II SA/Gl 634/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. D. (D.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 17 lutego 2025 r. nr SKOV 428/366/2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie odpadów uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy J. z dnia 16 września 2024 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2024 r. Wójt Gminy J. nałożył na skarżącego J. D. grzywnę w wysokości 1.000,00 zł (słownie: jeden tysiąc złotych 00/100 groszy) w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w decyzji Wójta Gminy J. z dnia 5 kwietnia 2023 r. oraz wezwał go do uiszczenia grzywny w terminie do 30 września 2024 r. Ponadto organ ustalił opłatę za wydanie tego postanowienia w wysokości 68,00 zł i wyznaczył termin wykonania obowiązku do dnia 30 września 2024 r. W piśmie z dnia 3 września 2024 r. skarżący podniósł zarzut wygaśnięcia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym i wniósł o uznanie przez wierzyciela w całości zarzutu i o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wójt Gminy J. postanowieniem z dnia 16 września 2024 r. oddalił powyższy zarzut. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie wykonał w wyznaczonym terminie decyzji z dnia 5 kwietnia 2023 r. nakazującej usunięcie odpadów składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia 17 lutego 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Dodał, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, ale jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Organ odwoławczy wskazał, że egzekwowany w niniejszej sprawie obowiązek polega na usunięciu odpadów z miejsca do tego nieprzeznaczonego oraz że decyzja w sprawie usunięcia odpadów stała się ostateczna. Podniósł, że na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, niedopuszczalne jest badanie zasadności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Dodał, że decyzja, wobec jej niewykonania przez stronę w wyznaczonym terminie, podlega egzekucji administracyjnej. Natomiast stopniowe usuwanie odpadów nie jest przesłanką do nieegzekwowania nałożonego obowiązku. Wobec powyższego organ podzielił stanowisko wierzyciela, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego jest zasadne i zgodne z prawem. W skardze wniesionej od powyższego postanowienia skarżący podniósł zarzut naruszenia przy jego wydaniu art. 7 i art. 77 K.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, a także nieuwzględnienie okoliczności dotyczących częściowego wykonania obowiązku nałożonego decyzją. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Wójta Gminy J. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego i nałożenie grzywny jest niezrozumiałe, ponieważ od lipca 2023 r. zobowiązani wykonywali sukcesywnie obowiązki nałożone decyzją. Od daty wydania decyzji oddali w punkcie selektywnej zbiórki odpadów; w 2023 r. 327 worków, a w 2024 r. kolejne 165 worków odpadów o kodach wymienionych w decyzji. W związku z powyższym skarżący zarzucił, że od czasu wydania decyzji w 2023 r., nie była przeprowadzona żadna kontrola, która mogłaby stwierdzić stan wykonania decyzji. Oznacza to, że grzywna w celu przymuszenia została nałożona bez ustalenia stanu faktycznego potwierdzającego niewykonanie decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. określa, jakie naruszenia prawa stanowią podstawę uwzględnienia skargi. W wyniku przeprowadzenia kontroli według powyższego kryterium stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie doszło do szeregu uchybień stanowiących naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 132, zwanej dalej również u.o.p.e.a.), co uzasadniało uwzględnienie skargi. Przede wszystkim bowiem podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 26 § 1 u.o.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. Ponadto według art. 26 § 5 pkt 1 u.o.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast przepis art. 32 u.o.p.e.a. określa, że organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. W przedmiotowej sprawie z akt administracyjnych wynika, iż organ odwoławczy, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2024 r. zwrócił się do organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez nadesłanie tytułu wykonawczego, na podstawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na powyższe, został mu przedłożony tytuł wykonawczy wystawiony w dniu 13 stycznia 2025 r., co wskazuje na to, że czynności egzekucyjne w niniejszej sprawie zostały przeprowadzone z naruszeniem wymienionego wyżej art. 32 oraz art. 26 § 5 pkt 1 u.o.p.e.a., gdyż były prowadzone pomimo tego, iż nie wystawiono, a w konsekwencji nie doręczono zobowiązanemu, tytułu wykonawczego. Z przedstawionych wyżej okoliczności wynika bowiem, że postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia 23 sierpnia 2024 r., zostało wydane przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Z uwagi na wymóg zawarty w cytowanym wyżej art. 32 u.o.p.e.a. ma to istotne znaczenie, gdyż przystępując do czynności egzekucyjnych organ jest zobligowany do doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Tymczasem w niniejszej sprawie organ zastosował środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia pomimo tego, że nie wystawił tytułu wykonawczego. Przez to doszło również do naruszenia art. 122 § 1 u.o.p.e.a., według którego grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32, a także postanowienie o nałożeniu grzywny. Następnie organ I instancji, nie dostrzegając tego uchybienia, postanowieniem z dnia 16 września 2024 r. oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia – zasadnie stwierdził, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego, ale jednocześnie nie wyciągnął z tego wniosków, gdyż utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Podkreślenia przy tym wymagało, że w zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 17 lutego 2025 r. organ odwoławczy przytoczył przepis art. 26 oraz art. 33 u.o.p.e.a., w innym brzmieniu niż obowiązujące w dacie wydania tego postanowienia. Ponadto dodać należało, że akta nie zawierają dowodu doręczenia zobowiązanemu, odpisu wymienionego tytułu wykonawczego (wystawionego w dniu 13 stycznia 2025 r., o czym była mowa wyżej). W konsekwencji przeprowadzenia kontroli według kryterium zgodności z prawem, stwierdzić zatem należało, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło uchybień z zakresu kluczowych wymogów, jakie powinno spełniać postępowanie egzekucyjne. Z tego powodu skargę należało uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do obowiązków wynikających z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie prowadzenia tego postępowania, a przede wszystkim uwzględni, że zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.o.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.