II SA/Gl 621/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. R. i L. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżącego z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 200 (dwieście) zł, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 marca 2013 r. H.R. i L. R. zostali wezwani do solidarnego uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W dopowiedzi, w terminie wyznaczonym dla dokonania tej czynności skarżący H. R. w piśmie procesowym z dnia 11 kwietnia 2013 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie, na wezwanie Sądu swój wniosek złożył na druku urzędowego formularza. Z jego treści wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólności majątkowej ze swoją małżonką zamieszkując w lokalu o pow. 60 m2 (własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego). Skarżący zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Źródłem utrzymania się jego rodziny jest dochód małżonki strony uzyskiwany z tytułu umowy o pracę w wysokości 3700 zł brutto miesięcznie oraz zasiłek dla bezrobotnych otrzymywany przez skarżącego w kwocie 603 zł.. Na wezwanie referendarza sądowego H. R. nadesłał szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przede wszystkim, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego oraz źródeł dochodów i struktury wydatków. Opierając się na danych uzyskanych od skarżącego, referendarz rozpoznający niniejszy wniosek doszedł do przekonania, że zasługuje on na zwolnienie z wpisu od skargi w części przekraczającej 200 zł, albowiem w sytuacji materialnej jego rodziny tego wydatek 500 zł mógłby okazać się zbyt znaczący i negatywnie wpłynąć na jej bieżące funkcjonowanie. Łączny dochód w rodzinie H.R. kształtuje się na poziomie około 3200 zł netto miesięcznie i składają się nań wynagrodzenie za pracę jego małżonki w wysokości 2645 zł netto oraz zasiłek dla bezrobotnych otrzymywany przez skarżącego w kwocie około 600 zł miesięcznie. Udokumentowane przez skarżącego, miesięczne wydatki wynoszą około 2253 zł i składają się na nie czynsz za mieszkanie (793 zł), opłaty za energię elektryczną (171 zł za dwa miesiące), opłata za gaz (38 zł za dwa miesiące) spłata zaciągniętych zobowiązań kredytowych (827 zł oraz 171 zł miesięcznie), opłaty za ubezpieczenie, wykup lekarstw (przedstawiony rachunek z tego tytułu za maj opiewał na kwotę 156 zł) a także odpłatność za telewizję kablową. Mając na uwadze przywołane okoliczności uznano, że wniosek skarżącego zasługuje na częściowe uwzględnienie, albowiem konieczność uiszczenia wpisu od skargi w pełnej wysokości mogłaby okazać się dla skarżącego zbyt dużym obciążeniem. Jednakże wysokość dochodów a także poziom oraz struktura wydatków pozwalają stwierdzić, że H. R. będzie wstanie uiścić część wpisu, tj. kwotę 200 zł oraz ponieść pozostałe koszty sądowe bez uszczerbku dla siebie czy też w utrzymaniu swojej rodziny. Koszty sądowe zaliczają się do danin o charakterze publicznoprawnym, a więc zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może mieć miejsce jedynie w szczególnych przypadkach, zwłaszcza wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie w jakikolwiek sposób zdobyć środków na ich pokrycie nie rezygnując zarazem z zaspokojenia elementarnych potrzeb egzystencjalnych. Do tego rodzaju potrzeb, biorąc pod uwagę realia społeczno – gospodarcze zaliczają się niewątpliwie wydatki związane z utrzymaniem lokalu w którym osoba zamieszkuje (a więc czynsz oraz opłaty za media), wydatki na żywność, czy też zakup niezbędnych lekarstw. Nie można natomiast zaliczyć do nich opłat za korzystanie z TV kablowej bądź też spłaty zobowiązań o charakterze komercyjnym (kredytów), albowiem zobowiązania względem podmiotów prywatnych nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznymi. Z tych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.