II SA/Gl 651/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy referent Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2008r. sprawy ze skargi J.O. i M.O. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia (...). r. nr (...) w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Starosta C., działając z urzędu, anulował zmianę nr [...], dokonaną przez Urząd Gminy M., polegającą na wykreśleniu działek nr [...], [...], [...], [...], [...] z operatu ewidencji gruntów obrębu W. K. – A. k.m. [...] i wpisaniu w ich miejsce działek nr [...], [...], [...] i przywróceniu obowiązujących danych sprzed zmiany. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wszczęcie postępowania z urzędu uzasadnione było uwzględnieniem zaleceń Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. zawartych w decyzji tegoż organu z [...] r. o nr [...], zgodnie z którymi do obowiązków organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków należy dbałość o prawidłowe i aktualne określenie przedmiotu nieruchomości, odpowiadające zarówno stanowi faktycznemu w terenie, jak i stanowi prawnemu. Stąd też Starosta C., po przeprowadzeniu postępowania dowodowego stwierdził, iż zmiana nr [...], będąca wynikiem pomiaru L.dz. [...] została przez organ prowadzący ewidencję gruntów dokonana niezgodnie z obowiązującym prawem. Błędnym było w szczególności przyjęcie za podstawę dokonywanych zmian wykazu zmian gruntowych, który nie posiadał cech dokumentu (brak oznaczenia organu, klauzuli o przyjęciu do zasobu, podpisu osoby uprawnionej) i nie mógł uzyskać takiego miana. Z książki zgłoszeń prac geodezyjnych wynika bowiem, iż pomiar omawianych działek (pomiar sprawdzający) został co prawda zgłoszony i zarejestrowany pod nr [...], jednakże geodeta nie pobrał z zasobu żadnych materiałów niezbędnych do wykonania prac i nie złożył operatu z ich wykonania, który zawierałby m.in. szkic polowy, protokół graniczny, obliczenie powierzchni czy sprawozdanie techniczne. W książce brak również danych świadczących o tym, że wskutek pomiaru zaktualizowana została mapa. Nieprawidłowym było również wprowadzenie zmian objętych wykazem zmian L.dz. [...] bez wszczęcia postępowania wyjaśniającego i bez wydania decyzji o sprostowaniu błędu pomiarowego lub obliczeniowego, o których wspomina w tymże wykazie sam sporządzający go geodeta. Organ I instancji nadmienił, iż z uwagi na to, że geodeta nie złożył do zasobu geodezyjno-kartograficznego dokumentacji z pomiaru, a jedynym dokumentem świadczącym o przebiegu granic jest wyrys sporządzony przez pracownika Urzędu Gminy, nie jest możliwym wszczęcie postępowania dotyczącego sprostowania oczywistych błędów, jak również dokonanie aktualizacji operatu ewidencji gruntów zgodnie z postulatami J. i M. O. zgłaszanymi w uprzednio prowadzonych postępowaniach dotyczących omawianych kwestii. Jedynym zatem rozwiązaniem pozostaje przywrócenie numeracji i powierzchni działek, według jednoznacznych i ostatecznych dokumentów potwierdzających stan przebiegu granic oraz powierzchnię działek. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli J. i M. O. – właściciele działki [...], zarzucając, iż nabyli od M. N. działkę nr [...] o pow. [...] ha na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego, która to działka wpisana jest do ksiąg wieczystych. Z kolei na mocy ostatecznej decyzji Głównego Geodety Kraju z dnia [...] r. o nr [...] stwierdzona została nieważność decyzji Naczelnika Gminy w M., na mocy której przywrócony został stan wynikający z poprzednich tytułów własności w postaci aktów własności ziemi nr: • [...] z dnia [...] r. – wydany na rzecz poprzedników prawnych M. M., • [...] z dnia [...] r. – wydany na rzecz J. R. i W. S. oraz umowy darowizny zawartej aktem notarialnym rep. A nr [...] obejmującej nabycie własności działek [...], [...], [...] przez M. N. Pomimo stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w M. organ I instancji w rzeczywistości sankcjonuje stan, jaki wprowadzony został unieważnioną decyzją tj. wynikający z powołanych aktów własności ziemi. Zaskarżona decyzja powtarza działania Naczelnika Gminy M. W dalszym ciągu w ewidencji gruntów nierozwiązany pozostaje problem podwójnej własności działki [...], która znajduje się w obszarze działki [...] objęta była aktami własności ziemi wydanymi na rzecz małżonków G., a faktycznie była objęta aktem własności wydanym na rzecz S. N. z tym, że tylko S. N. rzeczywiście władała i użytkowała tę działkę. To zatem organy administracyjne popełniły błąd wydając pochopnie akty własności ziemi i to na nich spoczywa ciężar doprowadzenia do zgodności stanu prawnego ze stanem faktycznym. Ponadto skarżący chronieni są rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych bowiem działka [...] obejmująca działkę [...] jest ujęta i ujawniona w księgach wieczystych. W efekcie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty C. oraz wykreślenie działki [...] należącej do M. M.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. nie uwzględnił odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7b ust. 2 pkt 2 oraz art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. nr 240 z 2005 r., poz. 2027 z późn. zm.) utrzymał orzeczenie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż Starosta C. prawidłowo, w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454) z urzędu wprowadził zmiany zmierzające do utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi temu organowi materiałami źródłowymi. Anulowanie zmiany nr [...] dokonanej przez Urząd Gminy w M. było prawidłowe albowiem zmiana ta opierała się na nieudokumentowanym pomiarze terenowym (zarejestrowanym za L.dz. [...]), którego wyniki nigdy nie zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Na podstawie tegoż pomiaru sporządzono następnie wykaz zmian ewidencyjnych, który stal się podstawą zmiany nr [...]. Wykaz ten nie był nigdy prawnie obowiązującym dokumentem; sporządzony został przez – w ocenie organu II instancji – nieuczciwego wykonawcę robót geodezyjnych, który później pozbawiony został uprawnień zawodowych. Zasadnym było więc przywrócenie w ewidencji danych sprzed powyższej zmiany, a wynikających ze znajdującej się w zasobie dokumentacji, z materiałów dotyczących założenia ewidencji gruntów i budynków oraz z pomiaru uzupełniającego do uwłaszczeń. Jednocześnie decyzja Starosty C. nie odnosi się do kwestii własności nieruchomości, która może być rozstrzygnięta wyłącznie na drodze postępowania cywilnego. Organ I instancji zaskarżoną decyzją, wobec udowodnienia, że nieruchomość nabyta przez skarżących została wydzielona bezprawnie, fikcyjnym pomiarem, przywrócił więc stan wynikający z dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, pozostawiając do rozstrzygnięcia sądom powszechnym spór o zasięg własności omawianych nieruchomości. W skardze do Sądu Administracyjnego J. i M. małżonkowie O. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. oraz wykreślenie działki [...] należącej do M. M. W skardze podnieśli, iż wykreślając działkę [...] i wprowadzając w to miejsce działkę [...] o pow. [...] ha skarżącym, jako właścicielom odbiera się bezprawnie powierzchnię [...] ha, która to powierzchnia wpisana jest do księgi wieczystej i za którą zapłacili cenę zakupu oraz od wielu lat ponoszą obciążenia publicznoprawne. Nadto teren ten od dawna zabudowany jest budynkami gospodarczymi – M. M. nigdy nie użytkował gruntu, jaki obejmuje działka [...]. Prowadzone z wniosku skarżących postępowanie o zasiedzenie zostało umorzone, z uwagi na fakt, iż skarżący teren, na którym rozciąga się działka [...] posiadają w obrębie działki [...], której są właścicielami. Skarżący zarzucili, iż wszelkie ujawnione w toku postępowania nieprawidłowości organów administracyjnych nie mogą obciążać skarżących. W pozostałym zakresie skarżący powtórzyli zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z ustaleń organów orzekających w sprawie, nie kwestionowanych przez strony postępowania wynika, że w [...] r. wydane zostały trzy akty własności ziemi, które wobec nie wniesienia odwołania, otrzymały przymiot ostateczności. Na podstawie tych aktów zostały dokonane zmiany w części kartograficznej i opisowej operatu ewidencji gruntów oraz dalsze czynności prawne. Aktami tymi były: 1) akt własności ziemi [...] z dnia [...] r. wydany na rzecz S. N., obejmujący działki nr [...], [...], [...] k.m. [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Według tego aktu własności założoną Księgą Wieczystą nr [...], a następnie aktem notarialnym Rep. [...] doszło do przeniesienia własności powyższych działek na rzecz M. N., 2) akt własności [...] z dnia [...] r. wydany na rzecz B. i A. małż. G., obejmujący działki [...] i [...], k.m. [...] o powierzchni [...] ha, własność tych działek przeniesiono na rzecz M. M.umową nr [...] z dnia [...] r., 3) akt własności ziemi [...] z dnia [...] r. wydany na rzecz W. i T. S. oraz J. R. po ½ części, obejmujący działki [...] i [..] na k.m. [...] o powierzchni [...] ha (działki te następnie zostały w następstwie umowy notarialnej rep. [...] przeniesione na rzecz skarżących) W [...] roku do ewidencji wprowadzono czynnością materialno-techniczną (bo taki charakter mają czynności ewidencyjne) nowy stan (zmiana [...]) będący wynikiem pomiaru L.dz. [...]. W tym miejscu należy wskazać, że w związku z treścią § 45 zmiany w operacie gruntów mogą wynikać jedynie ze złożenia dokumentów, o których mowa w § 35 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 01.38.454). Skoro nigdy nie przyjęto do zasobu geodezyjnego operatu z pomiaru L.dz. [...], na podstawie którego sporządzono wykaz zmian ewidencyjnych będących podstawą zmiany [...], to wprowadzone zmiany należy uznać za nieuprawnione, to znaczy nie znajdujące podstawy o przepisach prawa W następstwie tej nieuprawnionej zmiany działki nr [...], [...] otrzymały nr [...]; działki [...] i [...] numer [...], a działka [...] (o pow. [...]) nr [...] (o powierzchni [...]). Ustawa – Prawo geodezyjne i kartograficzne z 17 maja 1989 r. (t.j. Dz. U. nr 240 z 2005 r., poz. 2027 z zm.) oraz § 45 i § 46 ust. 2 wyżej powołanego rozporządzenia nakładają na organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków obowiązek utrzymania jej w stanie aktualności na podstawie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz jednoznacznych tytułów prawnych do nieważności. Skoro więc zmiana ([...]) w ewidencji gruntów i budynków obr. W. K. – A. została wprowadzona na podstawie wykazu zmian gruntowych sporządzonego w oparciu o pomiar L.dz. [...], z którego operat nigdy nie został złożony i przyjęty do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego to organ ewidencyjny był zobowiązany z urzędu do anulowania takiej zmiany. Zaskarżona decyzja przywracająca stan zapisów ewidencyjnych po stronie przedmiotowej stanowi właśnie wynik "anulacji" nie uprawnionych zapisów wprowadzonych zmianą [...] i doprowadza stan ewidencji do zgodności z prawem, to jest ostatecznymi decyzjami administracyjnymi (aktami własności). Zaskarżona decyzja nie dotyczy występujących nieprawidłowości pomiędzy tytułem własności skarżących dotyczącym działki [...], a stanem prawnym uregulowanym opisanymi wyżej powołanymi aktami własności ziemi i późniejszymi zmianami, które może rozstrzygnąć wyłącznie Sąd powszechny. Decyzja ogranicza się wyłącznie do zmianyi po stronie przedmiotowej ewidencji nie rozstrzygając kwestii uprawnień właścicielskich, co nie mieści się w kompetencjach organów ewidencyjnych. W świetle powyższych rozważań Sądu skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.).