II SA/Gl 632/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 17 lutego 2025 r. nr SKOV 428/259/2024 w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia w sprawie odpadów uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy J. z dnia 23 sierpnia 2024 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2024 r. Wójt Gminy J. nałożył na skarżącą M.D. grzywnę w wysokości 1.000,00 zł (słownie: jeden tysiąc złotych 00/100 groszy) w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w decyzji Wójta Gminy J. z dnia 5 kwietnia 2023 r. oraz wezwał ją do uiszczenia grzywny w terminie do 30 września 2024 r. Ponadto organ ustalił opłatę za wydanie tego postanowienia w wysokości 68,00 zł i wyznaczył termin wykonania obowiązku do dnia 30 września 2024 r. W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że od lipca 2023 r. zobowiązani wykonywali sukcesywnie obowiązki nałożone decyzją, oddając w punkcie selektywnej zbiórki odpadów: w 2023 r. – 327 worków odpadów, a w 2024 r. kolejne 165 worków odpadów o kodach wymienionych w decyzji, czego dowodem są potwierdzenia odbioru odpadów z Zakładu Gospodarki Komunalnej J. sp. z o.o. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej postanowieniem z dnia 17 lutego 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia 5 kwietnia 2023 r. wydaną przez Wójta Gminy J. został nałożony na skarżącą obowiązek usunięcia odpadów znajdujących się na działce nr [...] w K. Decyzja ta stała się ostateczna, jednakże obowiązek wynikający z niej, nie został wykonany. Wobec tego organ I instancji doręczył stronie upomnienie. W sprawie został wydany także tytuł egzekucyjny. Organ odwoławczy wskazał, że środek egzekucyjny w postaci grzywny ma służyć przymuszeniu do wykonania obowiązku, przy czym dla organu egzekucyjnego nie są ważne przyczyny, dla których obowiązek nie został wykonany, jeżeli jest wymagalny. Ponadto organ stwierdził, że na etapie postępowania egzekucyjnego, organy orzekające w sprawie nie mają podstaw do merytorycznej oceny decyzji, w której zawarto obowiązek podlegający egzekucji. W skardze wniesionej od powyższego postanowienia skarżąca podniosła zarzut naruszenia przy jego wydaniu art. 7 i art. 77 K.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, a także nieuwzględnienie okoliczności dotyczących częściowego wykonania obowiązku nałożonego decyzją. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Wójta Gminy J. W uzasadnieniu skargi podniosła, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego i nałożenie grzywny jest niezrozumiałe, ponieważ od lipca 2023 r. zobowiązani wykonywali sukcesywnie obowiązki nałożone decyzją. Od daty wydania decyzji oddali w punkcie selektywnej zbiórki odpadów; w 2023 r. 327 worków, a w 2024 r. kolejne 165 worków odpadów o kodach wymienionych w decyzji. W związku z powyższym skarżąca zarzuciła, że od czasu wydania decyzji w 2023 r., nie była przeprowadzana żadna kontrola, która mogłaby stwierdzić stan wykonania decyzji. Oznacza to, że grzywna w celu przymuszenia została nałożona bez ustalenia stanu faktycznego potwierdzającego niewykonanie decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. określa, jakie naruszenia prawa stanowią podstawę uwzględnienia skargi. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 132, zwanej dalej również u.o.p.e.a.), grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Natomiast na podstawie art. 119 § 2 tej ustawy, grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Z cytowanych przepisów wynika, że grzywna w celu przymuszenia stanowi tzw. przymuszający środek egzekucyjny, jest stosowana w celu skłonienia zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie doszło do szeregu uchybień stanowiących naruszenie przepisów postępowania dotyczącego zastosowania wymienionego środka egzekucji. Przede wszystkim bowiem podkreślenia wymagało, że według art. 122 § 1 u.o.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32, a także postanowienie o nałożeniu grzywny. Natomiast przepis art. 32 u.o.p.e.a. określa, że organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy nie wskazał, czy odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącej. Podkreślenia przy tym wymagało, że w części wstępnej uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jest mowa o tytule wykonawczym z dnia 28 sierpnia 2023 r., a jednocześnie z akt administracyjnych wynika, iż organ odwoławczy, postanowieniem z dnia 18 października 2024 r. zwrócił się do organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez nadesłanie tytułu wykonawczego, na podstawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na powyższe, został mu przedłożony tytuł wykonawczy wystawiony w dniu 13 stycznia 2025 r., co wskazuje na to, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisu art. 26 § 1 u.o.p.e.a., określającego, że postępowanie egzekucyjne wszczyna się na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego. Ze wskazanych wyżej okoliczności wynika bowiem, że przedmiotowe postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia 23 sierpnia 2024 r., zostało wydane przed wystawieniem tytułu wykonawczego, który został wystawiony dopiero w dniu 13 stycznia 2025 r. Dodać należało, że akta nie zawierają dowodu doręczenia zobowiązanej, odpisu wymienionego tytułu wykonawczego. Poza tym wydane w niniejszej sprawie postanowienia organów obydwu instancji nie spełniają jednego z wymogów określonych w art. 122 § 2 pkt 1 i pkt 2 u.o.p.e.a. Według tego przepisu, postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać – wezwanie do jej uiszczenia w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie dodał w treści rozstrzygnięcia, że niewykonanie obowiązku skutkować będzie nałożeniem dalszych grzywien w tej samej lub wyższej kwocie. Następnie organ odwoławczy nie skorygował treści powyższego postanowienia we wskazanym zakresie, pomimo tego, że jest to w niniejszej sprawie obligatoryjny składnik postanowienia o nałożeniu grzywny, jak stanowi art. 122 § 2 pkt 2 u.o.p.e.a. W konsekwencji powyższego stwierdzić zatem należało, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło uchybień z zakresu kluczowych wymogów, jakie powinno spełniać postępowanie egzekucyjne. Przystąpienie do czynności egzekucyjnych uzależnione bowiem zostało, zgodnie z art. 32 u.o.p.e.a., od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Uchybienie w tym zakresie powoduje wadliwość postanowień wydanych względem skarżącej. Z tego powodu skargę należało uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny, mając na uwadze art. 32 u.o.p.e.a., powinien doręczyć zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, a następnie skierować względem niej środki przymusu egzekucyjnego po ustaleniu, że obowiązek nie został zrealizowany w sposób dobrowolny.