II SA/Gl 628/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi E. S. (S.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 marca 2025 r. nr WINB-WOA.7722.16.2025.AS w przedmiocie zawieszenia postępowania legalizacyjnego w sprawie budowy budynku stolarni oddala skargę. Rozpatrywana sprawa dotyczy samowolnie wzniesionej stolarni na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w G. . Obiekt wybudowany jest w konstrukcji stalowo - drewnianej.. Współwłaścicielami nieruchomości są L. P. , E. S. , H. S. , S. S. , M. S. oraz S. P. . Jak ustalił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. obiekt został wzniesiony przez poprzednich właścicieli nieruchomości L. S. oraz H. S. około 1970 r. W dniu 5 kwietnia 2024 r. E. S. (wnioskodawca) wystąpił do organu nadzoru budowlanego o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do przedmiotowej wiaty. Postępowanie takie zostało wszczęte a następnie postanowieniem nr [...] z dnia 8 maja 2024 r. PINB nałożył na wnioskodawcę obowiązek przedłożenia w terminie 120 dni od otrzymania postanowienia: - oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, - geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego, - ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W dniu 5 lipca 2024 roku do PINB wpłynęło pismo współwłaścicieli nieruchomości M. S . i S. P. , w którym wyrazili sprzeciw wobec legalizacji budynku. W dniu 15 października 2024 r. do PINB wpłynęło pismo inwestora, którym wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania, z powodu toczącej się rozprawy sądowej przed Sądem Rejonowym w C. pod sygnaturą [...] o dział spadku po zmarłej L. M. S. . Zdaniem wnioskującego przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład majątku po zmarłych L. S. oraz C. S. . Wniosek taki został ponownie złożony dnia 25 listopada 2024 r. Postanowieniem nr [...] z 6 grudnia 2024 r. znak: [...] zawiesił uproszczone postępowanie legalizacyjne w sprawie stolarni, oznaczonej w załączniku do protokołu literą F2, zlokalizowanej na działce nr [...] przy ul. [...] w G. , wybudowanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, do czasu zakończenia postępowania sądowego w sprawie własności działki nr [...] , na której znajduje się przedmiotowy obiekt wiaty na drewno - sygnatura sprawy [...]. Zażalenie na to postanowienie złożyli M. S. oraz S. P. . Podnieśli, że trwające postępowanie o dział spadku nie uzasadnia zawieszenia postępowania legalizacyjnego. Zaskarżonym obecnie postanowieniem Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przez zagadnienie wstępne rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania, jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. "Zagadnieniem wstępnym" w rozumieniu przywołanego przepisu, mogą być tylko i wyłącznie kwestie prawne, które determinują podjęcie rozstrzygnięcia w danej sprawie i które ujawniły się w toku postępowania oraz dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Przy czym organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Takiego warunku nie spełnia fakt toczącego się postępowania o dział spadku. Przeprowadzane jest ono w celu doprowadzenia do podziału spadku - majątku spadkowego i rozdysponowania pomiędzy każdego ze spadkobierców (już ustalonych) wchodzących w skład spadku rzeczy lub praw. Kodeks postępowania cywilnego w art. 680 stanowi, że we wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia oraz spis inwentarza, jak również podać, jakie spadkodawca sporządził testamenty, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują. Jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu. W wypadku gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy. Wobec tego postępowanie o dział spadku jest postępowaniem następczym po postępowaniu w sprawie nabycia spadku. Postępowanie o dział spadku nie stanowi zagadnienia wstępnego w myśl art. 97 k.p.a., ponieważ na jego etapie strony postępowania są znane organowi. Jak podkreślił organ to wnioskodawca wystąpił o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego Po jego stronie leży zatem obowiązek zgromadzenia dokumentacji, o której mowa w art. 49g Prawa budowlanego, celem umożliwienia przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 49f Prawa budowlanego. Dotyczy to również oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Skargę na to postanowienie złożył wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalną pełnomocnik. Domagając się uchylenia zaskarżonego aktu oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił ŚWINB w Katowicach naruszenie: - art. 52 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 199 k.c. poprzez ich niezastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia sprowadzającego się do nakładania obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego na jedną ze stron, podczas gdy stronami postępowania są wszyscy współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, a wobec stanowiska M. S. oraz S.P. brak jest zgody co do legalizacji przedmiotowego obiektu wyrażonej przez wszystkich współwłaścicieli, która jest wymagana z uwagi na fakt, iż stanowi to czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, co de facto w konsekwencji uniemożliwi organowi I instancji wydanie końcowego rozstrzygnięcia, - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uchylenie postanowienia zawieszającego postępowanie administracyjne, podczas gdy istnieje obligatoryjna przesłanka obligująca organ do jego zawieszenia w postaci sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie własności nieruchomości, na której usytuowany jest przedmiotowy obiekt budowlany, jaka toczy się aktualnie przed Sądem Rejonowym w C. pod sygn. akt [...]. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozstrzygana sprawa dotyczy zawieszenia wszczętego na wniosek skarżącego postępowania legalizacyjnego. Ten ostatni, jako współwłaściciel nieruchomości, w trybie art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418) wystąpił o uproszczoną legalizację samowoli budowlanej. Był do tego uprawniony na mocy ust. 1 tego artykułu. Jednym z dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego jest oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Co istotne, część współwłaścicieli nieruchomości sprzeciwia się legalizacji. W związku z powyższym inwestor nie mógł złożyć oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy. W ocenie składu orzekającego spór pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości, na której znajduje się samowola budowlana i toczące się postępowanie o dział spadku nie stanowią przesłanki do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Elementem zagadnienia wstępnego z jest istnienie zależności (związku przyczynowego) między uprzednim rozstrzygnięciem, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (por. wyrok tutejszego Sądu z dnia 24 września 2025 r., sygn. II SA/Gl 625/25 – za CBOSA). W rozstrzyganej sprawie właściciele nieruchomości są znani. Zostali oni ujawnieni w księdze wieczystej. Dokonywanie działu spadku, z punktu widzenia toczącego się postępowania legalizacyjnego nie stanowi "zagadnienia wstępnego". Jest możliwe bowiem wydanie rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 49i ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane organ wydaje decyzję o nakazie rozbiórki w razie "nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie wskazanym w postanowieniu, o którym mowa w art. 49g ust. 1". Należy tu odnieść się do naruszenia art. 52 ustawy Prawo budowlane i wydanie rozstrzygnięcia sprowadzającego się do nakładania obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego na jedną ze stron, podczas gdy stronami postępowania są wszyscy współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości. To skarżący wniósł o uproszczoną legalizację. Trudno nałożyć obowiązki dostarczenia wymaganej dokumentacji, gdy tylko on, jako jeden ze współwłaścicieli złożył wniosek w sprawie, zwłaszcza że część współwłaścicieli tej legalizacji się sprzeciwia. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.