II SA/Gl 666/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.M. i E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie przydziału lokalu zamiennego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość w kwestii wniosku skarżącej E. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu postanawia: 1) ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych Na druku urzędowego formularza PPF skarżąca E. P. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) z urzędu. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku (co potwierdziła nadesłanym przy formularzu zaświadczeniem). Wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z małżonkiem i pełnoletnią, uczącą się córką. jedynym, stałym źródłem utrzymania się jej rodziny jest wynagrodzenie za pracę jej małżonka, uzyskiwane w kwocie około [...] zł netto miesięcznie. W tym miejscu należy dodać, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2008 r. E. P. została zwolniona z kosztów sądowych. W druku formularza PPF nadesłanego w dniu [...] r. skarżąca wspomniała, że jej córka uzyskuje stypendium, które jednakże jedynie w części pokrywa wydatki związane z edukacją. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – art. 199 tej ustawy). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zwolnienie od kosztów sądowych to rezygnacja z dochodów należnych Skarbowi Państwa, a ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu to w istocie forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy jest oceniana w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Na wstępie zauważyć przyjdzie, że skarżąca postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2008 r. została w całości zwolniona od kosztów sądowych. Skutki takiego orzeczenia rozciągają się na całe postępowanie sadowe, a więc obejmują zarówno postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym jak i przed Naczelnym Sadem Administracyjnym. Powtórny wniosek w tym zakresie nie mógł odnieść skutku, skoro to o co skarżąca wnosi zostało jej już uprzednio przyznane. Wobec powyższego uznano, że postępowanie w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe i jako takie winno być umorzone. Przechodząc zaś do oceny wniosku o ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu, kierując się dyspozycją wskazanych wyżej przepisów oraz mając na względzie okoliczności dotyczące stanu majątkowego skarżącej należało przyjąć, że jej wniosek w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie. E. P. nie osiąga obecnie żadnych dochodów, gdyż jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku. Ciężar utrzymania trzyosobowej rodziny skarżącej spoczywa na jej małżonku. Wysokość świadczenia uzyskiwanego przez T.P. ze stosunku pracy jest niewielka, w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł. Z tych środków rodzina skarżącej pokrywa bieżące wydatki. Niepodobna więc w tej sytuacji przyjąć, że wnioskodawczyni będzie wstanie wygospodarować środki na opłacenie usług adwokata lub radcy prawnego. Jego udział w toczącym się postępowaniu sądowym uznać zaś należy za niezbędny, skoro w dniu 7 stycznia 2009 r. zapadł wyrok oddalający skargę na wskazaną wyżej decyzję SKO w C. Jeśli więc wnioskodawczyni ma zamiar zaskarżyć to orzeczenie, to udział fachowego pełnomocnika, ze względu na treść art. 175 § 1 P.p.s.a. jest konieczny. W omawianej sytuacji odmowa przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie oznaczałaby zamknięcie E. P. drogi do ewentualnej weryfikacji wydanego orzeczenia przez sąd II instancji. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 161 §1 pkt 3 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.