II SA/Gl 624/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K., S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżących z wpisu od skargi 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, którego wysokość ustalona została w oparciu o § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) pełnomocnik skarżących zwrócił się o zwolnienie ich od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną, w której się znajdują. W związku z powyższym Sąd zobowiązał wnioskodawców do złożenia wspomnianego wniosku w przewidzianej przepisami formie tj. na urzędowym formularzu. Wezwaniu temu zadośćuczyniono w wyznaczonym terminie nadsyłając urzędowy formularz PPF, z którego wynika, że A. i S. K. są osobami w podeszłym wieku prowadzącymi wspólne gospodarstwo domowe, zamieszkującymi w budynku mieszkalnym o pow. [...] m2. W skład ich majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Wnioskodawcy wskazali na zły stan zdrowia, który ich zdaniem stanowi przyczynę uprawdopodabniającą przeznaczanie znaczących kwot na wykup niezbędnych lekarstw. Na skutek wezwania referendarza sadowego pełnomocnik skarżących nadesłał kserokopie "odcinków renty" oraz dokumenty potwierdzające stan zdrowia. Dodatkowo wyjaśnił, iż nieruchomość rolna nie została wydzierżawiona, jest uprawiana, natomiast ze względu na wysokie koszty produkcji nie przynosi dochodów. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono co następuje: Wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasługiwał na uwzględnienie jedynie w części. Nie wykazano bowiem, aby ich sytuacja majątkowa była na tyle ciężka, że zasadnym byłoby zwolnienie A. i S. K.od kosztów sądowych w całości. Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przedmiotem badania przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Oznacza to, że analizie poddawane są nie tylko jego dochody, lecz również zasób posiadanych składników majątkowych, przy uwzględnieniu ich niezbędności dla skarżącego. Może zatem dojść do sytuacji, w której osobie uzyskującej bardzo niski dochód, lecz posiadającej zarazem rzeczy o stosunkowo znacznej wartości nie zostanie przyznane z tego powodu prawo pomocy. Wskazać bowiem przyjdzie, że skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy może nastąpić wówczas, gdy w sposób obiektywny wykazane zostanie, iż wnioskodawca nie ma żadnych, lub ma mocno ograniczone możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że bez wątpienia wysokość dochodu wnioskodawców, przy uwzględnieniu ich wieku i stanu zdrowia pozwala na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb. Co za tym idzie, nie sposób oczekiwać, że będą oni w stanie szybko wygospodarować środki na uiszczenie wpisu, nawet przy uwzględnieniu, że w rozpoznawanej sprawie jest to kwota stosunkowo nieznaczna ([...] zł). Uznano wobec tego, że A. i S. K. są osobami, których sytuacja materialna uzasadnia zwolnienie z wpisu od skargi. Nie mniej jednak zauważyć przyjdzie, że w skład ich majątku wchodzi nieruchomość rolna, która pomimo uprawy nie przynosi żadnych dochodów (vide oświadczenie pełnomocnika zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] r.). Taki stan rzeczy sprawia zaś, że powstaje pytanie o zasadność i celowość utrzymywania tego rodzaju składnika w swoim majątku. Nie negując prawa strony do dysponowania własnym majątkiem wypada zwrócić uwagę, że uprawnienie to doznaje ograniczenia w konfrontacji z zasadą ponoszenia kosztów sądowych przez strony. Trudno bowiem uznać, że pozbawienie Skarbu Państwa określonych dochodów (w tym przypadku należności z tytułu kosztów sądowych) może być uzasadnione chęcią utrzymania przez stronę określonego składnika majątku, który, co należy podkreślić, nie jest jej niezbędny do prawidłowego funkcjonowania. Skarżący będąc osobami w podeszłym wieku i w złym stanie zdrowia mogą zbyć tę nieruchomość i w ten sposób uzyskać środki na opłacenie kosztów sądowych. Nie jest to bowiem rzecz, której posiadanie jest im niezbędne, tym bardziej, że nie przynosi ona dochodów. Wobec tego przyjąć należy, że poza wpisem od skargi wnioskodawcy będą w stanie ponieść pozostałe koszty sądowe. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.