II SA/Gl 622/04

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 stycznia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Protokolant st. sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006r . na rozprawie sprawy ze skargi H. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego postanawia: 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. ozn. nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu . W dniu [...] 2004r. w lokalu mieszkalnym nr A przy ul. A w B.– [...] zostały przeprowadzone oględziny. W ich konsekwencji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...]r. nakazał H. B. niezwłoczne przywrócenie pomieszczenia kuchni do stanu poprzedniego poprzez likwidację łazienki, wydzielonej za pomocą lekkich ścianek w tym lokalu, bez dopełnienia formalności wynikających z przepisów Prawa budowlanego tj. bez pozwolenia na budowę i bez zgody zarządcy posesji; jako podstawę prawna powołano art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /t.j. Dz. U. z 2003r. nr 207, poz. 2016 ze zm./. W uzasadnieniu stwierdzono, że łazienka nie spełnia warunków technicznych jakim powinny odpowiadać pomieszczenia sanitarne; brak jest możliwości legalizacji łazienki. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła H. B. opisując swoją sytuację zdrowotną i bytową. Jednocześnie zaznaczyła, że podejmie wskazane przez organ kroki celem legalizacji łazienki. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. o nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji powołując się na art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu wskazano, że brak wymaganego prawem pozwolenia i niezgodność z obowiązującymi warunkami technicznymi musiało skutkować nakazem przywrócenia pomieszczenia kuchni do stanu poprzedniego. Na w/w decyzję ostateczną H. B. złożyła do Sądu skargę wyrażając gotowość przedstawienia dokumentacji technicznej uwzględniającej zmiany zgodne z prawem budowlanym. W odpowiedzi na powyższą skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podtrzymał swe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. z 2002 nr 153, poz.1269./ sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem naczelnych zasad procesowych. Z uwagi zaś na specyfikę spraw i złożoność procesu regulowanego przez prawo budowlane oraz możliwość poniesienia szkody z powodu nieznajomości prawa przez podmioty wobec których prowadzone są dane postępowania, tym bardziej koniecznym jest dochowanie wymogów z art. 9 i art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego.. Samowola budowlana jest niewątpliwie działaniem nagannym, wymagającym odpowiedniego przeciwdziałania. Ponieważ jednak różne są jej przyczyny i różne skutki, przeto stosowane w prawie budowlanym środki prawne zależne są od stopnia naruszenia prawa i tego skutków oraz zaistnienia przesłanek ewentualnej jej legalizacji. Podkreślić należy, że w polskim prawie podstawą każdego rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących praw i obowiązków obywateli jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, dające możliwość praworządnego jej załatwienia oraz poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nadto organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wprawdzie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /t.j. Dz. U. z 2003r. nr 207, poz. 2016 ze zm./. wprowadzono obowiązek nakazania rozbiórki obiektu budowlanego tylko z powołaniem się na brak wymaganego pozwolenia na budowę, jednakże prawo budowlane przewiduje środki przeciwdziałania samowoli budowlanej, dając także możliwości zalegalizowania wzniesionego (wznoszonego) obiektu budowlanego lub jego części, legalizacji robót budowlanych nie polegających na budowie. Wskazać także należy, że norma art. 48 ust. 1 prawa budowlanego obowiązującego w dacie orzekania przez organy administracji publicznej stanowiła, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W tak brzmiącym art. 48 w ust. 1 utrzymuje się obowiązek nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jednakże przepis ten można zastosować dopiero wówczas, gdy w następstwie czynności właściwego organu administracji publicznej nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przesłanki takiej legalizacji zostały określone w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Jednak z akt nie wynika aby którykolwiek z obu organów nadzoru budowlanego podjął jakiekolwiek działania w zakresie wyjaśnienia możliwości takiej legalizacji w rozpatrywanej sprawie. Zarówno bowiem organ I jak i II instancji ograniczyły się wyłącznie do wydania nakazu przywrócenie pomieszczenia kuchni do stanu poprzedniego poprzez likwidację łazienki z pominięciem działań zmierzających do zbadania czy istnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie tej części obiektu budowlanego. Zawarto jedynie lakoniczne stwierdzenie o braku tych przesłanek. Natomiast z akt nie wynika aby były one w ogóle przedmiotem analizy w prowadzonym postępowaniu. Nie zostało zatem w dostateczny sposób wykazane, że takie przesłanki w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wobec tego orzeczenie o nakazie przywrócenia pomieszczenia kuchni do stanu poprzedniego należało uznać za przedwczesne. Podkreślić także należy, że doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego przewiduje nie norma powoływanego przez organy obu instancji art. 48 lecz art. 51 prawa budowlanego. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 1 pkt.1 przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych właściwy organ w drodze decyzji m.in. nakazuje doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Natomiast art. 48 reguluje kwestię rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części i ewentualne użycie powyższej normy winno znaleźć stosowne odzwierciedlenie w brzmieniu sentencji wydanej decyzji. Wskazane uchybienia wyczerpują przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) tj. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienie takie stanowi także naruszenie treści art. 9 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto należy podkreślić, że wobec niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy nie można wykluczyć, że decyzje organów obu instancji wydane zostały także z naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, co wypełniałoby przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji nakłada na organ pierwszej instancji obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego z uwzględnieniem wyżej omówionych uwarunkowań. Przede wszystkim koniecznym jest powiadomienie strony o regulacjach prawnych w przedmiotowym zakresie; właściwe zakwalifikowanie wykonanych robot budowlanych i ustalenia czy wymagają one pozwolenia budowlanego czy jedynie podlegają zgłoszeniu. Po dokonaniu stosownych ustaleń należy wezwać zainteresowaną do przedstawienia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz spełnienia warunków z art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Dopiero po wszechstronnym rozpatrzeniu okoliczności faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy możliwe będzie wydanie odpowiedniej decyzji. Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, ponieważ stosownie do postanowień art. 210 § 1 wyżej wymienionej ustawy skarżąca do zamknięcia rozprawy nie zgłosiła wniosku o przyznanie należnych kosztów postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit., "c" i art. 135 wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.