II SA/Gl 651/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Protokolant referent Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi E.B. i M.B. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., powołując się na art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (wówczas tekst jedn. Dz.U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z realizacją przez E. i M. B. odbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...], położonej w miejscowości T.[...]. Jednocześnie organ ten nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie czterech miesięcy zaświadczenia o zgodności wykonanej przybudówki z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z warunkami technicznymi (tj. przebudowę dachu na jednospadowy ze spadkiem na działkę właściciela), inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej oraz oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu organ wskazał, że po przeprowadzeniu oględzin na przedmiotowej działce ustalono, ze inwestorzy realizują odbudowę budynku mieszkalnego z dachem dwuspadowym, z poddaszem użytkowym. Odbudowa ta jest realizowana bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę. Zakres odbudowy obejmował wykonanie stropu nad parterem w 2/3 części oraz więźby dachowej. Budynek zlokalizowany jest w granicy działki a dach został wykonany niezgodnie z warunkami technicznymi. W tym stanie rzeczy zaistniały przesłanki do wszczęcia procedury legalizacyjnej zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. W dniu [...] roku inwestorzy przedłożyli wymagane dokumenty, a także oświadczenie sąsiadów – M. i B.W. o wyrażeniu przez nich zgody na dwuspadowy dach ze spadkiem w stronę ich działki. Organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] roku wezwał inwestorów do poprawienia projektu poprzez doprowadzenie w nim budynku do stanu zgodnego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690z późn. zm.). Jednocześnie organ pouczył o treści art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Na żądanie inwestorów organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] roku sprecyzował, że chodzi o dostosowanie projektu do wymogów § 68 ust. 1 (bieg schodów), § 12 ust. 5 i § 29 (skierowanie wód opadowych) oraz § 232 ust. 4 i § 235 ust. 3 (ochrona p. poż.) rozporządzenia. W dalszym toku postępowania inwestorzy składali pisemne wyjaśnienia, których treść miała uzasadniać prawidłowość złożonej dokumentacji. Nie wykonali jednak wskazówek i wezwań organu. Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], organ pierwszej instancji nakazał inwestorom rozbiórkę samowolnie zrealizowanych elementów budynku. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organ powołał art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu wskazano, że pomimo nałożenia obowiązku przedłożenia przez inwestorów dokumentacji zgodnej z warunkami technicznymi, przedłożyli oni jedynie inwentaryzację stanu obecnego. W takiej sytuacji zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego orzeczono o rozbiórce. W odwołaniu od tej decyzji inwestorzy (obecnie skarżący) zarzucili brak rozpoznania ich zażalenia przez Starostę M., nie doręczenie im protokołu oględzin z dnia [...] roku, nie ustosunkowanie się przez organ do pozwolenia na realizację przyłącza energetycznego do budynku. Stwierdzili, że budynek spełnia wszystkie warunki techniczne. Powołali się na złożoną w toku postępowania zgodę sąsiadów. Stwierdzili, że budynek nie zagraża bezpieczeństwu ludzi, działka jest zadbana, a także, że przestrzegają zasad ochrony środowiska. Rozpoznając to odwołanie Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia [...] roku, Nr [...], uchylił w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w postępowaniu nie brali udziału sąsiedzi – właściciele działki nr [...], która to działka znajduje się w obszarze oddziaływania budynku skarżących. Ponadto wskazano na konieczność uzupełnienia braków postępowania poprzez doręczenie skarżącym odpisu protokołu kontroli, a ponadto wyjaśnienie podnoszonej przez skarżących kwestii wystąpienia do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o pozwolenia na odstępstwa od obowiązujących warunków technicznych. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż powoływane przez skarżących zażalenie nie przysługiwało na postanowienie wydane w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], ponownie nakazał skarżącym rozbiórkę samowolnie zrealizowanych części budynku. W uzasadnieniu przytoczył te same argumenty, jakimi posłużył się w swojej poprzedniej decyzji. Dodatkowo, stosując się do zaleceń organu odwoławczego, wskazał, że powiadomione zostały pozostałe strony postępowania, a ponadto wyjaśniona została kwestia zgody na odstępstwa. Skarżący przedłożyli bowiem swój wniosek o taką zgodę oraz pismo Ministerstwa Infrastruktury informujące ich, że wniosek zostaje odesłany bez rozpatrzenia. W odwołaniu od tej decyzji skarżący ponownie przytoczyli wcześniej podnoszone przez siebie okoliczności. Dodatkowo wskazali na braki w protokole oględzin polegające na nie zamieszczeniu w nim wskazanych informacji. W kwestii zgody na odstępstwa wskazali, że do dnia dzisiejszego nie otrzymali informacji z Wydziału Architektury o wystąpieniu o taką zgodę. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając jego stanowisko. W szczególności wskazano na brak zgody Ministra na odstępstwa od warunków technicznych oraz na niezgodność projektu i wykonanych robót z warunkami określonymi w § 12 rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako krzywdzącej ich interesy. W obszernym uzasadnieniu powołali się na wszystkie składane przez siebie do tej pory dokumenty i wyjaśnienia. Zauważyli, że przed rozpoczęciem prac zgłosili zamiar ich wykonania w Starostwie Powiatowym. Stwierdzili, że nie są w stanie dokonać rozbiórki dachu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Dodatkowo przytoczył § 28 rozporządzenia w sprawie warunków, którego wymogów również nie spełnia złożony projekt. Odnosząc się do powoływanego przez skarżących zgłoszenia zamiaru wykonania przedmiotowych robót, organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] roku Starosta M. złożył sprzeciw, wskazując w nim na konieczność uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazano także na znajdującą się w aktach sprawy notatkę służbową z dnia [...] roku, z której wynika, że E.B. oświadczyła, iż ze względu na wysokość opłaty legalizacyjnej nie przystąpi do legalizacji obiektu. Nie dokona także jego rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem. Zgodnie z treścią art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Art. 48 ust. 2 i 3 stanowią natomiast, iż jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu tym ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3. Do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Zgodnie z art. 48 ust. 4 w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, czyli orzeka się o nakazie rozbiórki. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji ustalono, że część obiektu będąca przedmiotem nakazu rozbiórki zrealizowana została w ramach samowoli budowlanej, albowiem zrealizowana została bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Tym okolicznościom nie przeczą sami skarżący. Nie negują także powoływanej przez organ odwoławczy i znajdującej się w aktach sprawy decyzji Starosty M. z dnia [...] roku o wniesieniu sprzeciwu odnośnie odbudowy budynku, w której wskazana została konieczność uzyskania pozwolenia na budowę. Wszczęte postępowanie legalizacyjne nie odniosło pozytywnego dla inwestorów skutku, albowiem nie spełnili oni wszystkich obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] roku, a wynikających z powołanego wyżej przepisu art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. W szczególności za zasadny i trafny należy uznać pogląd organu, że przedłożony przez skarżących projekt budowlany stanowił w swej istocie inwentaryzację powykonawczą. Wynika to wprost z tytułu i treści tego projektu. Tym samym nie uwzględniał on wymogów warunków technicznych, na które wskazywał organ pierwszej instancji w toku postępowania. Chodzi tu przede wszystkim o niezachowanie odległości, o których stanowi § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a także wymogów określonych w § 28 tego rozporządzenia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. W tym stanie rzeczy wykonana przez skarżących konstrukcja dachu, biorąc pod uwagę usytuowanie w granicy działki nie spełnia tych warunków. Bez znaczenia jest powoływane przez nich oświadczenie właścicieli sąsiedniej działki o wyrażeniu zgody na odprowadzenie wód opadowych na teren tej działki. Przepisy prawa budowlanego nie uzależniają bowiem takiego rozwiązania od zgody sąsiadów. Konsekwentne powoływanie się na ten dokument potwierdza natomiast okoliczność, że skarżący nie przewidują innego rozwiązania w tym zakresie. Również wielokrotnie wskazywana przez skarżących rzekoma zgoda Ministra Infrastruktury na odstępstwa od warunków technicznych nie miała w sprawie miejsca. Skarżący co prawda wystąpili z takim wnioskiem, jednak był on z góry skazany na negatywne załatwienie. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 2 Prawa budowlanego zgoda na odstępstwo może być udzielona przez właściwy organ w drodze postanowienia, jednakże tylko po uprzednim uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił warunki techniczne. Zgodnie natomiast z ust. 3 powołanego przepisu z wnioskiem o udzielenie takiego upoważnienia może wystąpić wyłącznie właściwy organ. Taki wniosek nie został złożony. Nie zostało również udzielone upoważnienie przez Ministra Infrastruktury. Jak już wyżej zaznaczono przepisy prawa budowlanego przewidują możliwość legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów (bez wymaganego pozwolenia na budowę), jednakże jedynie w przypadku spełnienia ściśle określonych warunków. Jednym z nich jest przedłożenie dokumentacji stwierdzającej możliwość doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Przedłożona natomiast przez inwestorów dokumentacja nie spełniania wymagań określonych przepisami prawa budowlanego. Ta okoliczność w ocenie Sądu była wystarczająca do uznania, że nie zostały spełnione nałożone na inwestorów obowiązki, co skutkować musiało orzeczeniem nakazu rozbiórki po myśli art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Pozostałe zarzuty i wnioski skarżących w świetle powyższych rozważań pozostały bez wpływu na rozstrzygnięcie. W szczególności bez znaczenia jest uzyskanie przez skarżących pozwolenia na wykonanie przyłącza energetycznego. Z uwagi bowiem na fakt, że budynek istnieje (robotami budowlanymi objęta była wszak tylko jego część), to przy spełnieniu odpowiednich warunków możliwe było uzyskanie pozwolenia na przyłącze. W żaden sposób nie wpływa to jednak na legalność i zgodność z przepisami prawa wykonanych i kwestionowanych przez organy nadzoru budowlanego robót. Braki protokołu oględzin, o których wspominają skarżący nie są z kolei takimi brakami, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).