II SA/Gl 63/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w J. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w P. (dalej: KPPSP) decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1313), § 15 i 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r., w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719 ze zmianami) oraz art. 104 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w związku ze stwierdzeniem nieodpowiednich warunków ewakuacji, powodujących zagrożenie życia ludzi w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w S. przy ul. [...], zwany w dalszej części obiektem, opisanych w protokole czynności kontrolno - rozpoznawczych z dnia [...] r., nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w J.(dalej: strona)) wykonanie, w terminie do [...] r, następujących obowiązków: 1/ zapewnić dopuszczalną szerokość biegów klatek schodowych w obiekcie stosowanie do § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm., dalej: rozporządzenie MI) w związku z § 16 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719, dalej: rozporządzenie MSWiA); 2/ zapewnić dopuszczalną szerokość spoczników klatek schodowych w obiekcie stosowanie do § 258 ust. 2 rozporządzenia MI w związku z §16 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia MSWiA.; 3/ usunąć z dróg komunikacji ogólnej w obiekcie wykładziny łatwozapalne zgodnie z § 68 ust. 1 rozporządzenia MI w związku z § 16 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia MSWiA; 4/ zapewnić dopuszczalną szerokość skrzydeł drzwi ewakuacyjnych prowadzących z klatek schodowych na zewnątrz obiektu zgodnie z § 239 ust. 4 rozporządzenia MI w związku z § 16 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia MSWiA; 5/ zapewnić dopuszczalną długość dojść ewakuacyjnych w obiekcie zgodnie z § 256 ust. 3 rozporządzenia MI w związku z § 16 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia MSWiA; 6/ wyposażyć budynek w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, wykonany na podstawie projektu uzgodnionego z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych stosownie do § 183 ust. 2 rozporządzenia MI w związku z §16 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia MSWiA. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wskazane wyżej obowiązki zostały nałożone na stronę ze względu na uchybienia stwierdzone w trakcie czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych w dniu [...] r. w przedmiotowym budynku należącym do strony. Uchybienia te stanowiły podstawę do uznania obiektu za zagrażającego życiu ludzi. Ponadto utrudniają prowadzenie działań ratowniczych, a w budynku tym wielokrotnie dochodziło do pożarów ( od 2012 r. sześciokrotnie takie działania były podejmowane). W odwołaniu z [...] r. strona wskazuje to, że obiekt był wybudowany w roku [...] zgodnie z obowiązującymi wtedy wymogami i został dopuszczony do użytkowania. Jak wywodzi dalej, z uzasadnienia decyzji można wnosić, że podstawą uznania obiektu za zagrażający życiu ludzi jest zawężenie spoczników klatek schodowych, czego konsekwencją jest nakaz określony w pkt. 2. Wobec tego nie znajdują uzasadnienia nakazy z pkt. 1, 3-6. Ponadto brak jest możliwości wykonania nakazu z pkt. 2, bowiem wiązałoby to się z daleko idącą przebudową budynku i z czasowym wyłączeniem go z użytkowania. Decyzja o prowadzeniu robót w tym zakresie stanowiłaby czynność przekraczający zwykły zarząd, co wymagałoby podjęcia stosowanej uchwały przez właścicieli lokali. Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej(dalej: ŚKWPSP) decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w całości w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie KPPSP. W uzasadnieniu podkreślił w szczególności, że zgodnie z § 207 ust. 2 rozporządzenia MI przepisy w nim zawarte, dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. W skardze z [...] r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" (dalej: skarżąca) podnosi zarzut naruszenie § 207 ust. 2 rozporządzenia MI oraz § 16 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia MSWiA poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe, wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przytacza argumenty podobne, jak w odwołaniu, wskazując w szczególności na to, że przedmiotowy budynek został wybudowany w [...] roku, a następnie dopuszczony do użytkowania. Co do zasady przepisy, na które powołuje się organ, stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń | budowlanych - a zatem obiektów dopiero powstających. Ustawodawca wprawdzie- dopuszcza możliwość stosowania w określonym zakresie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie do użytkowanych budynków istniejących, jednakże tylko na zasadzie wyjątku i tylko wówczas, gdy wykazane zostanie, że dany budynek zagraża życiu ludzi. Innymi słowy, dopiero zaistnienie (wykazanie) tej przesłanki, daje możliwość organowi do stosowania przepisów rozporządzenia do istniejących użytkowanych budynków. Stanowiący o tym § 207 ust. 2 rozporządzenia, skoro ma charakter wyjątku, powinien być stosowany ostrożnie i nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, przesłanka "zagrożenia życia ludzi powiązana została tylko z nakazem określonym w pkt 2 decyzji - na stronie trzeciej decyzji. Organ I instancji wskazał bowiem, że "podstawą do uznania przedmiotowego obiektu za Zagrażający życiu ludzi jest zawężenie spoczników klatek schodowych". Wobec tego nie ma podstaw do nałożenia pozostałych, kwestionowanych przez skarżącą obowiązków. Ponadto organ pominął fakt, że wykonanie przedmiotowych nakazów, a zwłaszcza nakazu określonego w punkcie 2, wiążę się z daleko idącą przebudową budynku i jego czasowym wyłączeniem z użytkowania. Zdaniem skarżącej, nie ma technicznych i faktycznych możliwości przeprowadzenia takiej inwestycji w przedmiotowym obiekcie, w którym stale zamieszkują ludzie, zaś organ nie wykazał aby było inaczej. Kwestia ta została zupełnie pominięta w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego i niesłusznie określona "argumentem pozamerytorycznym". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie przyjdzie zauważyć, że skarżąca nie kwestionuje wskazanych w decyzji pierwszoinstancyjnej uchybień stwierdzonych w trakcie kontroli, natomiast nie znajduje dostatecznych podstaw do nałożenia na nią obowiązków wynikających z decyzji pierwszoinstancyjnej. Po pierwsze – jedynie okoliczność wskazana w pkt. 2 decyzji, a więc zawężenie spoczników klatek schodowych o ponad jedną trzecią w stosunku do wartości określonych w przepisach techniczono-budowlanych stanowi o uznaniu budynku za zagrażający życiu ludzi, stąd brak było podstaw na gruncie § 207 ust. 2 rozporządzenia MI do nałożenia obowiązków wskazanych w pkt. 1, 3-6 decyzji; po drugie – wykonanie tych obowiązków, głównie chodzi o ten z pkt. 2, wiąże się z "daleko idącą przebudową" oraz czasowym wyłączeniem budynku z użytkowania, a ponadto nie ma technicznych i faktycznych możliwości przeprowadzenia takiej inwestycji. Co do pierwszej kwestii, to trzeba zauważyć, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Organ i instancji rzeczywiście nie dość precyzyjnie wyjaśnił, że ustalone w trakcie kontroli naruszenia dają podstawę do uznania użytkowanego od [...] r. budynku za zagrażającego życiu ludzi, stąd mogą powstać wątpliwości czy można tu stosować obecnie obowiązujące wymogi dotyczące bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu sprawy wyjaśnił jednak, iż stan zagrożenia życia ludzi został wykazany tak w treści protokołu z przeprowadzonej kontroli, jak i w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Zdaniem Sądu nie powinno budzić wątpliwości, że naruszenia dotyczące istotnych standardów przeciwpożarowych, w tym szerokości biegów klatek schodowych (pkt. 1), położenia wykładzin łatwozapalnych (pkt. 3), zbyt mała szerokość skrzydeł drzwi ewakuacyjnych (pkt. 4), przekroczona długość dojść ewakuacyjnych (pkt. 5), jak i brak przeciwpożarowego wyłącznika prądu (pkt. 6), mogą także być przyczyną zagrożeń życia ludzi. Jeśli chodzi o przeszkody natury faktycznej, w tym i technicznej , jakie zdaniem skarżącej czynią niemożliwym wykonanie nałożonych obowiązków, to w świetle postanowień § 207 ust. 2 rozporządzenia MI, nakazującego stosowanie obowiązujących warunków bezpieczeństwa pożarowego do istniejących i użytkowanych budynków, o ile stwierdzono stan zagrożenia życia ludzi, brak możliwości odstąpienia od obowiązujących w tym zakresie wymogów. Zatem organ I instancji, nawet jeśliby stwierdził brak możliwości dostosowania budynku do obowiązujących warunków, to i tak nie mógłby orzec inaczej. Natomiast, na co zwracał uwagę organ odwoławczy przytaczając orzeczenie WSA w Gliwicach z 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 1950/18, skarżąca może podjąć próbę uzyskania akceptacji (uzgodnienia) właściwego organu na realizację obowiązków w formie rozwiązań zamiennych, zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu, przy zachowaniu trybu postępowania określonego w § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (rozporządzenie MSWiA). Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty podnoszone w skardze. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Także przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane. W tym stanie rzeczy decyzja Śląskiego Komendanta WPSP, utrzymująca w mocy wskazane wyżej rozstrzygnięcie, pozostaje zgodna z prawem. Wobec powyższego Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.