II SA/Gl 618/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 marca 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/155/2025/2591 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 13 stycznia 2025 r. nr [...] Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 13 stycznia 2025 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem P.K. wskazując, że czynności wykonywane przez skarżącego ograniczają się do wspomagania syna w sprawach życia codziennego, co nie wymaga jego całodobowej dyspozycyjności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją z dnia 13 marca 2025 r., w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że decyzją z dnia 6 maja 2014 r. organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem w okresie od 1 kwietnia 2014 r. do 30 listopada 2021 r. Wymieniona decyzja była zmieniana w zakresie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego i okresu jego przysługiwania. Ostatnią decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. organ pierwszej instancji przedłużył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanie się ostateczne. Organ podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie postępowanie organu I instancji zostało wszczęte na wniosek, który wpłynął w dniu 8 lipca 2024 r. oraz, że syn skarżącego obecnie legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 maja 2027 r. Dodał, że niepełnosprawność istnieje od 8 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 maja 2024 r. Wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony w dniu 16 maja 2024 r. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie zaistniały warunki do zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Następnie przedstawił ustalenia dokonane w sprawie i na ich podstawie stwierdził, że z ustalonych okoliczności wynika, iż skarżący aktualnie nie musi całodobowo wykonywać względem syna takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jego stałej obecności i nieustannego zaangażowania. W ocenie organu, zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym synem nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o jej uchylenie i przyznanie świadczenia, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniósł zarzut, że organ odwoławczy przyjął bez weryfikacji, twierdzenia organu I instancji zawarte w decyzji z dnia 13 stycznia 2025 r. i uznał na ich podstawie, że skarżącemu nie przysługuje wnioskowane świadczenie, podczas gdy materiał dowodowy uzasadnia inny wniosek. Ponadto zarzucił, że organ nie przeprowadził wszystkich wnioskowanych dowodów, w tym nie przesłuchał skarżącego oraz świadków. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego oparta jest w całości tylko na dokumentacji MOPS w S., pomimo złożonego w odwołaniu wniosku o przesłuchanie zarówno skarżącego jak i zawnioskowanych świadków. Skarżący podkreślił, że organ odwoławczy w poprzednio wydanej decyzji z dnia 14 listopada 2024 r., uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, wskazał, iż konieczne jest ustalenie szczegółowego zakresu opieki, jakiej wymaga syn skarżącego i uwzględnienie jego wniosku o przesłuchanie wskazanych świadków na okoliczność sprawowania przez skarżącego opieki nad synem. Ponadto skarżący zarzucił, że nieprawdziwe są wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji, jakoby nie można było stwierdzić, iż rodzaj sprawowanej przez niego opieki angażuje go na tyle, że uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Podniósł, że wniosek ten jest oparty jedynie na twierdzeniach pracownika socjalnego, jego obserwacji podczas wywiadu przez okres w zasadzie jednej godziny i wobec tego powinien podlegać weryfikacji. Dodatkowo podkreślił, że nieprawdziwe są twierdzenia, według których jego syn większość codziennych czynności jest w stanie wykonać samodzielnie. Dodał, że organ przez ostatnie lata przyznawał mu świadczenie pielęgnacyjne pomimo, iż sytuacja faktyczna była taka sama, a nawet lepsza. Wskazał, że w uzasadnieniu organ potwierdził, iż jego syn jest osobą uznaną za niezdolną do pracy, na stałe otrzymuje rentę socjalną, a co więcej – z ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego wynika, iż syn skarżącego jest zależny od pomocy rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Skarżący podkreślił, że otrzymywał świadczenie do lipca 2024 r. i dodał, że jego syn nie mógł kontynuować nauki w szkole średniej z powodu choroby narządu wzroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto według art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem, niepełnosprawnym w stopniu znacznym. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było stwierdzenie przez organy obydwu instancji, że zakres opieki wykonywanej przez skarżącego nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego pracy, chociażby w niepełnym wymiarze. Na wstępie wskazać zatem należało, że w niniejszej sprawie poza sporem było to, iż przy rozpoznaniu wniosku skarżącego znajdowały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, według poprzedniego stanu prawnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390). Podkreślenia więc wymagało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W związku z treścią cytowanego przepisu, organy rozpoznające przedmiotowy wniosek, zobligowane były do ustalenia, na podstawie prawidłowo przeprowadzonych czynności postępowania dowodowego, czy skarżący spełniał przesłankę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dotyczącą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem w zakresie, który uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podkreślenia wymagało, że skarżący kwestionował w odwołaniu, stwierdzenia organu oparte na wywiadzie środowiskowym, według których zakres sprawowanej opieki, nie stanowi przeszkody do podjęcia przez niego zatrudnienia. Zarzucił, że wniosek ten jest oparty jedynie na twierdzeniach pracownika socjalnego i podniósł argumenty zmierzające do wykazania, iż ustalenia organu dotyczące tej kwestii, nie mają podstaw. W tym zakresie zawarł stwierdzenia sprowadzające się do tego, że w wywiadzie są również ustalenia o treści przeciwnej wobec tezy przyjętej przez organ – według tych ustaleń, jego syn, ze względu na niepełnosprawność jest zależny od pomocy rodziny, a wszystkie wykonywane przez niego czynności wymagają nadzoru. W tych okolicznościach zaistniała zatem konieczność ustalenia, w jakim zakresie skarżący potwierdził prawdziwość informacji zawartych w wywiadzie, a w jakim zawarte w nim stwierdzenia stanowią, według niego, wnioski pracownika socjalnego – skoro w odwołaniu część z nich kwestionuje, powołując się przy tym na istotne rozbieżności między nimi. Przede wszystkim jednak wskazać należało, że w odwołaniu zawarty został wniosek o przesłuchanie świadków i skarżącego co do istotnych okoliczności sprawy, a organ zaniechał tego, pomimo, iż w poprzedniej decyzji to właśnie organ odwoławczy zawarł takiej treści wskazania dla organu I instancji. Wskazania te nie zostały wykonane w postępowaniu prowadzonym ponownie przez organ I instancji, który wydał decyzję odmowną z dnia 13 stycznia 2025 r. Natomiast zarzuty zawarte w odwołaniu od tej decyzji – w okolicznościach, o których była mowa wyżej – dodatkowo uzasadniały potrzebę przeprowadzenia wymienionych czynności, tj. przesłuchania strony oraz świadków. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić zatem należało, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu tej decyzji oraz decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcia te zostały wydane z naruszeniem art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. i wymienione naruszenia przepisów postępowania mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Dotyczyły bowiem uchybień w zakresie ustalenia kwestii o podstawowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec tego, skargę należało uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące obowiązku zgromadzenia i oceny całokształtu materiału dowodowego w sprawie, w szczególności w kwestii przeprowadzenia wymienionych wyżej czynności, tj. przesłuchania świadków i skarżącego w zakresie wskazanych wyżej okoliczności i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie.