II SA/Gl 651/09

WyrokWSA w Gliwicach2010-02-22

Skład orzekający: Rafał Wolnik, Elżbieta Kaznowska, Ewa Krawczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy, złożony przez osobę niebędącą stroną postępowania, powinien zostać umorzony jako bezprzedmiotowy, czy też organ powinien rozpoznać zarzuty merytoryczne?
Ratio decidendi
Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, złożony przez podmiot, który nie wykazał swojego statusu strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, powinien zostać umorzony jako bezprzedmiotowy na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Brak przymiotu strony w postępowaniu pierwotnym uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie zarzutów dotyczących wadliwości decyzji.
Stan faktyczny
J. L. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy K. ustalającej warunki zabudowy dla budowy trzech elektrowni wiatrowych oraz decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. Skarżący twierdził, że pomimo posiadania statusu strony, nie brał udziału w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że J. L. nie wykazał swojego interesu prawnego ani statusu strony, a jego działka nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji, a rzeka oddziela te nieruchomości. Dodatkowo, analiza oddziaływania inwestycji na środowisko nie wykazała negatywnego wpływu na nieruchomość skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej warunków zabudowy terenu oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy K., rozpatrując pozytywnie wniosek Z. S. i T. M. z dnia [...] r., ustalił sposób zagospodarowania i warunki zabudowy terenu dla zamierzenia inwestycyjnego przewidzianego do realizacji na działce nr ew. 1 k.m.3, obr. S., położonej w miejscowości S. – budowa trzech elektrowni wiatrowych typu [...]. Wnioskiem z dnia [...]r. J. L. wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie wymienionej powyżej decyzji o warunkach zabudowy, z uwagi na fakt, iż pomimo posiadania statusu strony, bez własnej winy, nie brał udziału w przeprowadzonym postępowaniu. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy K., przywołując w podstawie prawnej art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech elektrowni wiatrowych w miejscowości S., wskazując, iż zainteresowany w złożonym wniosku nie wykazał swego interesu prawnego w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o warunkach zabudowy, nie jest więc stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, co potwierdziło także postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz postępowanie w sprawie wydania decyzji o pozwolenie na budowę. Odwołanie zainteresowanego od powyższej decyzji zostało przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., które postanowieniem z dnia [...]r. stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia. Wówczas kolejnym pismem, pismem z dnia [...]r. (powinno być [...]r.), działając przez pełnomocnika, J. L. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy K. w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech elektrowni wiatrowych oraz decyzji tegoż Wójta z dnia [...]r. odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie tych elektrowni wiatrowych, z uwagi na fakt, iż wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu złożonego wniosku zainteresowany stwierdził, że pomimo posiadania statusu strony nie brał udziału zarówno w postępowaniu zakończonym wydaniem pozwolenia na budowę, jak i poprzedzającego go postępowania w sprawie decyzji o warunkach zabudowy. Zarzucił wymienionym na wstępie decyzjom naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdzając iż zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie naruszeniem art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z § 3 do § 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy a także naruszeniem art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego. W odniesieniu do pierwszego zarzutu skarżący podniósł, iż w sprawie nie przeprowadzono dogłębnej analizy, a zatem nie ustalono, czy proponowana zabudowa będzie zbieżna z dotychczasową, czy będzie harmonizować urbanistycznie z otaczającym terenem. W ocenie skarżącego nie zostały określone wymagane parametry planowanej zabudowy, co sprzeczne jest z regulacją zawartą w przywołanym powyżej rozporządzeniu, gdyż w zasadzie pominięto całkowicie poszczególne etapy tego postępowania prowadzące do oceny zgodności przewidywanej inwestycji z warunkami wskazanymi w art. 61 ust. 1 ustawy. Skarżący wskazał na niekonsekwentne twierdzenia organu dotyczące najbliższej zabudowy oraz przeznaczenia terenu nią objętego. Argumentując naruszenie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, skarżący podał, iż projektowana zabudowa wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki, a w związku z powyższym, będąc właścicielem sąsiedniej działki, powinien brać udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o warunkach zabudowy. Na tę okoliczność przywołał stosowne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. wyrok z dnia 7 marca 2000r. sygn. akt IV SA 364/99, Lex nr 54743 czy uchwałę z dnia 28 maja 2001 r.- ONSA 2001/4. Stwierdzając, iż każdy właściciel nieruchomości, zgodnie z zapisami art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego, w każdym czasie, ma prawo korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, powstrzymując się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich. Wyjaśnił, iż przesądza to o istnieniu po jego stronie interesu prawnego w domaganiu się uczestniczenia w postępowaniu dotyczącym decyzji o warunkach zabudowy, czy kolejnej decyzji odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie tej decyzji. W podsumowaniu skarżący stwierdził, iż przeznaczenie terenu nie może mieć w sprawie decydującego znaczenia, organ decydujący o możliwości realizacji proponowanej zabudowy powinien wszechstronnie zbadać wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, nie pomijając osób zainteresowanych. W ocenie skarżącego wszystkie strony postępowania powinny być traktowane równo, podobnie jak powinien być uwzględniony interes każdej ze stron. Wyjaśniając naruszenie art. 6, art. 7 czy art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził, iż organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, nie przeprowadził dokładnego postępowania administracyjnego, a w konsekwencji podjął całkowicie błędne rozstrzygniecie, przyjmując bezzasadnie, że skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony. Dodatkowo podniósł, iż stanowisko to nie zostało, w jego ocenie, przekonywująco i jednoznacznie uzasadnione, przez co naruszono także art. 107 Kodeksu. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. umorzyło postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r. ustalającej sposób zagospodarowania i warunki zabudowy terenu dla zamierzenia inwestycyjnego przewidzianego do realizacji na działce nr 1 k.m.3 obr. S. położonej w miejscowości S. dla inwestycji: urządzenia infrastruktury technicznej – budowa trzech elektrowni wiatrowych typu [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Postępowania nadzwyczajnego dotyczy art. 157 § 2 Kodeksu, stanowiący, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Tak więc w pierwszej kolejności wniosek, pochodzący od J. L., musiał być zbadany od strony formalnej, tj. organ zobligowany był poddać kontroli kwestię dopuszczalności wszczęcia tego postępowania. Przyczyny stanowiące o niedopuszczalności takiego postępowania mogą mieć charakter tak podmiotowy, jak i przedmiotowy. Przeszkody natury podmiotowej to przede wszystkim – złożenie wniosku przez podmiot nie będący stroną, a negatywna ocena zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie czy też brak po jej stronie legitymacji winno skutkować wydaniem decyzji, na podstawie art. 157 § 3 Kodeksu, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. W przypadku z kolei wszczęcia postępowania, pomimo, iż podanie o stwierdzenie nieważności podchodziło od pomiotu nie mającego interesu prawnego, to takie postępowanie powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe na mocy art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Analizując sprawę w zakresie głównego problemu, Kolegium odwołało się do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącego, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie ma jednolitych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego, które można by zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Każda sprawa wymaga indywidualnego i wnikliwego rozpatrzenia, co w przedmiotowej sprawie oznacza przede wszystkim wyjaśnienie statusu strony zainteresowanego w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją o warunkach zabudowy. Kolegium zwróciło uwagę, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie ustalają kryteriów, które przesądzałyby o tym, kto jest stroną takiego postępowania, dlatego każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia i podlega konkretnej ocenie. W przedmiotowej sprawie – wnioskujący o wszczęcie postępowania w sprawie nieważności decyzji J. L. jest właścicielem działki nr 2, która nie graniczy bezpośrednio z działką nr 1 - przewidzianą do realizacji planowanej budowy elektrowni wiatrowych. Wskazane nieruchomości przedziela rzeka. Nadto dla wykazania statusu strony nie wystarczy wykazanie położenia działki w obszarze podlegającym analizie, ale nadto konieczne jest wskazanie przepisów prawa materialnego, z których właściciel nieruchomości (niekoniecznie sąsiedniej) może skutecznie wywodzić żądanie dokonania przez organ odpowiednich czynności w sprawie. Tak więc wskazanie ewentualnych uciążliwości związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia będzie stanowić przesłankę oceny, czy właściciele danych nieruchomości są stroną danego postępowania . W przedmiotowej sprawie wnioskujący wywodzi swój interes prawny z art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w połączeniu z art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego w powiązaniu z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym niemniej we wniosku nie wskazano na czym polegać miałby negatywny wpływ inwestycji na nieruchomość zainteresowanego. Opierając się natomiast na ustaleniach dokonanych w ramach przeprowadzonego postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy, a także późniejszego postępowania prowadzącego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, stwierdzić należy, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływać na nieruchomość zainteresowanego. Późniejsze ustalenia tego ostatniego postępowania potwierdziły poprawność ustalenia kręgu stron w postępowaniu o warunkach zabudowy, gdyż nie stwierdzono szkodliwej emisji substancji zanieczyszczających do gleby, wód i powietrza. Przygotowany raport wskazywał, że zasięg oddziaływania na środowisko całkowicie zawierać się będzie w granicach terenu nieruchomości, na której elektrownie będą zlokalizowane. Mając na uwadze poczynione dodatkowo ustalenia Kolegium potwierdziło, iż J. L. nie przysługiwał w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy przymiot strony, a sam zaintersowany nie wykazał także interesu prawnego w złożonym wniosku. Zatem w tych okolicznościach przedmiotowe postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Kolegium dodało jednocześnie, że powyższe uniemożliwia rozpoznanie zarzutów naruszenia art. 61 ust. 1 oraz rozporządzenia wykonawczego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J. L., działając przez pełnomocnika, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi naruszenie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu, a także wskazanych już we wniosku art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu w związku z art. 64 Konstytucji i art. 140 i art. 144 kodeksu cywilnego, oraz art. 6, art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W obszernym uzasadnieniu powtórzył co do zasady argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanych decyzji, w tym decyzji o ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech elektrowni wiatrowych. W odniesieniu do nowego zarzutu, naruszenia art. 105 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazał, iż w sprawie niewątpliwie organy rażąco naruszyły prawo, a Samorządowe Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji, niewłaściwie powołując się na art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenie prawa w postaci wymienionej w przywołanym art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu, skutkować powinno stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, a nie umorzeniem postępowania. W dalszej części uzasadnienia powtórzono zaprezentowana już argumentację. Rozpatrując ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...]r.. W motywach swego działania wyjaśniło, iż właściciele istniejącej elektrowni wodnej na rzece [...] wystąpili o budowę w jej sąsiedztwie trzech elektrowni wiatrowych, a wobec faktu zaliczenia projektowanej inwestycji do urządzeń infrastruktury technicznej, po przeprowadzeniu stosownej analizy Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] r. ustalił wnioskowane warunki zabudowy. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpił J. L. , któremu w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy odmówiono przymiotu strony. Wskutek tego złożył on wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Stanowisko organu pierwszej instancji w pełni podzieliło Kolegium w swojej decyzji z dnia [...]r. Wyjaśniło, że jak słusznie zauważa pełnomocnik wnioskodawcy, ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wskazuje, kto jest stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Pojęcie strony w tych postępowaniach wypracowane zostało przez orzecznictwo sądowoadministracyjne w myśl, którego stronami postępowania są właściciele nieruchomości, na które planowana inwestycja będzie miała oddziaływanie, co związane jest z ochroną osób trzecich, dokładniej uregulowaną w rozporządzeniu z dnia [...] r. w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji warunkach zabudowy. W § 2 pkt 7 stwierdzono, że ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich zapisuje się w szczególności przez określenie warunków ochrony przed pozbawianiem dostępu do drogi publicznej, możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, dostępu do światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne i promieniowanie, zanieczyszczenie powietrza, wody czy gleby. W świetle wymienionego przepisu, podnoszone przez wnioskodawcę zarzuty naruszenia jego interesów na podstawie art. 64 Konstytucji oraz art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego należy uznać za nieuzasadnione. Zarówno z akt postępowania pierwszoinsntacyjnego w zakresie ustalenia warunków zabudowy planownej inwestycji, jak również przygotowanej do dalszego procedowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wraz z przygotowanym raportem oddziaływania inwestycji na środowisko wynika, że przedmiotowa inwestycja nie będzie miała oddziaływania na nieruchomość J. L. Z raportu wynika, że inwestycja może powodować hałas, przy czym największy będzie on w miejscu działania wiatraków, w odległości zaś 180 ma – będzie on wynosił 45 dB, a w odległości 300 ma – 40dB, podczas gdy dopuszczalny poziom hałasu dla terenów zabudowy zagrodowej wynosi 55 dB dniem, oraz 45 dB nocą. Zauważyć przy tym trzeba, że inwestycja została zlokalizowana na obszarach niezabudowanych, stanowiących łąki i ugory. Z dokładnej analizy wynika, że działka objęta wnioskiem przylega z jednej strony do rzeki [...], a drugiej strony do terenów rolniczych niezabudowanych (ugory). Wokół niej znajdują się tereny podmokłe, łąki i zadrzewienia, zaś zabudowania gospodarcze związane z prowadzoną działalnością gospodarczą znajdują się w znacznej odległości – ok. 300m, podobnie jak tereny zabudowań mieszkaniowych – ok. 1km. Z tak przeprowadzonej analizy wynika, że nieruchomość wnioskującego nie będzie narażona na hałas, co oznacza, że w ocenie Kolegium nie zostały naruszone jego interesy, a to z kolei musi skutkować koniecznością umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem wniosek nie pochodzi od strony postępowania. . Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, J. L., który zarzucając decyzji Samorządnego Kolegium Odwoławczego C. naruszenia art. 105 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wniósł o uchylenie tej decyzji w całości oraz przekazanie akt sprawy organowi pierwszej instancji celem rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu ponownie odniósł się do całości prowadzonych postępowań w sprawie, przytaczając te same argumenty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i zawarte w niej argumenty. Pełnomocnik organu podtrzymując argumentację zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę i w zaskarżonej decyzji, dodatkowo uzupełnił, że kwestionowana decyzja o warunkach zabudowy dotyczy inwestycji, o których mowa w art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wyjaśnił również, że drugi wniosek z pisma inicjującego niniejsze postępowanie, dotyczący decyzji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie rozparzony był w odrębnym postępowaniu zakończonym odrębną decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiąc, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sądy te rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja tego organu nie naruszają prawa w sposób mogący spowodować ich uchylenie Przedmiotowe postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem J. L. o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy oraz decyzji odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, a zatem dotyczyło postępowania szczególnego- nadzwyczajnego, które zgodnie z art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczyna na żądnie strony lub z urzędu. Stroną w rozumieniu wymienionego przepisu będzie każda strona postępowania, w którym wydano wadliwą decyzję, a także osoba, która nie jest stroną, ale decyzja została do niej skierowana. Nie ma w tym postępowaniu zastosowania reguła wyrażona w art. 61 § 3 Kodeksu, że datą wszczęcia tego postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ stosownie do postanowień art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego – "odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji", czyli wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2001 r. , sygn. akt ISA 349/00, Lex: 55299, czy wyroku z dnia 7 stycznia 2003r., sygn. akt I SA 2128/02 w: M.Praw. 2003/4/147). Na podstawie tego przepisu orzeka się w przedmiocie niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (por. B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeksu postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2004, s. 742.). Mając powyższe na uwadze można stwierdzić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wnioskowanej decyzji poprzedzone winno być swego rodzaju postępowaniem wstępnym zmierzającym do ustalenia, czy w ogóle postępowanie takie jest dopuszczalne. Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może mieć charakter zarówno przedmiotowy, jak i podmiotowy. W przypadku tego ostatniego należy mieć na uwadze m.in. brak zdolności prawnej czy też oczywisty brak legitymacji po stronie wnioskodawcy. Z kolei stwierdzenie niedopuszczalności powoduje konieczność podjęcia decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie W przedmiotowej sprawie wniosek J.L. z dnia [...]r. o stwierdzenie nieważności dwóch wskazanych dokładnie decyzji Wójta Gminy K., nie został rozpatrzony w stadium wstępnym postępowania, a organ zawiadomieniem z dnia [...]r. poinformował o wszczęciu, na wniosek pełnomocnika zainteresowanego, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...]r. ustalającej warunki zagospodarowania i zabudowy dla inwestycji: urządzenia infrastruktury technicznej – budowa trzech elektrowni wiatrowych. Nie zwalnia to jednak, w ocenie Sądu, organu od zbadania złożonego wniosku w zakresie podanym powyżej, gdyż rozpatrzenia wniosku nie pochodzącego od strony prowadziłoby do wydania rozstrzygnięcia bez podstawy prawnej, a zatem dotknięte byłoby ono wadą wymienioną w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też organ po wszczęciu postępowania przeprowadził postępowanie w kierunku ustalenia, czy wnioskujący J. L. był stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją, czyli stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Prawidłowo, zarówno orzekający w sprawie organ, jak z resztą także i sam wnioskujący, stwierdzali, że ustawa z dnia [...]r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawiera jednoznacznej regulacji dotyczącej tego problemu i nie odpowiada wprost na pytanie, kto jest stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Jednakże utrwalone orzecznictwo wypracowało w tej mierze stanowisko, według którego stronami postępowania są właściciele tych nieruchomości, na które planowana inwestycja będzie miała oddziaływanie. Przeprowadzona, przez orzekający w sprawie organ, analiza dotycząca postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy, wykazała, że wnioskowana zabudowa trzech elektrowni wiatrowych na działce nr 1, dotyczy działki położonej w terenie niezabudowanym, położonym na rzeką [...] w bezpośrednim otoczeniu łąk i ugorów. Z kolei działka wnioskującego, w stosunku do działki objętej planowaną zabudową nie jest położona bezpośrednio przy niej, obie działki oddziela bowiem rzeka [...]. Decydujące jednak w tym postępowaniu miało dalsze ustalenie, a mianowicie ustalenie oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość wnioskującego. W tym zakresie organ dodatkowo wykorzystał przeprowadzone postępowanie w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko oraz przygotowany raport o oddziaływaniu przedmiotowych elektrowni wiatrowych na środowisko. Dołączony do akt sprawy raport jednoznacznie stwierdza, że projektowane przedsięwzięcie nie będzie źródłem emisji do powietrza, wód powierzchniowych i podziemnych substancji zanieczyszczających i nie wpłynie w związku z tym na poziom ich stężeń i jakość, emisja hałasu do środowiska nie doprowadzi do przekroczenia obowiązującego dopuszczalnego poziomu dźwięku na terenach podlegających ochronie akustycznej, a zasięg uciążliwego oddziaływania na środowisko projektowanych elektrowni ograniczony będzie do granic terenu nieruchomości, na której zostały usytuowane. Dodaje przy tym, że praca elektrowni nie będzie źródłem uciążliwości akustycznej dla terenów chronionych – zabudowy zagrodowej czy zabudowy mieszkaniowej S., położonej w dalekim sąsiedztwie. Uwzględniając powyższe ustalenia, a także fakt położenia działki wnioskującego na terenie niezabudowanym, stanowiącym łąki i ugory w dorzeczu Warty, tereny podmokłe i zadrzewione, trudno uznać, iż zostały naruszone wskazane przez wnioskującego w skardze oraz we wnioskach art. 64 Konstytucji czy art. 140 i art. 144 kodeksu cywilnego. Sam wnioskujący w żadnym piśmie kierowanym do organów, czy do Sądu nie wykazał na czym naruszenia te miałyby polegać. Skoro zatem nie wykazano, iż wnioskującemu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o ustalenia warunków zabudowy to należało uznać, że wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji pochodzi od osoby, której nie przysługuje przymiot strony. Wskutek tego, iż postępowanie inicjowane przedmiotowym wnioskiem zostało już wszczęte, i w trakcie została stwierdzona jego bezprzedmiotowość, to zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie należało umorzyć, co też uczyniło Kolegium rozpatrując sprawę pierwszy raz, a w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy utrzymało swoją decyzję w mocy. Zgodzić się także trzeba, że w związku z uznaniem, iż wniosek o stwierdzenie nieważności postępowania pochodzi nie od strony postępowania, a zatem postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć przesądza o tym, iż wszystkie zarzuty merytoryczne, obszernie wskazywane w pismach wnioskującego, muszą pozostać nierozpoznane w ramach przeprowadzonego postępowania. Na marginesie należy zauważyć, że wniosek inicjujący niniejsze postępowanie zawierał żądanie stwierdzenia nieważności dwóch, dokładnie wymienionych, decyzji. Kontrolowane postępowanie dotyczyło tylko jednej z nich – decyzji o warunkach zabudowy. Sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. dotycząca odmowy wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy prowadzona była odrębnie i jak wynika z przesłanych do Sądu dokumentów załatwiona została odrębną decyzją Kolegium- decyzją z dnia [...] r., która nie podlega kontroli w przedmiotowym postępowaniu. Mając na względzie powyższe argumenty, nie stwierdzając naruszenia prawa skutkującego uznaniem skargi za zasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło