II SA/Gl 66/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Sp. Jawna w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektów budowlanych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł – zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), jeden ze wspólników: K. G., w piśmie procesowym z dnia [...]r. zwróciła się o zwolnienie z wpisu ze względu na trudną sytuację Spółki. Następnie, na skutek wezwania referendarza sądowego, wniosek ów został złożony na urzędowym formularzu, w którym poszerzono zakres wniosku o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń w nim zawartych wynika, że Spółka Jawna od [...] lat nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje dochodów i nie posiada rachunków bankowych. Cały majątek Spółki jest zajęty przez komornika, a poprzedni rok obrotowy zamknięty został startą w wysokości [...] zł. Dodatkowym wezwaniem, z dnia 25 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających zajęcie majątku Spółki przez komornika, przedłożenia bilansu Spółki za [...]r. oraz nadesłania dokumentów potwierdzających fakt zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej w ciągu ostatnich [...] lat. W odpowiedzi na powyższe, do Sądu nadesłano kserokopie obwieszczeń komornika przy Sądzie Rejonowym w W. odnośnie planowanej licytacji nieruchomości należących do skarżącej Spółki, stwierdzając w piśmie procesowym z dnia [...]r., iż dokumenty te w sposób dostateczny obrazują sytuację finansową Spółki. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono co następuje: Na wstępie wskazać wypada, że obowiązujące przepisy ustanawiają zasadę odpłatności postępowania (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), nie mniej jednak nie ma ona charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 ustawy P.p.s.a.). Z przepisu art. 246 §2 pkt. 2 tej ustawy wynika z kolei, że przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc treść przywołanych wyżej przepisów do rozpoznawanego wniosku uznać przyjdzie, iż nie zasługiwał on na uwzględnienie. Jedną z podstawowych zasad postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest nałożenie na stronę obowiązku wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż zasadne jest zwolnienie jej od kosztów sądowych lub pokrycie ze środków publicznych kosztów zastępstwa procesowego świadczonego przez fachowego pełnomocnika. Zasadniczo okoliczności tego rodzaju winny być wskazane w druku formularza, nie mniej jednak ustawodawca przewidział możliwość wezwania strony o ich uprawdopodobnienie za pomocą stosownych dokumentów (art. 255 P.p.s.a.) Nieprzypadkowo ustawodawca użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s.805). Skutki uchylenia się od przedstawienia dowodów potwierdzających trudną sytuację materialną wnioskodawcy obciążają stronę, która ubiegała się o przyznanie prawa pomocy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że strona skarżąca nie udowodniła, iż jej sytuacja materialna pozwala zakwalifikować ją jako podmiot zasługujący na zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca Spółka była wzywana do nadesłania bilansu za [...]r. celem potwierdzenia faktu poniesienia straty we wskazanej w druku formularza wysokości i zbadania składników jej majątku. Zaniechanie tego obowiązku uniemożliwia obiektywne ustalenie jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W bilansie wskazane są bowiem aktywa i pasywa, z rozróżnieniem na ich poszczególne kategorie (krótko i długoterminowe oraz nieruchomości, ruchomości, aktywa pieniężne itp.). Brak bilansu nie pozwala stwierdzić, czy zgodna z rzeczywistością jest informacja na temat straty poniesionej za rok ubiegły. Trzeba w tym miejscu przywołać treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.), który stanowi, że jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Z art. 45 ust. 1 przywołanej ustawy wynika natomiast obowiązek sporządzania sprawozdań finansowych na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych (a więc stosownie do art. 12 ust. 2 pkt 1 tej ustawy na dzień kończący rok obrotowy). W tym kontekście wskazać trzeba, że przesłanie do Sądu kserokopii zawiadomienia o licytacji komorniczej nieruchomości nie może stanowić wystarczającego dowodu na poparcie tezy, że Spółka znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej. Fakt, iż pewne składniki jej majątku są objęte zajęciem komorniczym i zostaną zbyte w drodze licytacji nie oznacza jeszcze, że strona nie posiada innych zasobów (rzeczowych lub pieniężnych), z których byłaby w stanie wygospodarować środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Brak bilansu, w którym wskazana jest wartość poszczególnych składników majątkowych, w tym nieruchomości nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy licytacji poddany zostanie cały majątek nieruchomy Spółki, czy też jedynie jego część. Nie wiadomo również, czy skarżąca jest wierzycielem jakichkolwiek podmiotów trzecich i czy z tego tytułu może domagać się spłaty zobowiązań. Nie przedstawiono przy tym również żadnego, wiarygodnego dowodu, który potwierdzałby fakt, iż od dwóch lat spółka nie prowadzi działalności gospodarczej – co zostało podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Całokształt przedstawionych wyżej okoliczności nie pozwala przyjąć, iż strona skarżąca rzeczywiście znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt. 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu.