II SA/Gl 623/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.),, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Marta Guzik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Wnioskiem z dnia 19 maja 2014 r. J. T. zwrócił się do Starosty [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomość drogową położoną w J., gminie M., oznaczoną jako działka nr 1o powierzchni 0,0226 ha, która jego zdamniem została wydzielona pod poszerzenie ul. [...] w M. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...] r. nr [...] wydaną w oparciu o art. 10 ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.). Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z [...] r. nr [...] Starosta [...] odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość położoną w M. W uzasadnieniu wskazał, że nieruchomość nie przeszła na własność Skarbu Państwa, gdyż nie nastąpiło zdarzenie prawne, którego skutkiem było przejście własności na rzecz podmiotu publicznego. W odwołaniu od tej decyzji J. T. wniósł o jej uchylenie i ustalenie odszkodowania zgodnie z wnioskiem. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 98 ust. 3 i art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm., zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami), decyzję Starosty [...] utrzymał w mocy. U uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W tym względzie strona powołała się na wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] decyzję z dnia [...] r. Nr [...] o zatwierdzeniu podziału nieruchomości położonej w J. oznaczonej jako działka nr 2 k.m.7 o pow. 1,1925ha stanowiącej współwłasność J. i M. małżonków T. (których jest spadkobiercą). Zgodnie z tą decyzją powstała w wyniku podziału działka nr 1 o pow. 226 m² została wydzielona, celem poszerzenia istniejącej drogi. Dalej podniósł, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w C. decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości podział nieruchomości mógł nastąpić, jeżeli był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast ust. 5 tegoż artykułu przewidywał, iż grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem, przechodziły na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, odpowiednikiem powyższego przepisu jest art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie lub krajowe — z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Za działki te przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się na wniosek właściciela według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczeniu nieruchomości. Biorąc pod uwagę treść tych przepisów Wojewoda stwierdził, że warunkiem do uzyskania odszkodowania jest uprzednie przejście prawa własności części wydzielonej nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa (pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. wyłącznie na rzecz gminy). Wrunkiem przejścia własności na gminę było wydzielenie działki pod nową ulicę, której przebieg był wyraźnie określony w planie zagospodarowania przestrzennego. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie zdaniem organu odwoławczego nie zachodzi, gdyż wnioskodawca nie został pozbawiony prawa do nieruchomości. Zgodnie bowiem z księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C. właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest J. T. Okoliczność tę przesądził Sąd Rejonowy w C., który w prawomocnym postanowieniu z [...] r. wskazał na brak podstaw do przyjęcia, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...] r. nr [...] spowodowała przejście prawa własności ww. nieruchomości na rzecz Gminy M. Postanowieniem tym Sąd oddalił wniosek Gminy o odłączenie działki nr 1 z księgi wieczystej nr [...] i jej ujawnienie na rzecz tej Gminy w nowej księdze wieczystej. Wydzielenia przedmiotowej działki nr 1 dokonano bowiem na wniosek właściciela na poszerzenie ulicy a nie pod nową ulicę. W skardze do Sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...], pełnomocnik J. T. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty [...] oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji Ochrony Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r. oraz w Strasburgu z dnia 16 września 1963 r. oraz art. 7, art. 8 i art. 77 kpa. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że przeznaczenie działki pod poszerzenie drogi powszechnie dostępnej powinno być traktowane tak samo jak pod budowę drogi. Za takim rozumieniem przemawia art. 98 ust. 1 obowiązującej obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwłaszcza w sytuacji, że droga ta – ulica [...] została z inicjatywy Gminy utwardzona kostką brukową i jest utrzymywana w stanie pozwalającym na użytkowanie przez mieszkańców gminy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaakcentował, że skoro nie doszło do pozbawienia skarżącego własności objętej żądaniem odszkodowawczym nieruchomości, to brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o godpodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada co do zasady obowiązującemu prawu. W świetle art. 242 oraz treści Rozdziału 1 Działu VII ustawy o gospodarce nieruchomościami należy podzielić stanowisko organów orzekających, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawą ustalenia na rzecz skarżącego odszkodowania mógł być jedynie art. 129 ust. 5 pkt 3 tej ustawy. Koniecznym warunkiem zastosowania tej podstawy prawnej jest wcześniejsze ustalenie, że doszło do pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania. Warunek ten nie został zaś w niniejszej sprawie spełniony, a to w sytuacji, gdy objęta żądaniem odszkodowawczym działka nr 1 o pow. 226 m² położona w M. w obrębie J. stanowi w dalszym ciągu własnośc skarżącego, co wynika z treści księgi wieczystej [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w C. – Wydziale Ksiąg Wieczystych. Zostało to prawomocnie przesądzone postanowieniem tego Sądu z dnia [...] r. nr [...], którym zarówno organy orzekające jak i Sąd rozpozanający niniejszą skargę są związani. Skoro skarżący jest w daszym ciągu właścicielem tej działki, to nie może żądać odszkodowania, które jest przecież związane z utratą praw do nieruchomości. Z tego też względu nie mogło dojść w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji do naruszenia powołanych w skardze przepisów Konstytucji RP i Konwencji Ochrony Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, które odnoszą się do sytuacji, gdy dochodzi do pozbawienia praw do nieruchomości (własności, użytkowania wieczystego). Na użytek niniejszej sprawy nie ma przy tym znaczenia, dlaczego nie doszło finalnie do pozbawienia skarżącego prawa własności objętej postępowaniem działki. W tym względzie nie zasługuje zdaniem Sądu na aprobatę stanowisko organów orzekających, że skutek o jakim była mowa w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dotyczył tylko nieruchomości wydzielonych pod budowę nowych ulic a nie również pod ich poszerzenie. Taka konstatacja z treści tego przepisu bowiem nie wynika. Stanowisko to nie mogło mieć jednak w niniejszej sprawie przesądzającego znaczenia, gdyż jak już wskazano konieczną przesłanką ustalenia odszkodowania jest wcześniejsze przesądzenie o przejściu własności nieruchomości, który to warunek nie został w odniesieniu do do przedmiotowej działki skarżącego spełniony. Oddalenie skargi nie pozbawia przy tym skarżącego możliwości ochrony jego prawa własności do działki nr 1 na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Jak wynika z powyższych wywodów decyzje organów obu instancji nie naruszały art. 129 ust. 5 pkt 3. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r. poz. 270 ze zm.).