II SA/Gl 630/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę na skutek wniesienia przez skarżącą sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2008 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a: ustanowić dla strony skarżącej adwokata z urzędu. Dnia [...] r. skarżąca A. O. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na druku urzędowego formularza, z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie pracuje i nie posiada żadnego dochodu, pozostając tym samym na całkowitym utrzymaniu rodziców. Podniosła również, iż w tym roku zdała maturę i planuje kontynuować naukę na uczelni wyższej, co zwiększy wydatki jej rodziców. Wskazała nadto, iż zamierza wystąpić ze skargą kasacyjną od zapadłego w rozpoznawanej sprawie wyroku Sądu z dnia 18 czerwca 2008 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wnioskodawczyni poinformowała, że jest osobą samotną, nie mającą dzieci. Wśród składników majątku wymieniła nieruchomość rolną, której jest współwłaścicielem wraz ze Skarbem Państwa (bez podziału fizycznego) o powierzchni [...] m², deklarując jednocześnie brak zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, jak i jakichkolwiek źródeł dochodu. Nadto zaznaczyła, iż rodzice osiągają miesięcznie dochód w kwocie [...] zł netto - w tym ojciec około [...] zł, zaś matka około [...] zł. W wyniku uprzednio prowadzonego postępowania w przedmiocie prawa pomocy - zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 10 stycznia 2008 r. zwalniającym skarżącą z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej [...] zł, zaś w pozostałym zakresie oddalającym wniosek - ustalono, iż wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z matką w Z. przy ul. [...] w lokalu o powierzchni [...] m², zaś ojciec mieszka oddzielnie - we własnościowym lokalu w Z. przy ul. [...]. Rodzice skarżącej nie korzystają z jakichkolwiek świadczeń z Ośrodka Pomocy Społecznej, nie są rozwiedzeni, ani nie żyją w separacji. W uzupełnieniu powyższych informacji, skarżąca zobowiązana została do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość dochodu uzyskiwanego przez rodziców za ostatni miesiąc oraz do wskazania aktualnego sposobu wykorzystania lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ul. [...], a w sytuacji jego wynajmowania do przedłożenia odpisu umowy najmu celem ustalenia uzyskiwanego tą drogą dochodu. W odpowiedzi na powyższe wezwana wskazała, iż przedmiotowe mieszkanie nie było i nie jest wynajmowane zarobkowo. Z przesłanych w załączeniu dokumentów wynika natomiast, iż wynagrodzenie F. O. (zatrudniony w [...] Sp. z o.o. w G.) w miesiącu [...] r. wynosiło [...] zł brutto (tj. [...] zł netto), natomiast dochód Z. O. uzyskiwany z tytułu renty - od [...] r. to kwota [...] zł brutto (tj. [...] zł netto), przy tym przeciętny miesięczny koszt utrzymania lokalu położonego przy. ul. [...] wynosi około [...] zł. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżąca w ustawowym terminie wniosła od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciw argumentując, iż w związku z chorobą ([...]), skazana jest na dożywotnie leczenie, co w konsekwencji wiąże się z ponoszeniem dużych wydatków. Wskazała również, iż w związku z niezakwalifikowaniem się na studia stacjonarne, kierunek [...] na Wydziale [...] z powodu braku wystarczającej liczby punktów, rozpocznie naukę na dziennych studiach w Wyższej Szkole [...] w P., w której jak wynika z nadesłanej kopi przelewu, miesięczna opłata za czesne stanowi kwotę [...] zł. Z kolei szacowany miesięczny koszt nauki może wynosić około [...] zł. Nadto skarżąca podniosła, iż mieszkanie w Z. przy ul. [...] położone jest w budynku komunalnym o bardzo niskim standardzie, w dzielnicy nie należącej do bezpiecznych, co przekłada się na małą liczbę chętnych do jego wynajęcia. Podkreśla przy tym, że zysk z takiego wynajmu byłby niewspółmierny do kłopotów, które mogłyby z takiej umowy wyniknąć. Zwraca również uwagę na fakt, iż przedmiotowa nieruchomość lokalowa po ukończeniu przez nią studiów ma zostać jej przekazana, przy czym środki uzyskane z jej sprzedaży nie wystarczyłyby na zakup mieszkania u dewelopera, zaś jej rodziców nie stać na taką dopłatę, mieszkanie natomiast zostałoby bezpowrotnie stracone. Nadto zaakcentowała, iż niemożliwa jest także sprzedaż gruntów położonych w Z., stanowiących jej współwłasność oraz jej ojca, ze Skarbem Państwa, w stosunku do których od [...] lat bezskutecznie podejmowana jest rozdzielność. Dodała także, iż ze sprzedaży owych nieruchomości miały być sfinansowane jej studia oraz budowa domu rodzinnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania stronie skarżącej – korzystającej już z częściowego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy powołanego postanowienia Sądu z dnia 10 stycznia 2008 r. – prawa pomocy, obejmującego dodatkowe ustanowienie dla niej adwokata z urzędu, została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Bowiem od daty uprawomocnienia się powołanego orzeczenia, sytuacja majątkowa strony skarżącej uległa znacznemu pogorszeniu. Pomimo otrzymania przez ojca skarżącej wyższego wynagrodzenia, zmiana taka okazała się niewspółmierna do wzrostu wydatków skarżącej w związku z zamiarem studiowania poza miejscem zamieszkania. Jak wynika z nadesłanych dokumentów pierwsza rata za czesne została uiszczona w dniu [...] r. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawczyni, jak również jej możliwości finansowych – dokonana w oparciu o podniesione w sprawie nowe okoliczności faktyczne - prowadzi do wniosku, iż skarżąca wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, że zarówno ona jak i jej rodzice, na których utrzymaniu pozostaje, nie dysponują wystarczającą kwotą środków pieniężnych na opłacenie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, celem ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej - co deklaruje sama skarżąca - od wydanego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r. Mając bowiem na względzie osiągany przez rodziców skarżącej miesięczny dochód w wysokości około [...] zł netto, jednakże pomniejszony o opłaty związane z zamieszkiwaniem przy ul. [...], jak również dodatkowy koszt utrzymania lokalu przy ul. [...] i nieruchomości w Z., a także podstawowe wydatki na żywność, środki czystości, a przede wszystkim podjęcie przez skarżącą płatnych studiów stacjonarnych poza miejscem stałego zamieszkania - należy przyjąć, iż powyższe okoliczności nie pozwolą rodzinie skarżącej ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego do utrzymania. Nie budzi także wątpliwości, iż choroba skarżącej, która ze względu na swój charakter wymaga stałego leczenia, uszczupla rodzinny budżet. Wprawdzie skarżąca i jej ojciec są współwłaścicielem nieruchomości, tym niemniej do czasu rozwiązania kwestii zniesienia współwłasności, majątkiem tym nie mogą w pełni dysponować. Rodzina skarżącej choć posiada stałe określone środki pieniężne, to też ma stałe wydatki, które w ostatnim czasie są znaczne. Uwzględnić trzeba, że nie wszystkie koszty utrzymania, leczenia czy też związane z nauką można rzetelnie wykazać. Wskazać przyjdzie również, iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca poniosła koszty postępowania, tj. uiszczając kwotę [...] zł tytułem wpisu sądowego (będąc równocześnie zwolniona z obowiązku jego uiszczenia w pełnej wysokości - [...]zł), a następnie kwotę [...] zł w związku z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 18 czerwca 2008 r., przy czym w perspektywie zaskarżenia tegoż orzeczenia, co skutkuje obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, koszty poniesione na opłacenie adwokata zakłócą niewątpliwie płynność finansową miesięcznych wydatków rodziców strony skarżącej. Tym samym, należało przyjąć, iż sytuacja materialna skarżącej przedstawia się jako trudna. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 p.p.s.a. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.