II SA/Gl 622/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.),, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. M.M. wystąpiła o zameldowanie jej i małoletniego syna w lokalu przy ul. [...] w C., w którym to lokalu mieszkają wraz z zameldowanym tam mężem Z.M., lecz ich zameldowaniu sprzeciwia się główny najemca L.M.. Do wniosku dołączyła formularze zgłoszenia pobytu stałego. W odpowiedzi na wniosek L.M. nie wyraziła zgody na zameldowanie M.M. i jej syna D.M. z uwagi na rażąco naganne zachowanie wnioskodawczyni i jej męża Z.M., uniemożliwiające wspólne zamieszkanie, wobec których wystąpiła z pozwem o eksmisję. W tej sytuacji domagała się wydania decyzji o odmowie zameldowania ewentualnie zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o eksmisję. Po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta C. na podstawie art. 47 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzeczono o zameldowaniu M.M. i D.M. na pobyt stały w spornym lokalu. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zamieszkiwanie tych osób w lokalu od dnia [...] r. jest bezsporne, zaś z uwagi na charakter ewidencji ludności, fakt złożenia pozwu o eksmisję jest bez znaczenia dla wyniku sprawy i nie uzasadnia zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W odwołaniu od decyzji L.M. zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego poprzez uznanie, że istnieją przesłanki do zameldowania M.M. i D.M., podczas gdy mimo ich faktycznego pobytu w przedmiotowym lokalu, nie ma on charakteru stałego zamieszkiwania, gdyż osoby te zostały przyjęte jedynie czasowo, na ustalonych przez nią warunkach, deklarując zamiar opuszczenia lokalu w najbliższym czasie, stąd też nie wyraża zgody na stałe zamieszkiwanie M.M.. Nadto, odwołująca się wskazała na naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa z uwagi na niezawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia sprawy o eksmisję oraz art. 101 kpa poprzez brak wydania postanowienia w przedmiocie wniosku o zawieszenie. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy podzielił bowiem stanowisko, że istotą zameldowania jest jedynie odnotowanie w ewidencji ludności faktycznego miejsca pobytu osoby. Po omówieniu zebranego materiału dowodowego, organ II instancji wyjaśnił zaś, że zamiar pobytu stałego wynika zarówno z faktu realizacji w przedmiotowym lokalu potrzeb życiowych (zgromadzenia rzeczy osobistych i niezbędnych sprzętów), opłacania części opłat za lokal, jak i deklaracji, złożonej w formularzu zgłoszenia pobytu stałego, dołączonej do wniosku. Nadto, odwołująca się w toku postępowania przed organem I instancji nie podnosiła kwestii, że wyraziła zgodę jedynie na czasowe zamieszkiwanie jej brata z rodziną, lecz podała, że wyraziła zgodę na wspólne zamieszkiwanie, licząc na pomoc brata. W ocenie organu odwoławczego, wszczęty proces o eksmisję, nie ma też charakteru prejudycjalnego w sprawie o zameldowanie, gdyż postępowanie meldunkowe nie służy do rozwiązywania sporów rodzinnych. W skardze do sądu administracyjnego L.M. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody i zasądzenie kosztów postępowania, ponawiając zarzuty i argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo skarżąca podniosła, że z uwagi na naganne zachowanie małż. M., po około dwóch miesiącach wspólnego pobytu, poprosiła ich o opuszczenie mieszkania, zaś organ odwoławczy nie zbadał tych okoliczności jako istotnych dla oceny charakteru ich pobytu w lokalu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącej dodatkowo zarzucił art. 7, 77 i 80 kpa poprzez niedostateczne zebranie materiału dowodowego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, bowiem w toku przesłuchania M.M. podała, że część mebli znajduje się w mieszkaniu, a nie wyjaśniono, gdzie znajdują się pozostałe rzeczy. Skarżąca podała zaś, że w pokoju, który poprzednio zajmowała matka, znajdowała się szafa i wersalka. Oświadczyła nadto, że sprawa o eksmisję nie została jeszcze zakończona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja o zameldowaniu M.M. i jej syna D.M. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też skutkującym wznowieniem postępowania. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dopiero stwierdzenie przez sąd administracyjny tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że M.M. wraz z synem D.M. przebywają w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C., nieprzerwanie od dnia [...] r., zajmując ten jeden pokój z bratem skarżącej, Z.M., który jest zameldowany w tym lokalu od urodzenia, lecz nie zamieszkiwał tam przez poprzednie [...] lata. Sporny jest natomiast charakter tego pobytu, a w konsekwencji, wystąpienie przesłanek do zameldowania na pobyt stały wobec sprzeciwu skarżącej i wytoczenia przez nią powództwa o eksmisję. Zdaniem sądu administracyjnego, zasadnie organy administracji uznały, że sprawa o eksmisję nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa i toczący się proces cywilny nie stanowi przeszkody do wydania decyzji o zameldowaniu. Zgodnie z art. 47 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o ewidencji ludności..., jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. W zgłoszeniu M.M. zadeklarowała zamiar stałego pobytu w przedmiotowym lokalu. Zarówno oględziny, jak i zeznania stron, wykazały że w lokalu tym znajdują się rzeczy osobiste, sprzęty gospodarstwa domowego, jak i meble, należące do uczestniczki postępowania i jej męża. Zdaniem sądu administracyjnego, nie ma znaczenia fakt, że M.M. podała, że jedynie część mebli zgromadzono w lokalu. Wszak w toku rozprawy sądowej skarżąca wyjaśniła, że zajmowany przez rodzinę brata pokój był już częściowo umeblowany. Z materiału dowodowego wynika, że poprzednio pokój ten zajmowała matka skarżącej, a miesiąc po jej śmierci sprowadził się tam brat z rodziną. Stąd też fakt, że nie sprowadzono tam wszystkich mebli, nie ma znaczenia dla oceny charakteru pobytu i nie dowodzi, że pobyt ten jest jedynie czasowy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, pobytem czasowym jest bowiem przebywanie w innej miejscowości lub pod innym adresem bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. Zwrócić też należy uwagę na treść art. 8 ust. 1 ustawy, który to przepis co do zasady stanowi o obowiązku zameldowania się na pobyt stały w przypadku przebywania w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące. Tymczasem uczestniczka postępowania jeszcze przed złożeniem wniosku o zameldowanie przebywała w przedmiotowym lokalu od 6 miesięcy. Taki długi okres pobytu i ześrodkowanie w spornym lokalu wszystkich spraw życiowych oraz brak innego miejsca zamieszkiwania, potwierdza deklarowany przez stronę zamiar pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Oczywiście, pobyt stały nie oznacza dożywotniego zamieszkiwania pod oznaczonym adresem, lecz przebywanie bez bliżej sprecyzowanego terminu opuszczenia lokalu. Podkreślić bowiem przyjdzie, że w świetle art. 9 ust. 2b ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Ewidencja ludności polega bowiem jedynie na rejestracji danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2), zaś osoba przebywająca na terytorium RP jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. W aktualnym stanie prawnym zameldowanie nie jest uzależnione od uprawnienia do przebywania w lokalu. Na ewidencyjny charakter instytucji zameldowania wskazał bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34). W wyroku tym Trybunał przesądził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkiwania i pobytu osób, a tym samym rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkiwania i pobytu. Właściciel (zarządca) nieruchomości może zaś żądać usunięcia osób, które nie są uprawnione do zamieszkiwania. Mając zatem na uwadze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego i aktualny stan prawny, zmieniony z mocy powyższego wyroku, wskazać przyjdzie, że skoro M.M. i jej syn D.M., przebywają nieprzerwanie w spornym lokalu od [...] r. i lokal ten stanowi ich centrum życiowe oraz deklarują zamiar pobytu stałego, spełnione zostały ustawowe przesłanki do wydania decyzji o zameldowaniu na pobyt stały. Sprzeciw skarżącej jako najemcy lokalu oraz fakt wytoczenia powództwa o eksmisję, uzasadniony rażąco nagannym zachowaniem tych osób, nie stanowił zaś przeszkody prawnej do uwzględnienia wniosku, ani nie uzasadniał zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy cywilnej. Uchybienie organu I instancji, polegające na niewydaniu postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania w trybie art. 101 kpa, nie mogło mieć w takim przypadku istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie oznacza to jednak pozbawienia skarżącej ochrony prawnej. O ile bowiem zostanie uwzględnione jej powództwo o eksmisję i orzeczenie sądu powszechnego zostanie wykonane dobrowolnie bądź też w trybie egzekucji sądowej, spełnione zostaną przesłanki do wymeldowania tych osób po opuszczeniu spornego lokalu. Już chociażby z tych względów stwierdzić przyjdzie, że sam wynik procesu cywilnego nie ma znaczenia w sprawie o zameldowanie, bowiem dopiero wyegzekwowanie wyroku eksmisyjnego, a więc zmiana okoliczności faktycznych sprawy, doprowadzić może do wydania decyzji o wymeldowaniu, a nie – o odmowie zameldowania na pobyt stały. Do tego jednak czasu organy administracji winny umożliwić stronie dopełnienie ustawowego obowiązku meldunkowego celem rejestracji stanu faktycznego. Wreszcie, wskazać przyjdzie, że w sprawach z zakresu ewidencji ludności organy administracji nie działają na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Stąd też bez znaczenia dla wyniku sprawy jest sytuacja zdrowotna i osobista skarżącej oraz przyczyny jej sprzeciwu wobec zameldowania. Tego rodzaju przesłanek nie był też władny uwzględnić sąd administracyjny. Sądowa kontrola decyzji sprawowana jest bowiem w aspekcie legalności, czyli zgodności z prawem. Zatem wzgląd na zasady współżycia społecznego, czy słuszności, nie uzasadnia uwzględniania skargi. Z też względów skarga nie mogła odnieść skutku i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SW