II SA/Gl 645/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku z dnia 31 grudnia 2020 r. (data wpływu do Urzędu) dotyczącego przyznania uprawnienia do świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (tekst jednolity - Dz. U. z 2019 r. poz.1168). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że kolejna decyzja w niniejszej sprawie, podjęta przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów w trybie art. 154 § 1 kpa, byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Organ podkreślił, że tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Dodał, że z analizy akt sprawy wynika, iż organ wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 kpa orzekłby po raz drugi (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej. Wskazał, że rozpatrzył już wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 kpa i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w tej sprawie. W ocenie organu nie budzi wątpliwości tożsamość sprawy, tak podmiotowa, jak i przedmiotowa, taki sam jest również stan faktyczny sprawy. Następnie organ podniósł, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa organ administracyjny umarza postępowanie, jeśli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 §1kpa jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18.04.1995 r. sygn. akt SA/Łd 2424/94). Organ dodał, że przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 kpa jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jest to nowa sprawa administracyjna. Nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji (...) z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to w istocie wydanie drugiej decyzji w sprawie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31.03.2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 278/04). Organ podniósł, że w wyroku z dnia 5.07.2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1286/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, że w przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa - organ powinien podjąć rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 154 K.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu skarżącego. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji wyżej wymienionego organu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Ponadto podniósł, że organ administracji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie i ograniczył się wyłącznie do wydania rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie, a tym samym dopuścił się naruszenia przepisów postępowania. Dodał, że sprawa nie jest tożsama z wcześniej rozpoznawanymi, bowiem zmieniły się przepisy i orzecznictwo sądów administracyjnych. W piśmie z dnia 9 listopada 2021 r. (przedłożonym na rozprawie) skarżący podkreślił, że od października 1942r. do stycznia 1945r., w wieku 14 lat, zmuszony był do pracy niewolniczej na rzecz hitlerowskich Niemiec, na terenie okupowanym przez III Rzeszę, wzdłuż linii kolejowej [...], a także był zmuszony do pracy na terenach sąsiednich tzw. Starej Rzeszy. Podniósł, że przez okres 22 miesięcy był w całkowitej izolacji od domu rodzinnego, swojego środowiska i miejsca zamieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ administracji - w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję własną o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku dotyczącego przyznania uprawnienia do świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (tekst jednolity - Dz. U. z 2021 r. poz.1818, zwanej dalej ustawą o osobach deportowanych do pracy przymusowej). Wśród podstaw prawnych rozstrzygnięcia został wymieniony art. 105 § 1 K.p.a., według którego, organ administracyjny umarza postępowanie, jeśli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Organ stwierdził bowiem, że kolejna decyzja w niniejszej sprawie, podjęta przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów w trybie art. 154 § 1 K.p.a., byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podkreślenia wymagało, że z akt postępowania administracyjnego wynika, iż decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w trybie art. 154 § 1 kpa odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu o odmowie przyznania skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej. Prawidłowo zatem organ stwierdził w zaskarżonej decyzji, że wystąpiła tożsamość sprawy administracyjnej, która istnieje w sytuacji, gdy są te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W konsekwencji tego, zasadnie organ wskazał, że wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 kpa orzekłby po raz drugi (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej. Powyższe okoliczności sprawy zostały ustalone przez organ na podstawie prawidłowej analizy zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego, w tym decyzji tego organu z dnia [...]r. oraz pism skarżącego inicjujących czynności organu zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji. W związku z tym – trafnie podniósł organ w zaskarżonej decyzji, cytując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5.07.2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1286/06, że w przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. - organ powinien podjąć rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek uchybień w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym przez wymieniony organ administracji. Skarga nie zasługiwała więc na uwzględnienie. Bezzasadne były zarzuty w niej zawarte – dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 154 K.p.a. Całkowicie bezpodstawne były zatem również zarzuty podniesione na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, jakoby organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a także twierdzenia, według których sprawa nie jest tożsama z wcześniej rozpoznawanymi, bowiem zmieniły się przepisy i orzecznictwo sądów administracyjnych. W tej ostatniej kwestii podnieść należało, że decyzja organu z dnia [...]r. została wydana już przy uwzględnieniu stanu prawnego będącego konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. K 49/07, dotyczącego przepisu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej. Prawidłowo więc organ stwierdził w zaskarżonej decyzji, że wystąpiła tożsamość sprawy administracyjnej, która istnieje w sytuacji, gdy są te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem, stwierdzić więc należało, że skarga jest bezzasadna, a wobec tego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu.