II SA/Gl 612/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2018 r. w sprawie ze skargi J. L. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 107/15 w sprawie ze skargi J. L. na Starostę [...] w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2018 r. Postanowieniem Sądu z dnia 28 sierpnia 2017 r. skarga J. L. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 107/15 w sprawie ze skargi J. L. na Starostę [...] została odrzucona. Skarżący pismem z dnia 29 września 2017 r. wniósł zażalenie od tego postanowienia, a w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 6 października 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od w/w zażalenia w kwocie 100 zł złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 stycznia 2018 r. oddalił wniosek J. L. o przyznanie prawa pomocy, stwierdzając, iż skarżący na urzędowym formularzu nie podał jakichkolwiek danych dotyczących posiadanego majątku, wskazał natomiast, że otrzymuje dochód z tytułu umowy o pracę, jednakże nie podał jego aktualnej wysokości. Nadto wskazano, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 lutego 2017 r., zapadłym w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 107/15 ustanowiono dla skarżącego adwokata z urzędu, a ustanowiony pełnomocnik brał udział w postępowaniu wznowieniowym, w rozpatrywanej sprawie, albowiem sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 28 sierpnia 2017 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Starszy referendarz sądowy wyjaśnił, że stosunek prawny pomiędzy skarżącym, a jego pełnomocnikiem nadal trwa, co uniemożliwia uwzględnienie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w tożsamym zakresie. Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia 5 marca 2018 r. wniósł sprzeciw, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie opisanym we wniosku o prawo pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący przedstawił polemikę z ustaleniami referendarza sądowego jak również zarzuty dotyczące postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania oraz całości postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 tekst jedn. ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że J. L. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zatem zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. powinien wykazać, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd w pełni podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego zawarte w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2018 r. zarówno w zakresie braku przedstawienia przez J. L. jego sytuacji finansowej, jak i podkreślenia faktu reprezentowania skarżącego przez pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata T. D., albowiem zgodnie z treścią art. 39 ust.1 p.p.s.a. pełnomocnictwo obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. W zakresie wniosku skarżącego o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sadowych, wskazać należy, iż to na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2012 r., sygn. akt: I FZ 429/12 – dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe, przytaczane w dalszej części uzasadnienia, orzeczenia). Rozstrzygnięcie zatem w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. To strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe bowiem przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny i niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy. Analizując przedstawione we wniosku okoliczności i brak przedłożenia przez Stronę skarżącą jakiejkolwiek dokumentacji źródłowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego odpowiada prawu, gdyż J. L. nie wykazał w sposób dostateczny swojej sytuacji finansowej, przez co uniemożliwił ocenę czy znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sytuacja finansowa skarżącego nie została również przedstawiona w sprzeciwie z dnia 5 marca 2018 r. Brak dokumentacji źródłowej w rozpatrywanej sprawie wyklucza kompleksową analizę sytuacji finansowej skarżącego i jego gospodarstwa domowego. Reasumując, Sąd stwierdza, że podniesione w sprzeciwie okoliczności nie mogły podważyć poczynionych w zaskarżonym postanowieniu ustaleń oraz ich oceny prawnej. W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu starszy referendarz sądowy zasadnie ocenił wniosek skarżącego, słusznie przyjmując, że podane informacje jako niekompletne nie pozwalały na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku, przy czym w sprawie nadal działał pełnomocnik z urzędu ustanowiony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 lutego 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 107/15. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.