II SA/Gl 638/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), NSA Ewa Krawczyk, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] 1998 r. M. O. i A. O. wnieśli o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości położonej w C. przy uli. A. Do wniosku dołączyli stosowne dokumenty, m.in. akt notarialny oraz wypis z księgi wieczystej potwierdzające prawo własności lokalu i prawo wieczystego użytkowania [...] części gruntu. Pismem z dnia [...] 2004 r. zwrócili się oni o przyspieszenie wydania decyzji zgodnie ze zgłoszonym wnioskiem o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. W odpowiedzi – pismem z dnia [...] 2004 r. Naczelnik Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami wyjaśnił, że zainteresowani nie spełniają przesłanek, ani ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, ani ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. orzekł o odmowie umieszczenia na wykazie udziałów stanowiących ułamkowe części gruntu w nieruchomości oznaczonej na karcie mapy Nr [...] jako działka Nr [...] o pow. [...] m2 zapisanej w KW Nr [...] a położonej w C. przy ulicy A wieczystych użytkowników w osobach D. B., K. S., R. F., D. W., M. O., Z. S., Z. S., A. W., J. B., W. J., J. B., M. i A. małż. O., A. W., B. D., P. M., M. N., E. S., J. W., P. W. i W. L,. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił, że wnioskujący o umieszczenie na wykazie udziałów stanowiących ułamkowe części gruntu w nieruchomości położonej w C. przy ulicy A, nie spełniają wymogów określonych w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez wieczystych użytkowników prawa własności nieruchomości. Zgodnie bowiem z zapisami tej ustawy powyższe prawo przysługuje osobom fizycznym, będącym właścicielami lokali mieszkalnych, które posiadają udział w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości gruntowej a nadto zostaną spełnione łącznie następujące warunki, z wnioskiem wystąpią wszyscy współużytkownicy wieczyści jako właściciele wyodrębnionych lokali oraz wszyscy nabyli prawo wieczystego użytkowania przed dniem 26 maja 1990 r. i te same osoby były wieczystymi użytkownikami w dniu 24 października 2001 r., co oznacza, że wieczystym użytkownikiem należy być w dwóch powyżej przedstawionych datach. Wobec faktu, że nie wszyscy wnioskodawcy spełniają przedstawione wymogi, gdyż 14 lokali zostało wykupionych po dacie 26 maja 1990 r., należało orzec jak w sentencji. Zainteresowani złożyli od powyższej decyzji odwołanie. Odwołanie takie złożyli także M. i A. O.. Zakwestionowali w nim podane przyczyny odmowy umieszczenia ich w wykazie nieruchomości podkreślając, że użytkownicy wieczyści mogą z mocy prawa nabyć własność nieruchomości. Zatem podane wymogi nie znajdują podstaw prawnych w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. W ich opinii ustawa ta przewiduje nabycie prawa własności z mocy prawa i żaden wniosek nie jest konieczny. Wymóg taki jest sformułowany w ustawie z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności, jednakże ustawa ta nie jest podstawą zgłaszanego przez nich roszczenia. Dlatego też wnieśli o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i rozstrzygnięcie sprawy merytorycznie. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie. W podstawie prawnej przywołało art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego a także art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1029 ze zm.). Stwierdzając, że określona sprawa administracyjna może zostać załatwiona w drodze decyzji administracyjnej jedynie wtedy, kiedy przepisy prawa materialnego przewidują kompetencję organu administracji publicznej do zastosowania takiej formy działania, wyjaśniło, że odmowa umieszczenia w wykazie nieruchomości, których użytkownicy wieczyści mogą z mocy prawa nabyć własność lub współwłasność nieruchomości, nie jest rozstrzygnięciem przybierającym charakter decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości forma decyzji przewidziana jest dla rozstrzygnięcia w sprawie nabycia prawa własności. Kwestie dotyczące umieszczenia w wykazie nieruchomości danych dotyczących użytkowników wieczystych są załatwiane w ramach swoistego postępowania "wstępnego", poprzedzającego wydanie właściwej decyzji. Sporządzenie takiego wykazu przewiduje § 2 ust. 1 rozporządzenia M.S.P. z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Analiza zapisów ustawy prowadzi do wniosku, że postępowanie prowadzące do wydania decyzji w sprawie nabycia prawa nieruchomości przez użytkowników wieczystych, jest postępowaniem prowadzonym z urzędu. Nie ma jednak przeszkód, by o wszczęcie takiego postępowania wystąpił sam zainteresowany, zwłaszcza jeżeli nie został umieszczony w wymienionym powyżej wykazie. Wniosek taki należałoby jednak traktować wówczas jako wniosek o wszczęcie postępowania w celu wydania decyzji o nabyciu prawa własności. Dlatego też Kolegium uznając, że nie ma podstaw do podjęcia decyzji o odmowie umieszczenia w wykazie użytkowników na podstawie ustawy z dnia 26 stycznia 2001 r., orzekło jak na wstępie. Powyższa decyzja została przez M. O. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze wskazał, że wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego ułamkowej części nieruchomości – gruntu pod blokiem – w prawo własności złożył w dniu [...] 1998 r., zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa – tj. ustawą z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Pomimo odległej daty złożenia wniosku sprawa do chwili obecnej nie doczekała się pozytywnego załatwienia. Wnosi więc o spowodowanie dokonania przekształcenia w prawo własności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, powtarzając, że sprawa może być załatwiona w formie decyzji tylko wtedy, gdy wynika to z przepisów prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie forma decyzji przewidziana jest dla rozstrzygnięcia sprawy nabycia prawa własności, natomiast umieszczenie w wykazie pozostaje jedynie czynnością materialno-techniczną. Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r. skarżący podtrzymał skargę, dodając, że w chwili złożenia wniosku o przekształcenie nie istniał obowiązek, aby z wnioskiem o przekształcenie wystąpili wszyscy współużytkownicy wieczyści. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Dlatego też podnoszone w skardze argumenty nie mogły odnieść skutku. Nie ulega wątpliwości, że wobec złożenia wniosku z dnia [...] 1998 r. intencją M. i A. O. było uzyskanie decyzji potwierdzającej fakt przekształcenia przysługującego im prawa wieczystego użytkowania ułamkowej części nieruchomości pod blokiem mieszkalnym położonym w C. przy ulicy A, gdzie wykupili lokal mieszkalny. Składając swój wniosek powołali się na ustawę wówczas obowiązującą, a mianowicie ustawę z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania, przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Mimo prowadzonej korespondencji, w sprawie nie została wydana decyzja, dlatego też pismem z dnia [...] 2004 r. złożyli oni zastrzeżenie, powołując się wówczas na treść art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2002 r. oraz § 2 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zbudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Zastrzeżenie to dotyczyło nie umieszczenia ich na liście – wykazie, o którym mowa w powołanym powyżej rozporządzeniu. W wyniku złożenia tego zastrzeżenia, organ pierwszej instancji wydał decyzję odmawiającą umieszczenia małżonków O. na wykazie udziałów stanowiących ułamkowe części gruntu w nieruchomości położonej w C. przy ulicy A. Należy wskazać, że skład orzekający podziela twierdzenia organu odwoławczego, iż sporządzenie przedmiotowego wykazu, wynikającego z zapisów powoływanego powyżej rozporządzenia stanowi niejako etap wstępny postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie nabycia prawa własności. Należy przyznać, że jest to czynność materialno-techniczna i jako taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, która wymagana jest tylko w tych sytuacjach, kiedy stanowi o tym wyraźnie i jednoznacznie przepis prawa administracyjnego materialnego. Dlatego też zgodnie z prawem pozostaje zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego uchylające decyzję organu pierwszej instancji i umarzające postępowanie w sprawie. Inną natomiast sprawą pozostaje fakt, że wniosek skarżącego z dnia [...] 1998 r. nadal pozostaje nie rozpatrzony. Należy stwierdzić, że organ pozostaje w zwłoce, a stronie skarżącej przysługują w tym zakresie konkretne uprawnienia, a mianowicie – zażalenie na bezczynność do Samorządowego Kolegium Odwoławczego a następnie w przypadku braku dalszego działania – skarga na bezczynność organów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wobec braku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przedwczesne wydają się w tym miejscu rozważania na temat przepisów mających być podstawą przyszłej decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie. Niewątpliwie podstawą rozstrzygnięcia mogła być jedna z powoływanych powyżej ustaw, a mianowicie ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, przysługującego osobom fizycznym w prawo własności lub ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, przy czym rozpatrujące sprawę organy muszą uwzględnić aktualny stan prawny w tym zakresie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzywszy się naruszenia prawa, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).