświadczenie oraz przedstawiła dokumenty obrazujące wysokość jej wydatków związanych z utrzymaniem się, w oparciu o które ustalono, iż czynsz za lokal mieszkalny przy [...] wynosi [...] zł, opłata za energię elektryczną wynosi [...] zł, opłata za butlę gazową wynosi [...] zł, opłata za telefon [...] zł, zaś na lekarstwa skarżąca wydaje około [...] zł miesięcznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że kryteria oceny takiego wniosku są dużo surowsze aniżeli w przypadku wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Tylko więc ten, kto nawet przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć jakichkolwiek środków pieniężnych może liczyć na ewentualne uwzględnienie takiego wniosku. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Analiza sytuacji majątkowej skarżącej prowadzi do wniosku, iż nie jest ona osobą, której wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Zbyt wiele niejasności dotyczących jej stanu majątkowego uniemożliwia obiektywne stwierdzenie, że E. P. zasługuje na całkowite zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Odnosząc się do konkretnych okoliczności, w pierwszej kolejności wypada wskazać, że nie jest jasne jakie rzeczywiste koszty, związane z utrzymaniem się ponosi skarżąca. Z nadesłanych dokumentów wynika bowiem, że czynsz za lokal mieszkalny położony przy [...] w G. wynosi [...] zł. Tymczasem dochód wnioskodawczyni to 545 zł miesięcznie, a wiec niemalże połowa tej kwoty. Brak jest zarazem jakichkolwiek informacji, pozwalających stwierdzić istnienie zadłużenia w opłatach czynszowych, co oznacza, że wnioskodawczyni nie podała wszystkich źródeł dochodu pozwalających uiścić wspomnianą kwotę. Na marginesie można jedynie zauważyć, że opłaty dla wspomnianego lokalu mieszkalnego są naliczane przy uwzględnieniu faktu, iż zamieszkują w nim trzy osoby (co potwierdza kserokopia zawiadomienia o wysokości opłat za ten lokal). Skoro zaś zmarł H. P., to domniemywać należy, że zamieszkują tam pozostałe dwie osoby, z których jedną jest E. P. Tymczasem brak jest jakichkolwiek informacji na temat rzeczywistej liczby osób mieszkających w tym lokalu co ma istotne znaczenie dla oceny możliwości finansowych skarżącej. Dalszą kwestia, która budzi wątpliwości jest miejsce rzeczywistego zamieszkiwania E. P. W druku PPF podała ona adres do doręczeń: G., ul. [...]. Pod tym adresem odebrała również wezwanie referendarza sądowego. Tymczasem wszelkie dane dotyczące opłat związanych z utrzymaniem się dotyczą lokalu przy [...] w G. Wobec tego nie wiadomo, czy w tym ostatnim lokalu skarżąca przebywa na stale, czy też czasowo. Jeżeli zaś miałaby przebywać na stale, to powstaje pytanie o zasadność ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości o tak dużej powierzchni ([...] m2) w której mieszka tylko jedna osoba. Tego rodzaju okoliczność nie może stanowić dostatecznej podstawy do przerzucenia na pozostałych podatników ciężaru kosztów sądowych, do podniesienia których zobowiązana jest skarżąca. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia