II SA/Gl 62/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2008 r. sprawy ze skargi J. R. i H. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uzgodnień w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega wykonaniu w całości, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] złotych. Pismem z dnia [...] r. H. R. zwróciła się do Wójta Gminy D. o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego na działce nr [...] położonej w G. Do wniosku dołączono aktualny wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że działka ta oznaczona jest jako pastwiska trwałe [...]. Prowadząc postępowanie organ I instancji zwrócił się do Starosty C. o dokonanie uzgodnień w trybie art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.). Poinformował w nim jednocześnie, że parcela ta była objęta zgodą na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne w nieobowiązujący już planie miejscowym gminy D. Postanowieniem z dnia [...]r. Starosta C., dokonując uzgodnień w trybie art. 64 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stwierdził, że parcela o pow. [...] m2 obejmuje użytki rolne sklasyfikowane jako pastwiska trwałe klasy [...] a jej teren był objęty zgoda na zmianę przeznaczenia przy sporządzaniu planu, który utracił moc obowiązującą. Podano, że na inwestorze ciąży obowiązek uzyskania decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej a zapis w tej kwestii powinien znaleźć się w decyzji ustalającej warunki zabudowy. Na postanowienie to H. R. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Podniosła w nim, że aktem notarialnym z dnia [...]r. nabyła działkę budowlaną i wniosła o skorygowanie rozstrzygnięcia. Do zażalenia dołączyła kopię aktu notarialnego oraz zawiadomienie z dnia [...]r. Sądu Rejonowego w C. Wydziału Ksiąg Wieczystych. W zawiadomieniu tym podano, że w KW nr [...] w dziale [...] figuruje wpis: "[...] o pow. [...] m2 – działka budowlana". Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym odnosi się do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.), za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze jako użytki rolne, jeśli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Działka jest w ewidencji gruntów wykazana jako rolna, wymaga zatem dokonania uzgodnień z organem właściwym w sprawie ochrony gruntów rolnych i leśnych. Kolegium podniosło także, że nie jest organem właściwym do weryfikacji i badania, na jakiej podstawie dokonano stosownych zapisów w akcie notarialnym i w księdze wieczystej. W skardze do sądu administracyjnego H. R. i J. R. wyraziły niezadowolenie ze stanowiska organów i ponownie podniosły, że nabyły działkę budowlaną, co dokumentuje zapis w księdze wieczystej i w akcie notarialnym umowy sprzedaży. Uznały, że zostały pokrzywdzone i planowały budowę domu, lecz gminie najwyraźniej nie zależy na rozwoju. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zaskarżone do sądu postanowienie zostało wydane w toku postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej działki. Przesłanki do wydania decyzji o warunkach zabudowy zawiera art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast przepis art. 64 tej ustawy przewiduje, że do takiej decyzji odpowiednie zastosowanie znajduje m. in. przepis art. 53 ust. 3 – 5 tej ustawy. Przepis art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy stanowi, że w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami, decyzję wydaje się po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych. Dla ustalenia, czy uzgodnienie takie jest konieczne, należy uprzednio stwierdzić, że grunt przeznaczony do zagospodarowania jest gruntem rolnym lub leśnym. Ustawa odsyła w tym zakresie do przepisów o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) przewiduje, że za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeśli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Również ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., 121, poz. 1266 ze zm.) w art. 2 ust. 1 pkt 1 stanowi, że gruntami rolnymi w rozumieniu ustawy są grunty określone w ewidencji jako użytki rolne. Zgodnie z § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454), pastwiska trwałe stanowią użytek rolny. Przedmiotowa działka oznaczona jest w ewidencji gruntów jako pastwisko trwałe. Prawidłowo zatem organ prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy uznał, że zachodzi potrzeba uzyskania uzgodnienie ze strony organu właściwego w sprawie ochrony gruntów rolnych. Należy przy tym wyjaśnić skarżącym, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych zna dwa instrumenty ochrony. Jednym z nich jest konieczność uzyskania zgodny na przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, o jakiej mowa w art. 7 ustawy. Przeznaczenie takie może być dokonane tylko w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Z tego powodu, jeśli grunt wymaga zgody na zmianę przeznaczenia, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie jest możliwe ustalenie warunków zabudowy, chyba że grunt był objęty taką zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych panów zagospodarowania przestrzennego, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy o jakiej mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jak wynika ze stanowiska Wójta Gminy, działka skarżących była objęta taką zgodą przy sporządzaniu planu, który utracił moc. Okoliczność ta najprawdopodobniej uzasadnia fakt, że w dacie zawierania przez skarżące umowy sprzedaży, działka została określona jako budowlana, w planie ówcześnie obowiązującym prawdopodobnie miała bowiem taki charakter. Drugim instrumentem ochrony gruntów rolnych jest instytucja uregulowana w rozdziale 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dotycząca wyłączania gruntów z produkcji rolnej. Decyzję o wyłączeniu należy uzyskać przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie wymagają jednak tylko niektóre grunty. Są one wymienione w art. 11 ust. 1 ustawy. W odniesieniu do użytków rolnych klasy [...] obowiązek ten dotyczy tylko użytków wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego. Przepis art. 12 ust. 15 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przewiduje, że rada gminy może podjąć uchwałę o objęciu na jej obszarze ochroną również gruntów rolnych zaliczonych do klasy [...], wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego. W sprawie nie zostało wykazane, aby uchwala taka została podjęta. Z tego względu istotną okolicznością w sprawie jest ustalenie rodzaju gleby tworzącej przedmiotowy użytek rolny. Z wydanych w sprawie postanowień nie wynika, aby kwestia ta została ustalona i rozważona. Uchybia to obowiązkowi ustalenia przez organ administracji wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając ponownie zażalenie strony na postanowienie organu, Kolegium dokona uzupełnienia zebranego materiału dowodowego z wykorzystaniem art. 136 k.p.a. Nie miały natomiast znaczenia w niniejszym postępowaniu zarzuty skarżących dotyczące rozbieżności pomiędzy oznaczeniem przeznaczenia działki w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej oraz w akcie notarialnym. Jeśli chodzi o relację między danymi zawartymi w ewidencji i w księdze wieczystej, to trzeba zaznaczyć, że podstawą dokonania wpisów w księdze wieczystej w zakresie oznaczenia gruntów są dane ujawnione w ewidencji gruntów, a nie odwrotnie. Relacja taka wynika z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., nr 240, poz. 2027 ze zm.). Jak zostało wyżej wyjaśnione, przepisy mające zastosowanie w sprawie, wprost nakazują, w celu ustalenia rodzaju użytków, posługiwać się danymi zawartymi w ewidencji gruntów. Inne określenie rodzaju użytków zawarte w umowie lub ujawnione w księdze wieczystej nie mogło być przez organy powołane. Należy również wyjaśnić, że zgodnie z załącznikiem nr 6 do powoływanego wyżej rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, na potrzeby ewidencji gruntów i budynków, gruntami zabudowanymi są tereny zajęte po istniejące budynki i urządzenia związane z tymi budynkami. Natomiast tereny niezabudowane kwalifikowane jako zurbanizowane to grunty przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę, wyłączone z produkcji rolniczej i leśnej. Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 powołanej ustawy.