II SA/Gl 654/19

WyrokWSA w Gliwicach2019-07-26

Skład orzekający: Łucja Franiczek, Tomasz Dziuk, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, wydane na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest zgodne z prawem, jeśli zobowiązany wykonał obowiązek tylko częściowo?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia jest zasadne, nawet jeśli obowiązek wynikający z decyzji administracyjnej został wykonany tylko częściowo. Grzywna ta jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze i ma na celu wywarcie presji na zobowiązanego do dobrowolnego wykonania pozostałej części obowiązku. Wysokość grzywny została uznana za zgodną z prawem i przekonująco uzasadnioną przez organy.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa A została zobowiązana decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wykonania robót budowlanych w celu usunięcia zagrożenia nieszczelności kanałów kominowych. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez organ II instancji i oddaleniu skargi przez WSA, Spółdzielnia nadal nie wykonała obowiązku w całości. PINB nałożył na Spółdzielnię grzywnę w wysokości 25 000 zł w celu przymuszenia. Po utrzymaniu postanowienia przez SWINB, Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nadmierną uciążliwość grzywny.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. (PINB, organ I instancji), decyzją nr [...] z dnia [...] r., nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w Z. (skarżącemu) - zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [...] i [...] w R. - wykonać roboty budowlane mające na celu usuniecie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi bezpieczeństwa mienia w terminie do 31 stycznia 2017 r., a do czasu usunięcia nieprawidłowości związanych z nieszczelnością kanałów kominowych zakazać użytkowania przewodów kominowych i pieców na paliwo stałe podłączonych do czterech kominów oznaczonych w opinii kominiarskiej z dnia [...] r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (SWINB, organ II instancji), decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej części. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 maja 2017 r. o sygnaturze II SA/Gl 192/17 oddalił skargę na decyzję SWINB. Na skutek skargi kasacyjnej skarżącego sprawa zawisła przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] PINB odmówił zmiany własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nr [...] w zakresie zmiany punktu 1a poprzez nakazanie uszczelnienia przewodu kominowego dymowego nr [...] wkładem elastycznym aluminiowym, zamiast jak w decyzji wkładem ze stali kwasożaroodpornej. Decyzja ta jest ostateczna. Upomnieniem z dnia [...] r. PINB wezwał skarżącego do dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z przywołanej decyzji z dnia [...] r. PINB w dniu [...] r., uwagi na niewykonanie przez skarżącego obowiązków określonych w decyzji z dnia [...] r. wystawił skarżącemu tytuł wykonawczy. Następnie PINB, postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 119 i art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 – dalej "u.p.e.a.") w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.) nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 25 000 zł w celu przymuszenia do wykonania w całości obowiązków wynikających z przywołanej decyzji z dnia [...] r. r., do czasu usunięcia nieprawidłowości związanych z nieszczelnością kanałów kominowych zakazał użytkowania przewodów kominowych domowych i pieców na paliwa stałe, w zakresie wskazanych w decyzji oraz wezwał do wpłacenia grzywny w terminie 21 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 21 dni od dnia doręczenia postanowienia. Uzasadniając wydane postanowienie, organ I instancji wskazał, że skarżący nie wykonał całego nałożonego na niego obowiązku decyzją z dnia [...] r., a nałożona grzywna jest wystarczająco wysoka, aby skarżący wykonał ten obowiązek. Nałożony środek egzekucyjny jest przy tym, w ocenie PINB, mniej uciążliwy od wykonania zastępczego. Wymierzając grzywnę, organ kierował się ponadto, znaczną zwłoką w wykonaniu zobowiązania tj. ponad 22 miesiące oraz względami bezpieczeństwa. Dalej podkreślił, że stosownie do art. 121 § 4 u.p.e.a. jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, a co za tym idzie powinna odnieść od razu skutek, jako środek egzekucyjny. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie jednocześnie wnosząc o wydłużenie terminu wykonania prac określonych w tytule wykonawczym do 27 lutego 2019 r. W uzasadnieniu podkreślił, że skarżący podjął działania zmierzające do wykonania robót budowlanych wskazanych w decyzji z dnia [...] r., a zatem nie można zarzucić jej zaniechania czy też bezczynności. Zauważył, że został wyłoniony wykonawca prac, a jedyną możliwością sfinansowania prac wskazanych w decyzji jest zaciągnięcie przez skarżącego kredytu w banku, a stosowny wniosek o finansowanie został złożony. Stwierdził, że postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia jest przedwczesne. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. SWINB utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że grzywnę w celu przymuszenia przewiduje art. 119 u.p.e.a., Stosownie do art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. .Wyjaśnił, że zgodnie z art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a., z zastrzeżeniem § 5 u.p.e.a., każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek nie posiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest niewykonanie w całości w wyznaczonym terminie decyzji [...] z dnia [...] r. wydanej przez PINB, nakazującej wykonanie określonych tam robót budowlanych, mających na celu usunięcie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia w określonym zakresie. Zdaniem skarżącego, kara nałożona w drodze postanowienia jest krzywdząca, wysoce niesprawiedliwa, zaskarżone postanowienie jest przedwczesne i nieadekwatne do prowadzonych prac nakazowych. Organ I instancji ustalił, że obowiązek nie został wykonany (czemu skarżący nie zaprzecza), wobec powyższego nałożył przedmiotową grzywnę, a jej wysokość ustalił stosowanie do przepisów ustawy. Organ II instancji nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że nałożona grzywna jest krzywdząca i społecznie niesprawiedliwa i podkreślił, że w interesie społecznym jest, aby zamieszkiwany budynek był w pełni bezpieczny, funkcjonalny i żeby jego użytkowanie nie stanowiło żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi. Realizacja zaledwie części obowiązków określonych w decyzji nr [...] nie może stanowić przesłanki do braku zasadności podejmowanych przez organ I instancji decyzji tj. zastosowania upomnienia, następnie wystawienia tytułu wykonawczego, wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W ocenie organu II instancji dowodem na niewykonanie całości nakazu zawartego w decyzji nr [...] jest protokół oględzin PINB z dnia [...] r., z którego wynika, że wskazaną decyzję wykonano jedynie częściowo, a wobec powyższego PINB miał obowiązek skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że przytaczana przez skarżącego kwestii braku środków finansowych nie może być przesłanką uzasadniającą dalsze utrzymywanie przewodów kominowych w stanie zagrażającym bezpieczeństwu mieszkańców. Przypomniał, że termin do wykonania robót określonych w decyzji z dnia [...] r. został wyznaczony na dzień 31 stycznia 2017 r. , a termin ten został znacznie przekroczony. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ II instancji stwierdził słuszność nałożonej przez organ pierwszej instancji grzywny w celu przymuszenia w trybie wskazanym w art. 121 § 2 i § 4 u.p.e.a,. Obowiązkiem organu wydającego postanowienie o nałożeniu grzywny jest uzasadnienie jej wysokości. W tym zakresie organ I instancji sprostał obowiązkowi. Podzielając stanowisko orzecznictwa, iż aby grzywna odniosła pożądany skutek w postaci realnego wykonania obowiązku, powinna być nałożona w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość zmobilizowała do wykonania rozbiórki, organ uznał tak zasadność nałożonej przez organ pierwszej instancji grzywny, jak i jej wysokość. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o wydłużenie terminy prac określonych w tytule wykonawczym do 27 lutego 2019 r. organ II instancji zauważył, ze jest to termin informacyjno-instrukcyjny, który nie mieści się w zakresie nakazu, dlatego jego zmiana nie podlega badaniu w postępowaniu zażaleniowym. We wniesionej do Sądu skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 121 § 1, 2 i 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia PINB o nałożeniu kary, a ponadto nałożenie jej w wysokości niewspółmiernej do zarzucanego zaniechania nałożonego obowiązku, zbyt uciążliwej. Domagał się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia - uchylenie nałożonej grzywny oraz obciążenie organu kosztami skargi , w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący podjął niezwłocznie działania zmierzające do wyłonienia wykonawcy nakazanych prac. Wyjaśnił także, że zarząd spółdzielni zobowiązany jest do zachowania staranności w wyborze wykonawcy, a ostatecznie dokonano takiego wyboru. Zasadniczo podtrzymał argumentację zawartą w zażaleniu podkreślając, że organ II instancji nie odniósł się do argumentacji skarżącego w zakresie konieczności uzyskania kredytu na wykonanie nakazanych decyzją prac. Podkreślił, że dopiero po dokonaniu wyboru wykonawcy mógł wystąpić do banku z wnioskiem o dofinansowanie, co też uczynił. Zdaniem skarżącego organ II instancji nie uwzględnił całości faktów i okoliczności, a zarzut przedwczesności postanowienia wynika zwłaszcza z faktu, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sprawa nie została rozpatrzona, a prace są w toku. W ocenie skarżącego przyczyną usterek są osoby trzecie i to na nich ciąży odpowiedzialność odszkodowawcza. Skarżący podjął prace objęte zaskarżonym postanowieniem i wniósł o prolongatę terminu ich wykonania, co dodatkowo uzasadnia zarzut przedwczesności nałożonej kary. Zdaniem skarżącego obciążenie go tak wysoką karą jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a nadto umniejsza ona środki spółdzielni na cele remontowe. Zaskarżone postanowienie jako sprzeczne z prawem i wydana na niekompletnym materiale dowodowym nie może ostać się w obrocie prawnym. W odpowiedzi na skargę SWINB wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Zaskarżone postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. jest zgodne z prawem. Zgodnie z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.-dalej "p.p.s.a.") Przy czym, po myśli art.134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była kwestia zgodności z prawem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Stan faktyczny sprawy uzasadniał, w świetle przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ((t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 – dalej "u.p.e.a."), nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków wynikających z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w wysokości 25 000 zł. Art. 6 § 1 u.p.e.a stanowi bowiem, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zgodnie zaś z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei, zgodnie z art. 26 § 1 organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał skarżącemu w terminie do dnia 31 stycznia 2017 r. wykonać roboty budowlane mające na celu usuniecie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi bezpieczeństwa mienia w budynku położonym w R. przy ul. [...] i [...], a do czasu usunięcia nieprawidłowości związanych z nieszczelnością kanałów kominowych zakazać użytkowania przewodów kominowych i pieców na paliwo stałe podłączonych do czterech kominów oznaczonych w opinii kominiarskiej dnia [...] r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Zauważyć w tym miejscu należy, że postępowanie egzekucyjne nie jest tym etapem postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze. Art. 29 § 1 u.p.e.a. stanowi bowiem, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 945/11, LEX nr 1233913). Organ egzekucyjny nie jest władny podejmować żadnych działań ingerujących w treść decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W art. 29 § 1 u.p.e.a. jednoznacznie zakazano organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ponieważ - wkraczając w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku - organ egzekucyjny podejmowałby się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. Skutkowałoby to sytuacją, w której organ egzekucyjny byłby niejako trzecią instancją rozpatrującą sprawę, a postępowanie egzekucyjne byłoby kontynuacją postępowania merytorycznego, w trakcie którego obowiązek podlegający egzekucji został określony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lipca 1999 r., sygn. akt I SA 303/99, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika również, że skarżący, pomimo upływu terminu określonego w decyzji z dnia [...] r., uchylił się od wykonania w całości nałożonego na niego tą decyzją obowiązku. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu oględzin robót budowlanych na nieruchomości w R. przy ul. [...] i [...] z dnia [...] r., wynika bowiem, że skarżący wykonał tylko część nałożonych na niego decyzją z dnia [...] r. obowiązków, a pozostała część nakazanych do wykonania robót budowlanych nie została przez niego wykonana. Są to okoliczności w niniejszej spranie bezsporne. W ocenie Sądu, częściowe wykonanie obowiązku nie uzasadnia odstąpienia od zastosowania środka egzekucyjnego w celu wymuszenia wykonania obowiązku w pozostałym zakresie (zob. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 184/17, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 7 § 3 ustawy stanowi bowiem, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Środek egzekucyjny powinien być więc stosowany także mimo częściowego wykonania obowiązku. Jedynie wykonanie obowiązku w całości bądź też jego bezprzedmiotowość stanowi o niedopuszczalności stosowania środka egzekucyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 944/07, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika także, że w dniu [...] r. PINB wezwał skarżącego do dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z przywołanej decyzji z dnia [...] r. Upomnienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] r. Z uwagi na niewykonanie przez skarżącego obowiązków określonych w decyzji z dnia [...] r., PINB w dniu [...] r., wystawił skarżącemu tytuł wykonawczy, który skarżący otrzymał w dniu [...] r. . Zasadne przy tym było, w ocenie Sądu, nałożenie na skarżącego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla skarżącego. Zgodnie z art. 1a pkt 12b u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. Przy czym, art. 119 u.p.e.a. wyjaśnia, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Zgodnie zaś z art. 120 § 1u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Art. 122 § 2 pkt 2u.p.e.a. wskazuje z kolei, że postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać m.in. wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. W art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. zawarto więc zasadę, zgodnie z która w sprawach obowiązków z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia poprzedza zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego. W sprawach dotyczących egzekucji obowiązku z zakresu prawa budowlanego, oczywiste jest, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dotkliwym niż wykonanie zastępcze. W sprawach tego rodzaju nie można zatem kwestionować zastosowania grzywny w celu przymuszenia, twierdząc, że jest ona zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Grzywna w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym jest bez wątpienia środkiem mniej uciążliwym niż pozostałe środki egzekucyjne stosowane w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, które są środkami zaspokajającymi (zob. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydanie VII, WK 2015, LEX/el). Przede wszystkim wykonanie zastępcze jest środkiem zaspokajającym, który generuje siłą rzeczy bezzwrotne, nierzadko znaczne koszty dla zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia natomiast, nawet pomimo jej uiszczenia może zostać w razie wykonania obowiązku zwrócona dłużnikowi na zasadzie art. 126 u.p.e.a. Funkcją grzywny w celu przymuszenia jest wywarcie dodatkowej presji na zobowiązanego w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku. Presja ta ustaje z chwilą wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Możliwość umorzenia lub zwrotu grzywny w celu przymuszenia sprawia, że dolegliwość tego środka egzekucyjnego w przypadku wykonania obowiązku jest znikoma. Z kolei w przypadku zastosowania wykonania zastępczego skutki dla zobowiązanego (obowiązki wskazane w art. 129 u.p.e.a., konieczność pokrycia kosztów poniesionych przez wykonawcę zastępczego) powstają natychmiast i ulegają one stopniowemu zwiększeniu wraz z zaawansowaniem prac wykonawcy zastępczego. Ewentualne przystąpienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku nie niweczy tych skutków. Wysokość nałożonej na skarżącego grzywny jest zgodna z przepisami prawa i została przez orzekające w sprawie organy przekonująco uzasadniona. Art. 121 u.p.e.a. wskazuje, że grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4 (§ 1). Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł (§ 2). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (§ 4). W ocenie Sądu, grzywna w wysokości 25 000 zł wydaje się być efektywna, przy uwzględnieniu częściowego wykonania już przez skarżącego obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] r. Grzywna w celu przymuszenia prawidłowo nałożona została przy tym na skarżącego. Z treści art. 119 § 1 ustawy wynika wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nakładana jest na zobowiązanego (zob. R.D. Kijowski, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Wydanie II , Lex 2015). Zgodnie zaś z treścią art. 1a pkt 20 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Decyzją z dnia [...] r. nałożono obowiązki właśnie na skarżącego. W niniejszej sprawie nie wystąpiły ponadto przesłanki do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Art. 59 § 1 u.p.e.a. wskazuje bowiem, że postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny. Przy czym wymagalny od skarżącego obowiązek, nałożony decyzją z dnia [...] r., nie został wykonany w całości i nie można go uznać za niewykonalny. Z tych wszystkich względów, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę jako niezasadną

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło