II SA/Gl 613/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gliwicach Jacka Pańczyka sprawy ze skargi J. A. i A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, rejestracji pojazdu oddala skargę. Dnia 14 kwietnia 2010 r. A. A. i J. A. złożyli kierowany do Starosty [...] wniosek o zarejestrowanie samochodu marki [...] przedkładając m.in.: fakturę VAT marża nr [...] wystawioną przez "A", ul. [...]; niemiecką umowę kupna-sprzedaży potwierdzającą zbycie pojazdu przez J. F. przedsiębiorcy "A"; niemiecki dowód rejestracyjny samochodu marki [...] wraz z tłumaczeniem; niemiecki wtórnik karty pojazdu wraz z tłumaczeniem; zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu wraz z dokumentem identyfikacyjnym pojazdu wystawione przez Okręgową Stację Kontroli Pojazdów w R.; oświadczenie wprowadzającego pojazd T. M.; oświadczenie T. M. o sprowadzeniu pojazdu na lawecie w związku z brakiem tablic. Na podstawie ww. dokumentów w oparciu o art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r., Prawo o ruchu drogowym (obecnie tekst jednolity Dz. U. 2012, poz. 1137, dalej Prawo o ruchu drogowym) Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] dokonał rejestracji pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...] wydając dowód rejestracyjny serii [...], tablice rejestracyjne nr [...] i znak legalizacyjny [...]. W dniu 26 września 2012 r. do Starosty Powiatowego w R. wpłynął sprzeciw Prokuratora Okręgowego w G. nr [...] w odniesieniu do ww. decyzji ostatecznej Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r. o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] na A. A. i J. A. W uzasadnieniu wskazano, iż w toku śledztwa nadzorowanego przez Prokuraturę Okręgową w G., sygn. akt [...], stwierdzono, że dokumenty przedłożone do rejestracji ww. pojazdu w postaci dowodu rejestracyjnego - "Fahrzeugschein" oraz karty pojazdu -"Fahrzeuugbrief" są fałszywe. Ustalenie to dokonane zostało na podstawie opinii biegłego z zakresu badań technicznych dokumentów z dnia 22 kwietnia 2011 r., nr [...]. Z ekspertyzy wynika, że fałszerstwo nastąpiło poprzez podrobienie. W powyższym sprzeciwie Prokurator Okręgowy w G. podniósł, że podrobienie dokumentów służących rejestracji pojazdu jest niewątpliwe i nosi cechy oczywistości. Zachodzi także konieczność zapobieżenia poważnej szkodzie w interesie społecznym, jaką może przynieść utrzymanie w mocy rejestracji samochodu, dokonanej na podstawie podrobionych dokumentów. Prokurator wskazał również, że "Posłużenie się tymi dokumentami jako podrobionymi jest przedmiotem zarzutu popełnienia przestępstwa m.in. z art. 270 § 1 k.k., przedstawionego osobie zbywającej pojazd na rzecz A. A. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji ww. pojazdu. Następnie po dopuszczeniu dowodu z uwierzytelnionej kserokopii opinii biegłego z zakresu badań technicznych dokumentów z dnia 22 kwietnia 2011 nr [...] wykonanych na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej przeprowadzonej w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Wojewódzkiej Policji w K. w sprawie "przeciwko T. M. podejrzanemu o przestępstwo określone w art. 270 § k.k. i inne", decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta R., działając m.in. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., uchylił swoją decyzję nr [...] z dnia [...] r. o zarejestrowaniu pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...] oraz odmówił rejestracji tego pojazdu. W uzasadnieniu organ I instancji opisał przebieg postępowania pierwotnego w przedmiocie rejestracji pojazdu oraz postępowania wznowionego. Następnie przytoczył art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. wskazując, że z uwagi na stwierdzone w przedłożonej przez Prokuraturę opinii fałszerstwo dowodów w sprawie zachodziła konieczność zarówno wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o rejestracji jak i jej uchylenia i orzeczenia o odmowie rejestracji. W odwołaniu od tej decyzji A. A. i J. A. uznając ją za krzywdzącą zarzucili, że samochód został prawidłowo zarejestrowany w oparciu o przedłożone przez nich dokumenty, które organ badał i nie zgłosił do nich zastrzeżeń. Nadto podnieśli, że sprawa karna przeciwko zbywcy samochodu o sfałszowanie dokumentów nie została zakończona wyrokiem skazującym. Stwierdzenie co do sfałszowania dokumentów jest zatem przedwczesne. Opinia w tym względzie będzie dopiero zweryfikowana w postępowaniu karnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało decyzję Starosty [...] w mocy. W uzasadnieniu stwierdzono, że w sprawie zostały wykazane przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 1 § 2 kpa. Zdaniem SKO w rozpatrywanej sprawie spełnienie warunku dotyczącego wystąpienia fałszywego dowodu, który był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy nie budzi wątpliwości. Z opinii z dnia 12 kwietnia 2011 r. Nr [...] sporządzonej przez eksperta Laboratorium Kryminalistycznego KWP w K. wynika, że dokument "Fahrzeugschein" wydany dla pojazdu [...] o nr nadwozia [...] oraz Fahrzeugschein zostały podrobione. Jednoznaczne jest także stwierdzenie, że sfałszowane dokumenty były podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Dokumenty te (dowód rejestracyjny oraz karta pojazdu) mają bowiem podstawowe znaczenie dla rejestracji pojazdu. Zdaniem Kolegium, w sprawie zaistniała także przesłanka z § 2 art. 145 k.p.a. - oparta na dopuszczalnym wyjątku. Sfałszowanie dowodu nie zostało do tej pory stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, jednak należy przyjąć, że sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Zdaniem Kolegium decyzja o rejestracji takiego pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje także jego właścicielom pewne uprawnienia, np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. W następstwie tego, osoby posługujące się takim dowodem uchodzą za prawowitych właścicieli pojazdu, co przecież nie jest prawdą i może godzić w interesy osób trzecich. Pozostawienie zatem w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny ustalony na podstawie fałszywych dowodów stanowiłoby poważną szkodę dla tak rozumianego interesu społecznego. W skardze na powyższą decyzję SKO J. A. i A. A. reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o jej uchylenie jako wydanej ich zdaniem z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 kpa, art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 10 § 1 kpa. W ogólnym zarysie podtrzymano w skardze argumentację zawartą wcześniej w odwołaniu. Dodatkowo wskazano na trudne dla skarżących ekonomiczne konsekwencje uchylenia decyzji o rejestracji i o odmowie rejestracji pojazdu. Zdaniem pełnomocnika skarżących w sprawie brak było podstaw do zastosowania treści art. 145 § 2 kpa, a to w sytuacji gdy nie doszło do weryfikacji opinii biegłego co do sfałszowania dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu przedmiotowego samochodu. Z tego też powodu postępowanie administracyjne powinno być zawieszone. Błędne jest również powoływanie się na naruszenie interesu społecznego skoro nie doszło do tego z winy skarżących a z winy organu rejestrującego, który dokonał rejestracji w oparciu, jak teraz twierdzi, oczywiście sfałszowane dokumenty. Do naruszenia art. 10 § 1 kpa doszło natomiast z tego powodu, że skarżący nie mieli możliwości zapoznania się z opinią biegłego przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 17 maja 2013 r. udział w postępowaniu zgłosił Prokurator Okręgowy w G. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 5 września 2013 r. Prokurator wniósł o oddalenie skargi. Poinformował też Sąd, przedkładając odpis orzeczenia, iż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w R. Wydział II Karny uznał oskarżoną A. L. za winną tego, że działając czynem ciągłym, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu użycia za autentyczne, podrobiła umowy kupna sprzedaży samochodów wpisując w ich treść, jako sprzedających, dane osób fizycznych pochodzenia niemieckiego, oraz podrobiła podpisy tych osób, w tym podrobiła wskazaną powyżej umowę dotyczącą samochodu nabytego następnie przez skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jedną z przesłanek, których zaistnienie obliguje organ do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest wyjście na jaw, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Co do zasady sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Jednakowoż w myśl § 2 przywołanego przepisu postępowanie może zostać wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jednak jedynie wówczas jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Dopuszczalność zatem wznowienia przez organ postępowania bez czekania np. na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów dopuszczalne jest jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek: 1) oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu; 2) niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego, których to zagrożeń w inny sposób nie da się uniknąć. Odnosząc się do pojęcia oczywistości należy w tym miejscu podkreślić, że nie można pojęcia tego wykładać w sposób czysto literalny, sugerujący, że tylko i wyłącznie fałszywość dokumentów widoczna na pierwszy rzut oka i to przez laika stanowi o oczywistości fałszerstwa. Uznanie, iż fałszerstwo jest oczywiste, a więc jednoznaczne, ewidentne, co do którego brak jakichkolwiek wątpliwości, może bowiem wymagać wiedzy fachowej, może też stanowić efekt posłużenia się odpowiednim aparatem bądź metodą, dającymi nie pozostawiający wątpliwości wynik. Organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu właśnie na podstawie art. 145 § 2 k.p.a. Uznał bowiem, iż sfałszowanie dokumentów ma charakter oczywisty, dokonana zaś na podstawie dowodów tych rejestracja stwarza zagrożenie dla interesu społecznego. Tezy te zaakceptowało SKO w K. utrzymując zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Orzekające w sprawie organy oparły się na ekspertyzie wykonanej w Laboratorium Kryminalistycznym KWP w K. stwierdzającej, iż ekspert nie ma najmniejszych wątpliwości co do faktu podrobienia dokumentów zarówno w sprawie przedmiotowego [...], jak i innych pojazdów (z toczących się w tut. Sądzie równolegle analogicznych spraw wynika, iż w postępowaniu przeciwko T. M. przedmiotem ekspertyz są dokumenty dotyczące kilkuset samochodów). Ekspert stwierdził bowiem, że dokumenty "Fahrzeugbrief" oraz "Fahrzeugschein" wydane dla ww. pojazdu, a także podlegające badaniu analogiczne dokumenty odnoszące się do innych samochodów, mają nadrukowane techniką poligraficzną "włókna zabezpieczające" widoczne w promieniach UV. Włókna te nie są zatopione w masie papieru, także seria i numer blankietu wykonane zostały techniką z termicznym utrwalaniem obrazu, niewłaściwą dla autentycznych dokumentów. Jak wynika z treści opinii ekspert nie ma pewności, a jedynie przypuszczenie, iż fałszywe dokumenty, z uwagi na cechy zbieżne w postaci identycznego rozkładu włókien, są wytworem jednej drukarni. Sam fakt podrobienia dokumentów jest jednak jego zdaniem ewidentny. Twierdzeń zawartych w ekspertyzach Sąd w obecnym składzie w żadnej mierze nie podważa. Są one przekonujące, spójne i stwarzają co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, graniczące z pewnością, iż rzeczywiście dokumenty przedłożone do rejestracji były dokumentami fałszywymi. W sprawie stanowiącej przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu ujawniona została nadto nowa okoliczność, dodatkowo przesądzająca o oddaleniu skargi. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 21 sierpnia 2013 r. Prokurator poinformował bowiem Sąd, przedkładając odpis orzeczenia, iż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w R. Wydział II Karny uznał oskarżoną A. L. za winną tego, że działając czynem ciągłym, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu użycia za autentyczne, podrobiła umowy kupna sprzedaży samochodów wpisując w ich treść, jako sprzedających, dane osób fizycznych pochodzenia niemieckiego, oraz podrobiła podpisy tych osób, w tym podrobiła wskazaną powyżej umowę dotyczącą samochodu nabytego następnie przez skarżących. W konsekwencji ww. wyroku, jak również faktu, iż umowa kupna-sprzedaży, o której mowa, potwierdzająca zbycie pojazdu przez J. F. kupującemu przedsiębiorcy "A" stanowiła jeden z dokumentów będących podstawą dokonanej na wniosek skarżących rejestracji pojazdu nie ulega już wątpliwości, iż rejestracja nastąpiła w oparciu m.in. o dokument sfałszowany, a fakt fałszerstwa został potwierdzony prawomocnym wyrokiem. Nawet gdyby zatem przyjąć, że wcześniejszy fakt sfałszowania dowodów w oparciu o które dokonano rejestracji pojazdu nie był oczywisty w rozumieniu art. 145 § 2 kpa, to wobec wydania ww. wyroku karnego odpadła określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przesłanka uprawniająca i obligująca Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Niewątpliwym jest bowiem, że w chwili obecnej ewentualne uchybienia organów polegające na niedochowaniu należytej staranności w zakresie uprawdopodobnienia przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. tj. uznania oczywistości sfałszowania dokumentu przestały już mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W chwili obecnej organ uprawniony byłby już bowiem i jednocześnie zobligowany do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu nie na podstawie wskazanej w art. 145 § 2 k.p.a. oczywistości fałszerstwa dokumentu lecz na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., albowiem fałszerstwo jednego z dokumentów w oparciu, o które dokonano rejestracji, zostało potwierdzone opisanym wyżej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R. Jednocześnie Sąd w pełni popiera tezę wyrażoną przez organ II instancji (w kontekście wprawdzie art. 145 § 2 k.p.a. jednak w istocie o znacznie szerszym zakresie), że zarejestrowanie na podstawie podrobionych dokumentów wielu samochodów ma wymiar społeczny i stanowi takie poważne zagrożenie dla interesu społecznego, którego w inny sposób niż poprzez uchylenie rejestracji nie da się uniknąć. Zdaniem Sądu niewątpliwym jest, iż w państwie prawa niedopuszczalne jest tolerowanie sytuacji, w której po jednoznacznym stwierdzeniu, że nastąpiło fałszerstwo dokumentów organy administracyjne tolerowałyby dalsze korzystanie i obrót samochodami w ten sposób zarejestrowanymi. Stan taki w rażący sposób naruszałby bowiem elementarne poczucie sprawiedliwości społecznej, przeczyłby pewności prawa, a nadto godziłby w interesy ewentualnych nabywców. W konsekwencji podniesione w skardze argumenty odnoszące się do ekonomicznych konsekwencji uchylenia i odmowy rejestracji nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Nie zostało też w żaden sposób wykazane aby istotny wpływ na wynik sprawy mogło mieć opisane w skardze naruszenie przez organ pierwszej instancji treści art. 10 § 1 kpa. W świetle przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. sw