II SA/Gl 647/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-12-05
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Tomasz Dziuk, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w okresie, gdy jej mąż był uprawniony do świadczeń rodzinnych w innym państwie członkowskim UE, mogą zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli skarżąca była pouczona o obowiązku informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń?Ratio decidendi
Świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w okresie, gdy jej mąż był uprawniony do świadczeń rodzinnych w innym państwie członkowskim UE, mogą zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli skarżąca była prawidłowo pouczona o obowiązku informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, a mimo to nie poinformowała o podjęciu zatrudnienia przez męża za granicą. W takim przypadku spełniona jest przesłanka z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o uznaniu za nienależnie pobrane zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wypłaconych skarżącej w okresie od marca do października 2014 r. w łącznej kwocie 2589 zł. Powodem było podjęcie zatrudnienia przez męża skarżącej za granicą, co uruchomiło przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca kwestionowała zastosowanie tych przepisów, zarzucając brak pouczenia o konsekwencjach oraz nieuwzględnienie faktycznego braku wypłaty świadczeń w kraju zatrudnienia męża.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę.
Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r. nr [...], na postawie art. 104, art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.- dalej "K.p.a.") oraz art. 21, art. 23a ust. 9 i art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 3 oraz ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.- dalej "u.s.r."), uznał zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone B. R. (strona, skarżący) na dzieci N. R. i K. R. w okresie od dnia 24 marca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. w łącznej wysokości 2589,00 złotych za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na wskazane dzieci. Jednocześnie umorzył postępowanie w sprawie ustalenia czy zasiłku rodzinne wraz z dodatkami wypłacone K. R. w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi.
W uzasadnieniu przywołał brzmienie obowiązujących przepisów oraz wskazał na okoliczności stanu faktycznego mające wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r. nr [...], Prezydent Miasta B. przyznał stronie zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na dzieci: K. R., N. R. i K. R., na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 października 2014 r. W dniu [...] r. strona poinformowała o podjęciu zatrudnienia przez jej męża na terenie [...], a w związku z powyższym Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w Katowicach ustalił, że w przedmiotowej sprawie w okresie od 24 marca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych, o czym poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. W konsekwencji decyzją z dnia [...] r. nr [...], Prezydent Miasta B., uchylił w okresie od dnia 24 marca 2014 r. decyzję z dnia [...] r. przyznającą stronie prawo do świadczeń rodzinnych na wymienione dzieci.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. przekazał wniosek strony Wojewodzie Śląskiemu, celem ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego z dodatkami w okresie od dnia 24 marca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r., na podstawie przepisów wspólnotowych, gdyż na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r.. poz.1428) z dniem 1 stycznia 2018 roku realizacja zadania z zakresu koordynacji została powierzona wojewodom.
Wojewoda Śląski prowadził postępowanie w sprawie ustalenia uprawnień strony do świadczeń rodzinnych na wyżej wymieniony okres i wezwał stronę do uzupełnienia wniosku i dostarczenia dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych na podstawie przepisów wspólnotowych. Strona została jednocześnie poinformowana, że niezastosowanie się do wezwania w określonym terminie skutkować będzie pozostawieniem przedmiotowego wniosku bez rozpatrzenia. Strona nie dostarczyła wymaganych dokumentów do jego rozpatrzenia, a jej wniosek pozostał bez rozpatrzenia z powodu braków formalnych.
Stronie zostały wypłacone w całości świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r.
Wojewoda Śląski wyjaśnił, że zgodnie z art. 23a ust. 9 u.s.r. wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalił na podstawie posiadanych dokumentów, że członek rodziny – A. R. w okresie od dnia [...] 2014 r. wykonywał działalność zawodową na terenie [...], gdzie był uprawniony na mocy przepisów wspólnotowych do ubiegania się o zagraniczne świadczenia rodzinne. W związku z powyższym zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia, czy świadczenia rodzinne wypłacone stronie na dzieci K. R., N. R. i K. R. są świadczeniami nienależnie pobranymi. Stwierdził dalej, że zasiłki rodzinne pobrane przez stronę w okresie od dnia 24 marca 2014 r. do dnia 30 października 2014 r. są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi określonymi w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r., zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W toku prowadzonego postępowania ustalił ponadto, że w odniesieniu do świadczeń rodzinnych pobranych przez stronę w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. w odniesieniu do dzieci N. R. i K. R. zachodzą również przesłanki nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych określonych w art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.r., gdyż zostały one wypłacone w okresie, w którym mąż strony był uprawniony na terenie [...] do świadczeń rodzinnych na te same dzieci. [...] instytucja właściwa [...] przyznała stronie świadczenia rodzinne na dzieci N. R. i K. R. od czerwca 2014 r. Nadto ustalono, iż w sprawie w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. na dziecko K. R. nie ma zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r. W konsekwencji organ I instancji uznał, że świadczenia rodzinne wraz z dodatkami na dwoje dzieci w okresie od dnia 24 marca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. są nienależnie pobranymi świadczeniami i zobowiązał stronę do ich zwrotu, umorzył jednocześnie postępowanie w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych w stosunku do K. R.
W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, iż pobieranie zasiłków na dzieci K. R. i N. R. w okresie od czerwca 2014 r. było niemożliwe, gdyż wniosek męża był rozpatrzony w [...] w dniu [...] r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przywołało obowiązujące normy prawne oraz podzieliło ustalenia stanu faktycznego ustalone w ramach podjętych czynności dowodowych. Kolegium wskazało, iż ustalenia stanu przywołane w tezach uzasadnienia decyzji organu I instancji są prawidłowo udokumentowane. W związku z powyższym w ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił i wyliczył kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a obowiązek ich zwrotu jaki został nałożony na skarżącą wynika z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uznało zasiłki rodzinne pobrane przez stronę w okresie od dnia 24 marca 2014 r. do dnia 30 października 2014 r. są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi określonymi w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r. Stwierdziło, że skarżącej wypłacono świadczenia rodzinne w okresie gdy nie była wydana w Polsce decyzja administracyjna uprawniającą do otrzymywania takiego świadczenia, gdyż Prezydent B. uchylił decyzję przyznającą świadczenia w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego a następnie organ właściwy - Wojewoda Śląski wniosek skarżącej pozostawił bez rozpatrzenia z uwagi na braki formalne. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wskazało, że na podstawie art. 30 ust. 9 u.s.r. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r. poprzez: -uznanie, że spełniona została zawarta w tym przepisie przesłanka zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, podczas gdy nie została ona pouczona o braku pobierania świadczeń rodzinnych w związku z podjęciem pracy przez męża w [...] oraz -nieuwzględnienie przez organ odwoławczy faktu, czy w rzeczywistości doszło do wypłaty świadczenia rodzinnego, do którego była uprawniona - zarówno w Polsce jak i w [...] tj, kraju zatrudnienia męża oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: obrazy art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie sytuacji faktycznej, w jakiej skarżąca się znalazła, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygniecie. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej; zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. W uzasadnieniu zakwestionowała ustalenia faktyczne organów obydwu instancji. Zdaniem skarżącej niezasadnie przyjęto, iż przyznane jej świadczenia rodzinne były świadczeniami nienależnie pobranymi oraz niezasadnie uznano, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczeń. Zaakcentowała, że w trakcie zatrudnienia w [...] mąż nie pobierał świadczeń na dzieci, a celem skarżącej nie było wykorzystywanie w nieuczciwy sposób systemów pomocy społecznej obu krajów. Wskazała przy tym, iż nie poinformowano jej, że w związku pobytem męża za granicą świadczenia nie będą jej się należeć. W ocenie skarżącej naruszono art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r. poprzez nieuwzględnienie kluczowej kwestii, a mianowicie czy w rzeczywistości doszło do wypłaty świadczenia rodzinnego, do którego skarżąca była uprawniona zarówno w Polsce, jak i [...] tj. kraju zatrudnienia jej męża. W ocenie skarżącej Kolegium dopuściło się do naruszenia art. 7 K.p.a.. art. 77 K.p.a. i art.8 K.p.a., gdyż nie badało okoliczności, które pozwalają ocenić świadomość strony i okoliczności jej działania, a w konsekwencji naruszyło art. 30 u.s.r. błędnie go stosując.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.
W piśmie z dnia 13 maja 2019 r. wniosła ponownie o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, akcentując, że obecnie jest jedynym żywicielem rodziny. Za świadczoną pracę otrzymuje jedynie minimalne wynagrodzenie. Ma na utrzymaniu dwójkę uczących się dzieci. Wyjaśniła, że w dniu [...] 2019 r. mąż skarżącej wrócił do kraju i dotąd nie podjął pracy.
W piśmie z dnia 19 sierpnia 2019 r. skarżąca stwierdziła w szczególności, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody, bowiem pozbawi ją i jej rodzinę środków do życia.
W piśmie z dnia 28 listopada 2019 r. skarżąca podtrzymała skargę w całości i wniosła o obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania. Wniosła o przesłuchanie jej męża na okoliczność, że nie pobierał on świadczeń rodzinnych w [...].
Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę i dodatkowo zarzuciła, że organ nie wstrzymał wypłaty świadczeń rodzinnych, więc była przekonana, iż są one należne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 -dalej "p.p.s.a."). Jednocześnie po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia z dnia [...] r. nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o nienależnym pobraniu przez B. R. zasiłku rodzinnego na dzieci N. R. i K. R. w okresie od dnia 24 marca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. w łącznej wysokości 2589,00 zł. i zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na dwójkę dzieci. za wskazany okres.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm. – dalej "u.s.r.").
Kwestia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, do jakich zalicza się zgodnie z art. 2 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego została uregulowana w art. 30 u.s.r.. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.s.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W świetle ustępu 2 tego artykułu (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:
1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
1a) świadczenia rodzinne wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 4c;
2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;
3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;
4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;
5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.
Decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat (ust. 5).
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] r. w okresie od dnia 24 marca 2014 r. przyznającą stronie prawo do świadczeń rodzinnych na wymienione dzieci, w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 23a ust. 9 u.s.r. to wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Niezrozumiały jest wobec powyższego zarzut skarżącej w kwestii błędnego stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, skoro przesłanki o stosowaniu tych przepisów wynikają wprost z art. 23a u.s.r. Zastosowanie koordynacji tych systemów wynika z konieczności rozwiązania występujących przypadków kolizji norm i konieczności wyeliminowania kumulacji świadczeń. a nie pozbawienie strony uprawnień do tych świadczeń. Akty te zawierają reguły pozwalające na unikanie negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw w sytuacji, gdy osoby uprawnione do świadczeń objętych przepisami o koordynacji, podejmują pracę w jednym lub w kilku państwach członkowskich Unii. Wojewoda Śląski na podstawie posiadanych dokumentów ustalił, że mąż skarżącej w okresie od dnia [...] 2014 r. wykonywał działalność zawodową na terenie [...], gdzie był uprawniony na mocy przepisów wspólnotowych do ubiegania się o zagraniczne świadczenia rodzinne. Zatem od dnia [...] 2014 r. miały w sprawie zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a organem uprawnionym do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie świadczeń rodzinnych był Wojewoda Śląski.
Ponadto za nieuzasadniony należy uznać zarzut pominięcia świadomości skarżącej w zakresie pobierania świadczeń rodzinnych, gdyż z akt sprawy wynika, że skarżąca składając w dniu [...] 2013 r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego podpisała pouczenie o konieczności niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenia rodzinne w przypadku zmian mających wpływ na prawo doświadczeń rodzinnych oraz oświadczyła, iż zapoznała się z warunkami uprawniającymi do świadczeń rodzinnych. Ponadto w decyzji z dnia [...] r. została pouczona o konieczności niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenia rodzinne w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, zgodnie z art. 25 ust. 1 u.s.r. Z analizy akt niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżąca była należycie pouczona o obowiązku powiadomienia organu m.in. o uzyskaniu dochodu czy zaistnieniu okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń, w tym co do kwestii koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi natomiast dowód na zrozumienie i przejęcie do wiadomości podpisanej treści. Jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie rodzinne składa w tym celu wniosek, będąc właściwie pouczoną o braku prawa do pobierania świadczenia, warunek z art. 30 ust.2 pkt 1 u.s.r. należy uznać za spełniony. Ponadto nie jest sporne, że na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. wypłacono skarżącej świadczenia rodzinne za cały okres 2013/2014, a wskazana decyzja została uchylona za okres od dnia 24 marca 2014 r. W toku postępowania Wojewoda Śląski wzywał skarżącą o uzupełnienia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych za okres od dnia 24 marca 2014 marca 2014 r. do dnia 31 października 2019 r.. Skarżąca była pouczona także, że skutkiem nieuzupełnienia braków formalnych wniosku będzie pozostawienie go bez rozpatrzenia. Skarżącej zagwarantowano prawa i uprawnienia przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego. W aktach sprawy nadto znajdują się dokumenty, w których [...] instytucja potwierdziła wypłacenie mężowi skarżącej świadczeń na dwójkę dzieci od dnia [...] 2014 r. Powyższe ustalenia spowodowały wszczęcie postępowania o uznaniu świadczeń rodzinnych wypłacanych skarżącej jako nienależnie pobranych, a ustalenia organów pozwalają na stwierdzenie, że zostały wyczerpane przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r., skutkujące uznaniem świadczenia za nienależnie pobrane.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie można skutecznie zarzucić organom obu instancji naruszenia prawa które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające w sprawie ustaliły wszystkie istotne okoliczności i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji. Sąd również z urzędu nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się do wniosku zawartego w piśmie z dnia 29 listopada 2019 r. o przeprowadzenie dowodu z zeznań męża skarżącej na okoliczność nie pobierania przez niego świadczeń w [...], Sąd wniosek ten oddalił. Wskazać należy, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zakres postępowania dowodowego jest wyznaczony przez funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w przepisie art. 106 § 3 p.p.s.a., jest ocena czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, a więc postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. Przepis ten nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi strona się nie zgadza. Dyspozycyjność art. 106 § 3 p.p.s.a. prowadzi zatem do wniosku, że przeprowadzenie dowodu w tym trybie jest uprawnieniem sądu, a nie jego obowiązkiem. Każdorazowo przeprowadzenie uzupełniających dowodów jest wynikiem oceny sądu, że w sprawie pozostają istotne do wyjaśnienia okoliczności faktyczne. W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje.
Zauważyć należy również, że bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje kwestia trudnej, obecnej sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącej. Końcowo można tylko wskazać jedynie, na co również wskazywało Kolegium, że po uprawomocnieniu się zaskarżonej decyzji skarżąca w trybie art. 30 ust. 9 u.s.r. może złożyć wniosek o umorzenie bądź rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych z uwagi na trudną sytuację materialną i życiową rodziny. Rozpoznanie takiego wniosku należy do właściwości organu I instancji w odrębnym postępowaniu.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło