II SA/Gl 64/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: NSA Leszek Kiermaszek /spr./ WSA Rafał Wolnik Protokolant stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi A. i H. J. na postanowienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega wykonaniu w całości, 2) zasądza od Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących kwotę [...] / [...] / zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], z powołaniem się na przepisy art. 134 w zw. z art. 144 kpa stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez A. i H. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. nr [...], którą nakazano K. R. zamurowanie otworów okiennych luksferami w budynku mieszkalnym przy ulicy R. [...] w B. i w związku z tym pozostawił to odwołanie bez rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji doręczona została odwołującym się w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] r., tymczasem odwołanie zostało złożone w dniu [...] r. Skoro odwołujący się nie wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zatem odwołanie pozostawić należało bez rozpoznania. Powyższe postanowienie A. i H. J. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie. W skardze zarzucili przede wszystkim, że decyzja pierwszoinstancyjna została doręczona nieprawidłowo w dniu [...] r. /nie zaś [...] r. jak błędnie podano w uzasadnieniu postanowienia/. Tego dnia nie mogli jej odebrać, jako że w okresie od [...] do [...] r. przebywali za granicą, o czym uprzedzili ustnie organ pierwszej instancji, zaś Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. pisemnie, na dowód tego dołączyli fotokopię pisma z dnia [...] r. Samo doręczenie było nieprawidłowe, skoro przebywający w domu pod ich nieobecność syn z synową prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe. Wobec tego, że w dniu powrotu z zagranicy odebrali decyzję / [...] r./ to odwołanie złożone w dniu [...] r. zostało wniesione w terminie. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując pogląd, że przesyłka dla skarżących została skutecznie im doręczona za pośrednictwem gońca w dniu [...] r. Częste wyjazdy skarżących nie mogą paraliżować działań organów administracji publicznej. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że własnym postanowieniem z dnia [...] r. sprostowana została oczywista omyłka w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia co do daty doręczenia /zamiast [...] r. powinno być [...] r./. Skarżący H. J. w pismach procesowych w toku postępowania sądowego oraz na rozprawie podtrzymał swoje stanowisko. Dodatkowo podał, że postanowienie prostujące, na które powołuje się organ odwoławczy, postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] zostało uchylone. W odpowiedzi Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że postanowienie o sprostowaniu błędów zostało jedynie uchylone, natomiast zaskarżone postanowienie jako nie naruszające przepisów prawa materialnego i formalnego nie powinno zostać eliminowane z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zasadnym okazał się zarzut wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 134 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Redakcja powołanego przepisu wskazuje, że normuje on dwie odmienne sytuacje, po spełnieniu których organ odwoławczy wydaje postanowienie na podstawie art. 134 kpa, mianowicie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania /z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych/ albo o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Oznacza to, że jeśli organ odwoławczy przyjmuje wyłącznie, że strona wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa, to nie może wydać postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, jak to uczynił w niniejszej sprawie Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Na marginesie jedynie wskazać przyjdzie, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do dodatkowego orzeczenia o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. To uchybienie organu odwoławczego mogłoby w ostatecznym wyniku nie dyskwalifikować zaskarżonego postanowienia, gdyby w istocie w ustalonym przez organ stanie faktycznym istniały przesłanki do stwierdzenia uchybienia przez skarżących terminu do wniesienia odwołania od wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. decyzji w dniu [...] r. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, w przypadku zaś ogłoszenia ustnie decyzji – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zatem, podstawowym zagadnieniem jest ocena, czy istotnie decyzja organu pierwszej instancji skutecznie doręczona została – jak przyjął organ odwoławczy – w dniu [...] r. stąd termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej dowodu doręczenia nie wynika przede wszystkim sposób doręczenia, czy nastąpiło to przez pocztę, pracownika organu lub przez inne upoważnione osoby lub organy /art. 39 kpa/. Zewnętrzna strona dowodu doręczenia jest odmienna od pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki przez drugą stronę - K. R., co sugerować mogło, iż organ skorzystał z innego sposobu doręczenia. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ, którego postanowienie zaskarżono, wskazał, iż doręczenie nastąpiło przez gońca i to podczas nieobecności skarżących w miejscu zamieszkania. Skoro tak, to nie do odparcia jest zarzut skarżących, iż doręczenia dokonano nieprawidłowo. Po pierwsze, potwierdzenie odbioru stwierdza, że przesyłka adresowana do A. i H. J. doręczona została "adresatowi – nie chciał potwierdzić odbioru przesyłki". Pozostaje to w oczywistej sprzeczności z ustaleniem organu, iż w dniu, w którym miało nastąpić doręczenie / [...] r./ skarżący byli nieobecni w miejscu zamieszkania. Tego rodzaju stwierdzenie jest zapewne wynikiem wzięcia pod uwagę post factum treści pisma skarżących do Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które wpłynęło do tego organu w dniu [...] r., w którym poinformowali o wyjeździe za granicę i planowanym powrocie w dniu [...] r. Nota bene z niezrozumiałych powodów oryginał tego pisma nie został dołączony do akt sprawy. Po drugie zaś, sposób wypełnienia dowodu doręczenia jest nieprawidłowy. Pomijając kwestię, że pismo adresowane jest do "A. i H. J.", a dowód doręczenia nie wskazuje sposobu doręczenia i osoby doręczyciela /na potwierdzeniu figuruje jedynie nieczytelny podpis i to w miejscu przeznaczonym dla odbiorcy/ to w świetle ustaleń organu odwoławczego jego treść jest nieprawdziwa. Skoro adresaci tego dnia byli nieobecni, to nie mogli odmówić potwierdzenia odbioru przesyłki. W takiej sytuacji zbędne są szczegółowe rozważania, czy nastąpiło skuteczne doręczenie pod nieobecność adresatów. Gdyby nawet przyjąć, co podał skarżący na rozprawie przed Sądem, że w dniu [...] r. próbowano doręczyć przesyłkę jego synowej, to daleko idącą wątpliwość budziłaby skuteczność takiego doręczenia, skoro synowa nie jest domownikiem, ponadto nie podjęła się oddania pisma adresatom. Brak zatem byłoby nawet podstaw do uznania skuteczności doręczenia w trybie art. 43 kpa. Tych wszystkich okoliczności nie wziął pod uwagę organ odwoławczy w toku czynności wstępnych badając terminowość wniesienia przez skarżących odwołania w dniu [...] r. Z oczywistych zatem względów zaskarżone postępowanie, nawet po potraktowaniu go jako stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, narusza proceduralną normę art. 134 kpa, co niewątpliwie mogło mieć wpływ na finalny wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł więc jak w punkcie 1 sentencji postanowienia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ oraz zasądził od organu na rzecz skarżących na podstawie art. 200 tej ustawy zwrot kosztów postępowania, które sprowadzają się do zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. Wydanie kasacyjnego orzeczenia uzasadnia rozstrzygnięcie, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu /art. 152 ustawy/, rozstrzygnięcie to utraci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie może być kwestionowane, że doręczenie skarżącym decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło nieprawidłowo i z naruszeniem wskazanych norm proceduralnych. Gdyby więc przyjąć, że skarżącym doręczona została decyzja w dniu [...] r., to wniesienie przez nich w dniu [...] r. odwołania nastąpiło w ustawowym terminie. Dla wyniku postępowania sądowego, którego przedmiotem była ocena legalności postanowienia organu odwoławczego, bez znaczenia była podnoszona przez skarżącego kwestia próby wzruszenia decyzji organu pierwszej instancji w jednym z trybów nadzwyczajnych. Pierwszoinstancyjna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. w niniejszym postępowaniu nie mogła stanowić przedmiotu kontroli sądowej. SJ/