II SA/Gl 649/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania M. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności /zasiłek celowy/ w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu październiku 2018r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 19.10.2018 r. skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z prośbą o świadczenia w formie; zasiłku okresowego, zasiłku celowego świadczenie "gorący posiłek" w miesiącu październiku. Organ I instancji pismem z dnia 24.10.2018 r. zawiadomił go, że zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy w dniu 9.11.2018 r. w godz. od 10:15 do 13:00, w przypadku jego nieobecności w I terminie, wyznaczono II termin w dniu 20.11.2018 r. w miejscu zamieszkania skarżącego. W treści zawiadomienia skarżący został pouczony, że zgodnie z art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej "utrudnianie i brak możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy świadczenia". Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Podkreślił, że według art. 11 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy lub wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Skarżący w treści zawiadomienia został pouczony, że na podstawie art. 4 ustawy o pomocy społecznej jest obowiązany do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz, że brak takiego współdziałania może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymaniu świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto zgodnie z art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej "utrudnianie i brak możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia". Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe zawiadomienie z dnia 24.10.2018 r. skarżący odebrał w dniu 9.11.2018 r. Z akt sprawy wynika, że pierwszy termin rodzinnego wywiadu środowiskowego był wyznaczony na 9.11.2018r., a drugi termin na 20.11.2018 r. Skarżący podał, że w pierwszym terminie otrzymał zawiadomienie w dniu 9.11.2018 r. po południu, więc nie mógł przyjąć pracownika socjalnego w celu przeprowadzenia wywiadu. Natomiast podczas drugiego terminu tj. 20.11.2018 r. był w mieszkaniu, jednak odmówił przeprowadzenia wywiadu, złożył propozycję pracownikowi polegającą na przeprowadzeniu wywiadu na korytarzu. Organ odwoławczy stwierdził, że takie zachowanie skarżącego wyczerpuje znamiona odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji rodzinnej i że na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzuty dotyczące nieterminowego powiadamiania go o wizytach pracowników socjalnych, a także zawarł argumenty sprowadzające się do tego, że we wcześniejszych postępowaniach – do roku 2017, miejsce rozmów z pracownikami socjalnymi nie było kwestionowane. Podkreślił, że każdorazowo podaje wymagane dane w rozmowach z pracownikami socjalnymi według najlepszej wiedzy i możliwości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżący, w odpowiedzi na pytanie Sądu, czy składa wnioski formalne, wniósł o łączne rozpoznanie obu spraw wyznaczonych w tym dniu na rozprawę. Następnie podtrzymał skargę. Oświadczył, że 20 listopada 2018 r. przyszły do jego miejsca zamieszkania pracownice Ośrodka Pomocy Społecznej i nie zgodził się na ich wejście do mieszkania, gdyż chciały się zorientować, jakie są warunki mieszkaniowe. Ponadto dodał, że według niego korytarz w bloku jest również częścią jego miejsca zamieszkania i na korytarzu również można sporządzić wywiad środowiskowy oraz że przez wcześniejszy okres około 3 lat wywiad był przeprowadzany na korytarzu. Podniósł, że według jego oceny, nie miała miejsca żadna z sytuacji objętych art. 107 ustawy o pomocy społecznej, na który powołuje się organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności /zasiłek celowy/ w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu październiku 2018r. Powodem wydania rozstrzygnięcia było stwierdzenie odmowy współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ stwierdził bowiem, że skarżący odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez pracowników socjalnych. Z akt przedmiotowej sprawy wynika (k.3 akt administracyjnych I instancji), że prawidłowe były ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji, według których organ pomocy społecznej w piśmie z dnia 24.10.2018 r. zawiadomił skarżącego, że zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy w dniu 9.11.2018 r. w godz. od 10:15 do 13:00, a w przypadku jego nieobecności w I terminie, wyznaczono II termin w dniu 20.11.2018 r. w miejscu zamieszkania skarżącego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma (k. 2 akt administracyjnych I instancji), zawiadomienie powyższe zostało odebrane przez skarżącego w dniu 9 listopada 2018 r. Według zaś treści oświadczenia podpisanego przez dwóch pracowników socjalnych, w dniu 20 listopada 2018 r. skarżący otworzył im drzwi mieszkania, jednak oświadczył, że nie zgadza się na przeprowadzenie wywiadu w mieszkaniu i zaproponował, aby spisać go na korytarzu, twierdząc, że tu jest jego miejsce zamieszkania (k.5 akt administracyjnych I instancji). Prawidłowe były zatem stwierdzenia organu w zakresie tego, że skarżący odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, potwierdza je bowiem – przywołany wyżej - zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny. W związku z tym podkreślenia wymagało, że samodzielną podstawę do odmowy przyznania świadczenia - zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507) - stanowi niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej. Dodać przy tym należało, że – jak wynika z akt administracyjnych - w zawiadomieniu z dnia 24.10.2018 r. o wyznaczeniu dwóch terminów wywiadu, skarżący został pouczony o powyższych konsekwencjach niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić zatem należało, że decyzja ta, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w szczególności zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Podkreślenia ponadto wymagało, że – jak już była o tym mowa wyżej - art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej stanowił wystarczającą podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednakże powołanie w uzasadnieniu decyzji, przez organy obydwu instancji, treści przepisu art. 11 ust. 2 cytowanej ustawy, dotyczącego braku współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej również było zasadne w stwierdzonych wyżej okolicznościach niniejszej sprawy, gdyż przejawem braku tego współdziałania jest uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Natomiast nie zasługiwały na uwzględnienie twierdzenia skarżącego sprowadzające się do tego, że korytarz w bloku, jest również częścią jego miejsca zamieszkania i na korytarzu również można sporządzić wywiad środowiskowy. Podkreślenia bowiem wymagało - że wymieniony korytarz, będący częścią klatki schodowej, jest przeznaczony do komunikacji, a nie do zamieszkiwania kogokolwiek, a zatem wbrew rozumowaniu skarżącego, nie jest częścią jego miejsca zamieszkania. W kwestii podnoszonego przez skarżącego argumentu, że w poprzednich postępowaniach administracyjnych, wywiady środowiskowe były przeprowadzane na korytarzu – podkreślenia wymagało, że przedmiotem kontroli Sądu jest postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, nie zaś postępowania w innych sprawach. Wobec tego argumentacja ta nie mogła mieć wpływu na ocenę prawidłowości działania organu w niniejszej sprawie. W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). W związku z tym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.