II SA/Gl 61/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A.S. i T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta B. ustalił A. i T. S. odpłatność za pobyt córki M. S. w Placówce Opiekuńczo – Wychowawczej typu specjalistyczno- terapeutycznego "Ośrodek Terapii Uzależnień Dzieci i Młodzieży w J." (dalej: ośrodek ) za okres od 14 maja 2013 r. do 29 sierpnia 2013 r.: w wysokości 3 188.00 zł od 14 maja 2013 r. do 31 maja 2013 r.; w wysokości 5 487.00 zł od 1 czerwca 2013 r do 31 lipca 2013 r.; w wysokości 5 133.00 zł od 1 sierpnia 2013 r. do 29 sierpnia 2013 r. W podstawie prawnej decyzji organ I instancji przywołał art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust. 2, ust.6,ust 7a art. 194 ust. 1 i art. 198 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 998- dalej "ustawa"). Wskazano także Zarządzenie Starosty [...] z dnia [...] r. w sprawie ustalenia miesięcznego kosztu utrzymania wychowanka w Zespole Placówek Opiekuńczo Wychowawczych w O. w [...] r. (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z dnia [...] r., poz. [...]) w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach z dnia 25 października 2018 r. o sygn. akt IV SA/Gl 660/18 W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r. ustalono stronom opłatę za pobyt córki M. S. w ośrodku za okres od 1 lutego 2013 r. do 29 sierpnia 2013 r., w wysokości 5 648 zł miesięcznie od 1 lutego 2013 do 31 marca 2013 r. w wysokości 5 648.00 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2013 r. do 31 lipca 2013 r. oraz w wysokości 5 133,00 zł od 1 sierpnia 2013 r. do 29 sierpnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi wyrokiem z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 660/18 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia opłaty za okres od 14 maja 2013 r. do 29 sierpnia 2013 r., natomiast w pozostałej części skargę oddalił. Zgodnie ze wskazaniami SKO w Bielsku-Białej zawartymi w decyzji z dnia [...]r., wskazaniami WSA w Gliwicach zawartymi w wyroku oraz zasadą związania oceną prawną sądu organu administracji organ I instancji przeprowadził postepowanie wyjaśniające odnośnie ponoszonych kosztów przez ośrodek za okres od dnia 14 maja 2015 r. do dnia 28 sierpnia 2013 r. W ocenie organu, w sytuacji w której nieobecność córki skarżących była spowodowana samowolnym opuszczaniem placówki, bądź też jej pobytem w szpitalu oraz w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S. (MOW), brak jest podstaw prawnych do nienaliczenia opłaty za te okresy. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wnieśli o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając naruszenie postanowień art. 193 ust. 1 , 1a, 6a ustawy, a także art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. w związku z § 76 ust 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej a dni 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2015 . poz. 1872- dalej rozporządzenie) poprzez niewłaściwe ustalenie opłaty za pobyt M. S. w ośrodku w okresie od 14 maja 2013 r. do 29 sierpnia 2013 r. W ocenie skarżących, wbrew zaleceniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach organ I instancji nie określił wysokości odpłatności za okres przebywania córki skarżących poza ośrodkiem oraz jej podstawy faktycznej i prawnej. Zauważyli, wskazując na treść art. 193 ust 1 pkt 2 ustawy, że opłata za pobyt ich córki w ośrodku zasadniczo powinna stanowić zwrot kosztów utrzymania i wychowania dziecka, od którego są zwolnieni na okres przebywania córki poza ośrodkiem. Wskazali, że ośrodek nie przekazywał żadnych środków czy to do MOW, czy też do szpitala neuropsychiatrycznego. Wskazał, że w ośrodku mogło przebywać 17 podopiecznych i nie można zakładać, że do każdego podopiecznego był zatrudniony wychowawca czy terapeuta. Z treści uzasadnienia nie wynika, by organ badał wydatki faktyczne poniesione przez ośrodek. Wskazał na stanowisko tut. Sądu zawarte w wyroku o sygnaturze IV SA/Gl 283/16 i na § 76 ust. 10 rozporządzenia podkreślając, że nie jest możliwe, by ośrodek ponosił koszty zaopatrzenia wychowanka w odzież, obuwie, leki okulary, podręczniki itp. w czasie gdy córka skarżących przebywała poza ośrodkiem. Zdaniem skarżących organ powinien ustalić rzeczywiste koszty pobytu małoletniej w ośrodku oraz czy i w jakiej wysokości koszty te faktycznie były pokrywane przez ośrodek. Natomiast jeśli organ nie jest w stanie wykazać, że poniósł jakiekolwiek koszty to decyzja organu I instancji winna być uchylona, a postępowanie w sprawie umorzone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na obowiązujące w sprawie przepisy. Pominęło ponowne przywołanie chronologicznego przebiegu sprawy wyjaśniło, że w tym zakresie zapadło szereg decyzji, stanowisko swoje wyrażał również WSA. Odnosząc się do meritum sprawy tj. ustalenia opłaty za okres od dnia 14 maja 2013 r. do dnia 29 sierpnia 2013 r. wskazało, że w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że ośrodek w okresie przebywania M. S. w MOW oraz szpitalu neuropsychiatrycznym w O. bezpośrednio nie przekazywał żadnych opłat do tychże placówek i nie ponosił kosztów związanych z leczeniem małoletniej w szpitalu oraz związanych z jej pobytem w MOW. Wyjaśniło dalej, że z pisma Starosty [...] z dnia [...] r. wynika, że w okresie przebywania małoletniej w ośrodku, placówka ta ponosiła w okresie od dnia 14 maja 2013 r. do dnia 29 sierpnia 2013 r. koszty pobytu przeznaczonego na utrzymanie dziecka w wysokości: 3186.00 zł od dnia 14 maja 2013 r. do dnia 31 maja 2013 r.; 5.487.00 zł miesięcznie od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 31 lipca 2013 r. oraz 5.133.00 zł od dnia 1 sierpnia 2013 r. do dnia 29 sierpnia 2013 r. Organ wskazał, że wysokość kosztów została skalkulowana na podstawie corocznie średniego miesięcznego wydatku przeznaczonego na utrzymanie dziecka w placówce, który od kwietnia 2013 r. wynosił 5.487,00 zł. Stwierdził ponadto, że każde urlopowanie dziecka z placówki, samowolne jej opuszczenie nie ma wpływu na wymiar opłaty za pobyt. Kolegium zauważyło, powołując się na akta, iż zawarte porozumienie z dnia [...] r. między Powiatem [...] a Miastem B. w sprawie przyjęcia M. S. do ośrodka oraz warunków jej pobytu oraz wysokości wydatków na jej opiekę i wychowanie zobowiązywało miasto B. do pokrywania wydatków na utrzymywanie dziecka. Placówka nawet podczas nieobecności dziecka musiała być w każdej chwili przygotowania na jej powrót, tj. zabezpieczyć wyżywienie, obecność terapeutów i nauczycieli, zatem koszty poniesione przez Starostę [...] są zasadne i bezspornie należne Powiatowi [...]. W ocenie Kolegium odpłatność została ustalona w sposób prawidłowy z przedstawieniem wyliczenia zawartym w uzasadnieniu organu I instancji. Zdaniem Kolegium zarzuty podniesione w odwołaniu są niezasadne, stanowisko organu I instancji zostało jasno i przekonująco uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do zastosowanych przepisów prawa. Ponadto wszystkie okoliczności istotne dla sprawy przedstawione w obszernym materiale dowodowym zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Wobec powyższego Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżących zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie postanowień art. 193 ust. 1 i 6a i art. 194 ust. 1 ustawy, art. 7,77 i 107 § 3 k.p.a. w związku z § 76 ust. 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości iż zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2015 r. poz. 1872-dalej "rozporządzenie"). Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, a także zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi po przedstawieniu chronologii zdarzeń skarżący podobnie jak w odwołaniu podnieśli, że opłata jest ponoszona za pobyt co oznacza, że może być ona naliczona jedynie w przypadku faktycznego przebywania dziecka w ośrodku. Zdaniem skarżących nie ma znaczenia, czy nieobecność małoletniej w ośrodku jest wynikiem ucieczki, czy też jest związana z pobytem w szpitalu. Nieobecność nie spowodowała powstania po stronie ośrodka jakichkolwiek kosztów. Z dokumentacji wynika, że koszt funkcjonowania ośrodka bez względu na to czy małoletnia w nim przebywała czy też nie -był taki sam. Organy nie wykazały, aby w związku ze skierowaniem córki skarżących do ośrodka konieczne było zatrudnienie dodatkowego personelu, zakupienie dodatkowego sprzętu, zamówienie dodatkowego wyżywienia. O ile jednak poniesienie kosztów funkcjonowania placówki przez rodziców w okresie kiedy małoletnia przebywała w ośrodku należy uznać za uzasadnione, to jednak przenoszenie takich samych opłat w okresie jej nieobecności nie jest do pogodzenia z celem jaki chciał osiągnąć ustawodawca wprowadzając regulacje dotyczące pieczy zastępczej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Z kolei w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a."), w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sad kontroluje zaskarżony akt także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 660/18 w wyroku z dnia 25 października 2018 r. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygn. akt IV SA/Gl 660/18 z dnia 25 października 2018 r. poprzednio wydanego w tej sprawie. W przywołanym wyroku sąd uchylając decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia opłaty za okres od 14 maja 2013r. do 29 sierpnia 2013r., a w pozostałej części skargę oddalił. Sąd stwierdził, że organy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w sposób wymagany w treści art. 7 i art. 77 K.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem ustalona wysokość opłaty dotyczącej okresu pobytu dziecka poza ośrodkiem w J. nie została należycie wyjaśniona i umotywowana. Zdaniem Sądu wyjaśnienia wymagało, czy i w jakiej wysokości, w związku z pobytem córki skarżących w szpitalu i MOW ośrodek, ponosił koszty (w tym własne opłaty stałe czy ryczałtowe, a przede wszystkim dodatkowe opłaty przekazywane do tych placówek). Analiza wskazanego wyroku Sądu prowadzi do wniosku, że u podstaw wydania orzeczenia uchylającego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, we skazanym zakresie, legły przede wszystkim uchybienia natury proceduralnej polegające na brakach w materiale dowodowym. W ocenie Sądu, organy stosownie do art. 153 p.p.s.a. uczyniły zadość wskazaniom zawartym w wyroku z dnia 25 października 2018 r. Słusznie stwierdziły, że w okresie od dnia 14 maja 2013 r. do dnia 29 sierpnie 2013 r. t.j. w czasie przebywania małoletniej w MOW oraz szpitalu neuropsychiatrycznym w O., ośrodek bezpośrednio nie przekazywał żadnych opłat do tychże placówek i nie ponosił kosztów związanych z leczeniem małoletniej w szpitalu oraz związanych z jej pobytem w MOW. Zgodnie z przepisami szeroko opisanymi zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedzającej ja decyzji organu I instancji ośrodek, nawet podczas nieobecności małoletniej, musiał być w każdej chwili przygotowany na jej powrót, a wobec powyższego koszty pobytu małoletniej w ośrodku poniesione przez Starostę [...] były zasadne i bezspornie należne Powiatowi [...]. Organy obu instancji prawidłowo wskazały podstawy prawne wydanych rozstrzygnięć, wskazując na regulację art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 6 oraz art. 194 ust. 1 ustawy oraz z § 76 ust. 10 rozporządzenia Przepisy te zostały szczegółowo omówione i Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie nieprawidłowości. Rodzic dziecka powinien wiedzieć, że dopóty, dopóki jego dziecko przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest z mocy przepisów prawa obowiązany do ponoszenia opłaty do wysokości tzw. średniego miesięcznego kosztu utrzymania określonego stosownie do treści art. 196 ustawy. Obowiązek ten może zostać ograniczony bądź zniesiony tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w przepisach prawa. Nie budzi również wątpliwości, iż kosztami pobytu małoletniego umieszczonego w MOW obciążona jest placówka opiekuńczo-wychowawcza, do której w ramach pieczy zastępczej skierowano wychowanka. Pobyt w MOW nie przerywa pobytu w pieczy zastępczej. Organy słusznie wskazały, że każde urlopowanie dziecka z ośrodka, czy też samowolne jej opuszczenie nie ma wpływu na wymiar opłaty za pobyt. Za chybione uznać należy podniesione w skardze zarzuty w dotyczące naruszenia przepisów procesowych bowiem organy obu instancji zebrały i oceniły w pełni materiał dowodowy w zakresie wyznaczonym przez tut. Sąd w wyroku z dnia 25 października 2018 r. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze za niezasadne. Nie znalazł również podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.