II SA/Gl 619/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r. Prokurator Rejonowy w Z. wystąpił do Prezydenta Miasta Z. o skierowanie skarżącego M. K. na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, powołując się na doręczoną opinię z dnia [...] r., w której stwierdzono uzależnienie od [...] i wymóg leczenia na użytek postępowania o skierowanie na przymusowe leczenie odwykowe. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i przesłuchaniu na wniosek strony świadka B. K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], organ I instancji orzekł o skierowaniu skarżącego posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B na badanie lekarskie (art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm.). W uzasadnieniu organ omówił treść opinii biegłych lekarzy, dołączonej do wniosku oraz zeznania świadka (żony skarżącego), która podała, że mąż [...] i nie uważa go za [...]. Jednak w ocenie organu, opinia sądowo-psychiatryczna jest wiarygodną informacją o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierowcy, a organ nie ma możliwości dokonania jej merytorycznej kontroli (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 65/13). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie wydaje się prawa jazdy osobie u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od [...] lub podobnie działającego środka. Zatem stwierdzone uzależnienie [...] nasuwa poważne zastrzeżenia co do zdolności prowadzenia pojazdów. W odwołaniu od decyzji M. K. zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 i 107 § 3 kpa – poprzez niezasięgnięcie opinii biegłego w celu oceny przedłożonych przez niego wyników badań lekarskich oraz brak weryfikacji, czy opinia, na którą powołał się organ, została sporządzona przez osoby wpisane na listę biegłych sądowych oraz brak ustosunkowania się do zeznań świadka B. K. w motywach decyzji. Nadto, odwołujący się zarzucił naruszenie prawa materialnego z powodu braku wiarygodnych przesłanek, co do uzasadnionych zastrzeżeń do stanu jego zdrowia. Podniósł, że od daty wydania opinii na zlecenie Gminnej Komisji Rozwiązywania [...] w Z. z dnia [...] r., upłynęło pół roku, co uzasadniało jej weryfikację przez organ w drodze opinii biegłego, także z uwagi na dostarczone przez niego wyniki badań lekarskich. Nadto, zarzucił że autor opinii A. W. nie jest wpisany na listę biegłych, mimo że tak się tytułuje, co podważą rzetelność wydanej opinii. Stąd jego zdaniem decyzja zapadła dowolnie, bez formalnej i prawnej oceny opinii, na której się organ oparł oraz z pominięciem pozostałych dowodów (wyrok NSA z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt II OSK 572/13 i WSA w Olsztynie z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 142/14). Jego zdaniem, opinia sądowo-psychiatryczna, wydana na użytek innego postępowania, nie daje bowiem podstaw do skierowania w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2014 r.). Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium uznało bowiem, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do skierowania strony na badania lekarskie, czego dowodem jest opinia psychologiczno-psychiatryczna, dołączona do wniosku Prokuratora. Zdaniem Kolegium, wobec treści tej opinii za bezsporny należy uznać fakt, że odwołujący się jest uzależniony od [...]. Jako powszechnie znane Kolegium uznało też skutki takiego uzależnienia, zaś abstynencja nie jest równoznaczna z wyleczeniem. Zatem brak podstaw do odstąpienia od skierowania na przedmiotowe badania ze względu na sytuację rodzinną strony. W skardze do sądu administracyjnego wniesionej w dniu 12 maja 2016 r. M. K. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, ponawiając dotychczasowe zarzuty i argumentację. Dodatkowo skarżący wskazał na brak ustosunkowania się przez Kolegium do kwestii podniesionych w odwołaniu oraz wniósł o przeprowadzenie w postępowaniu sądowym dowodu z opinii z dnia [...] r. wydanej przez biegłych sądowych na okoliczność braku uzależniania od [...] i przesłanek do skierowania na leczenie odwykowe. Zdaniem skarżącego, żaden z przeprowadzonych w sprawie dowodów nie wskazywał, aby istniały choć przypuszczenia negatywnego wpływu spożywania [...] przez skarżącego na stan jego zdrowia, przy czym organy nie uwzględniły stanu prawnego z daty orzekania. Nie ustosunkowano się też do zeznań świadka B. K. oraz do zarzutów pod adresem opinii, która winna podlegać ocenie, jak każdy inny dowód oraz nie zasięgnięto opinii biegłych sądowych. Przed wniesieniem skargi, skarżący pismem z dnia [...] r., wniesionym za pośrednictwem organu I instancji, wniósł o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, powołując się na fakt wydania opinii z dnia [...] r. w toku sprawy toczącej się przed SR w Z. sygn. akt [...], w której biegli nie stwierdzili uzależnienia od [...]. Wniosek nie został podpisany. Dołączono do niego kserokopię przywołanej w nim opinii. Organ I instancji przekazał wniosek Kolegium pismem z dnia [...]r. Pismem z dnia [...] r. Kolegium podało, że wniosek ten został podpisany przez skarżącego w dniu [...] r. i do daty sporządzenia pisma nie wydano postanowienia o wznowieniu postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, bowiem przesłanką skierowania na badania jest przypadek uzasadnionych i poważnych wątpliwości co do stanu zdrowia, a nie wymóg braku takich wątpliwości. Nie ma zatem konieczności powoływania kolejnych biegłych dla ustalenia stanu zdrowia. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego oświadczył, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. oddalono wniosek o skierowanie skarżącego na przymusowe leczenie odwykowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek wobec wystąpienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Na tej podstawie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który ją wydał. W niniejszej sprawie już po wydaniu zaskarżonej decyzji skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania z powodu ujawnienia nowego dowodu w postaci opinii biegłych na okoliczność uzależnienia od [...], sporządzonej w dniu [...]r. na zlecenie Sądu Rejonowego w Z. w sprawie sygn. akt [...]. Wniosek wpłynął do organu I instancji w dniu [...] r., lecz nie był opatrzony podpisem strony. Następnie w dniu [...]r. wniesiono skargę na decyzję ostateczną. Jednakże do dnia rozprawy sądowej organ odwoławczy nie wydał postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 kpa. Tymczasem dopiero wydanie postanowienia stanowi wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, umożliwiającego weryfikację decyzji ostatecznej. Stąd też mimo złożenia wniosku o wznowienie przed wniesieniem skargi, nie zostało skutecznie wszczęte postępowanie, o którym mowa w art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), obligujące sąd do zawieszenia postępowania sądowego do czasu zakończenia sprawy administracyjnej o wznowienie postępowania. Ustawodawca dał bowiem pierwszeństwo weryfikacji decyzji w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. Jednak w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie wdroży postępowania wznowieniowego, mimo ujawnienia nowego dowodu, który istniał w dacie wydania zaskarżonej decyzji, lecz nie był znany Kolegium, wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa obliguje sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie oznacza to jednak przesądzenia sposobu załatwienia sprawy, lecz stanowi podstawę do ponownego rozpoznania odwołania przy uwzględnieniu dwóch sprzecznych opinii w kwestii uzależniania skarżącego od [...]. Jest to oczywiste w sytuacji, gdy organ odwoławczy oparł rozstrzygnięcie na opinii Gminnej Komisji Rozwiązywania [...] w Z. z dnia [...] r., w której na podstawie badania psychiatrycznego i psychologicznego rozpoznano u skarżącego zespół uzależnienia od [...], wymagający podjęcia leczenia. Opinia ta została uznana za dowód wystąpienia poważnego zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego w zakresie zdolności do kierowania pojazdami silnikowymi, dla których wymagane jest prawo jazdy. Tymczasem odmienny wniosek co do uzależnienia od [...] wynika z przywołanej wyżej opinii, sporządzonej w toku postępowania przed sądem o skierowanie skarżącego na przymusowe leczenie odwykowe. W tej sytuacji dla wyniku postępowania sądowoadministracyjnego bez znaczenia są pozostałe zarzuty skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego i pozostałych reguł procedury administracyjnej. Przywołana w skardze opinia biegłych sądowych nie mogła być przedmiotem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, bowiem nie stanowi dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd też zawarty w skardze wniosek należało oddalić. Ocena nowego dowodu w postaci przeciwstawnej opinii należy bowiem do organu odwoławczego, który wydając zaskarżoną decyzję nie miał wiedzy o jej wydaniu. Skoro zaś przesłanka wznowieniowa dotyczy wyłącznie postępowania odwoławczego (dowód nie istniał w dacie orzekania przez organ I instancji), brak podstaw do uchylenia w trybie art. 135 § 1 tej ustawy, także decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie stanowi też naruszenia prawa materialnego błędne podanie publikatora tekstu jednolitego ustawy przez organ odwoławczy. Z braku odmiennego orzeczenia sądu zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku uwzględniającego skargę (art. 152 § 1 cyt. ustawy). O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł, połowę wynagrodzenia pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 240 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, czyli łącznie 457 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 ustawy. Miarkując wysokość kosztów postępowania, sąd miał bowiem na uwadze przyczyny uwzględnienia skargi i skorzystanie przez skarżącego z dwóch odmiennych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno zatem ponownie rozpatrzeć całość materiału dowodowego, w tym opinii sądowej z dnia [...] r. i na tej podstawie ocenić, czy zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.).