II SA/Gl 668/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie odsetek od odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. W piśmie z dnia 14 lutego 2011 r. do Prezydenta Miasta K. jako organu administracji rządowej H., J. i Z. K. wnieśli o ustalenie i wypłatę na ich rzecz odszkodowania "z tytułu zwłoki w wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości odsetek ustawowych za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.", od wymienionych w tym piśmie kwot. Podali, że zwłoka obejmuje okres od uprawomocnienia się decyzji z dnia [...] r. o wywłaszczeniu nieruchomości do uprawomocnienia się decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu żądania podali, że dotyczy ono nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako pgr [...] i [...] o pow. 1831 m2 wywłaszczonej na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r., której nieważność w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, została stwierdzona decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] r. Wobec stwierdzenia tej nieważności należało ich zdaniem przyjąć, że Skarb Państwa pozostawał w kwalifikowanej zwłoce wypłaty odszkodowania aż do daty ponownego ustalenia tego odszkodowania tj. do dnia [...] r. Wydając w dniu [...] r. decyzję o odszkodowaniu Prezydent Miasta K. powinien obliczyć wnioskodawcom należne im odsetki za zwłokę od odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, czego nie uczynił. Odsetki takie "przybierają postać szkody wyrządzonej" im przez "korzystanie przez Skarb Państwa z cudzego kapitału". Wnioskodawcy zostali bowiem pozbawieni możliwości dysponowania pieniędzmi za wywłaszczoną nieruchomość, którym to kapitałem od dnia [...] r. do [...] r. dysponował Skarb Państwa. Stwierdzili też, że obowiązek zapłaty odsetek "jest pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej" i dlatego też "zachowuje administracyjny charakter", w sytuacji gdy obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunków administracyjnych. Jako podstawę żądania wskazano art. 104 kpa w zw. z art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 z 2010 r. poz. 651 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o gospodarce nieruchomościami). Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 66 § 3 kpa Prezydent Miasta K. zwrócił powyższy wniosek Z. K. i J. K. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że po złożeniu wniosku H. K. zmarła i spadek po niej na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] nabyli J. K. i Z. K. po 1/2 części każdy z nich. Ustalił też organ orzekający, że objęta wnioskiem nieruchomość położona w K. – P. o łącznej pow. 1831 m2, ozn. jako parcele nr [...] i [...], stanowiąca własność G. K. i spadkobierców po K. K. po połowie, przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. Nr [...]. Decyzją tą orzeczono również o przyznaniu za tą nieruchomość odszkodowania w wysokości 27.716,40 zł. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosku H. K., J. K. i Z. K. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej wywłaszczenia oraz stwierdził jej nieważność w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Następnie dnia [...] r. została wydana decyzja Prezydenta Miasta K. Nr [...] orzekająca o ustaleniu odszkodowania za przejętą ww. nieruchomość w łącznej kwocie 323.069,04 zł. Przy ustalaniu tego odszkodowania uwzględniono rozliczenie zwaloryzowanej kwoty orzeczonej w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] r. Decyzja z dnia [...] r. wobec nie wniesienia odwołania przez strony postępowania stała się ostateczna z dniem [...] r. Kwota ustalonego tą decyzją odszkodowania wraz z odsetkami w łącznej wysokości 3.664,00 zł, z tytułu opóźnienia w jej zapłacie, została przekazana na konta wnioskodawców dnia [...] r. W konsekwencji Prezydent Miasta K. uznał, że kolejne roszczenia odszkodowawcze w tej samej sprawie nie mają charakteru administracyjnego lecz cywilnoprawny. Skutkuje to zwrotem wniosku z dnia 14 lutego 2011 r. na podstawie art. 66 § 3 kpa zgodnie z którym "jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono zwraca je wnoszącemu". W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o odsetki podtrzymując w ogólnym zarysie dotychczasowe stanowisko i twierdzenia. Podkreślił, że odsetki mają charakter świadczenia ubocznego w stosunku do świadczenia głównego, którym było odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Skoro zatem obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunków administracyjnych to również roszczenie o zapłatę odsetek zachowuje administracyjny charakter. Podał, że wnioskodawcy ponieśli "wyjątkową stratę" z tego powodu, że Skarb Państwa użytkował wywłaszczoną nieruchomość czerpiąc z niej korzyści. Wojewoda [...] zażalenia tego nie uwzględnił i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym z powołaniem się na art. 104, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa oraz 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami, utrzymał orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powtórzył ustalenia organu pierwszej instancji i ich ocenę prawną. Podkreślił, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalone decyzją z dnia [...] r. zostało zapłacone razem z odsetkami o jakich mowa w art. 132 ust. 2 ustawy. Wysokość naliczenia tych odsetek nie była i nie jest kwestionowana. Stwierdził też Wojewoda, że ewentualnie strony mogą dochodzić przed sądem powszechnym w oparciu o treść art. 4171 Kodeksu cywilnego naprawienia szkody w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie Wojewody [...] Z. K. wniósł o stwierdzenie jego nieważności oraz o stwierdzenie nieważności poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że postanowienia te zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 8 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli, z naruszeniem art. 66 § 3 kpa przez błędne jego zastosowanie oraz z naruszeniem art. 104 kpa w zw. z art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nie wydanie decyzji rozstrzygającej o skonkretyzowanych uprawnieniach strony. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że odsetki wypłacone przez Prezydenta Miasta K. wraz z odszkodowaniem ustalonym decyzją tego organu z dnia [...] r. stanowiły realizację "zobowiązania odsetkowego", które wynika z art. 132 ust. 3 ustawy a nie z art. 132 ust. 2, na którym to przepisie opiera się jego obecne żądanie. Stwierdził też, że źródłem szkody której dotyczy objęte tym postępowaniem odszkodowanie jest wydana z naruszeniem prawa decyzja o wywłaszczeniu z dnia [...] r. Skoro stwierdzono nieważność tej decyzji w części dotyczącej odszkodowania to oznacza to, że istniała zwłoka w wypłacie odszkodowania obejmująca okres od [...] r. do [...] r. Dalej podtrzymał stanowisko, że jego roszczenie ma charakter administracyjnoprawny i powinno być rozstrzygnięte przez wydanie decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W złożonym na rozprawie sądowej piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 2011 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności w części decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. o ustaleniu odszkodowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa, w związku z nieustaleniem w niej odsetek z tytułu zwłoki "za wywłaszczoną nieruchomość za okres od dnia [...] r. ... do dnia [...] r.", które to odsetki powinny być jego zdaniem ustalone w tej decyzji na podstawie art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z urzędu. Na rozprawie tej sprecyzował też swoje żądanie w ten sposób, że jego zdaniem objęte postępowaniem odsetki powinny być obliczone według stawek odsetek ustawowych za okres od dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej, naliczonych od kwoty odszkodowania ustalonej decyzją z [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom postanowienia organów obu instancji odpowiadają zdaniem Sądu obowiązującemu prawu, a tylko pod tym względem podlegają one kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Ustalony przez organy orzekające stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, nie był przez skarżącego kwestionowany. Wynika z niego, że odszkodowanie za wywłaszczoną decyzją z dnia [...] r. nieruchomość zostało ustalone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. Odszkodowanie to zostało też uprawnionym wypłacone w dniu [...] r. wraz z naliczonymi odsetkami z tytułu zwłoki, których wysokość nie była i nie jest przez skarżącego kwestionowana. W tej sytuacji żądanie skarżącego wypłacenia mu w oparciu o treść art. 132 ust. 2 ustawy odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie przedmiotowego odszkodowania za okres od [...] r. do [...] r. tj. od dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej do dnia wydania decyzji o odszkodowaniu jest przede wszystkim całkowicie niezrozumiałe i nielogiczne skoro zgodnie z treścią art. 130 ust. 1 ustawy odszkodowanie ustala się według wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Nie może być zatem mowy o zwłoce w wypłacie takiego odszkodowania za okres przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu. Gdy zatem skarżącemu wypłacono odsetki z tytułu zwłoki w wypłaceniu ustalonego decyzją z dnia [...] r. odszkodowania w terminie o jakim mowa w art. 32 ust. 1a ustawy (pomijając już zasadność tej czynności, która w niniejszym postępowaniu nie podlega kontroli) i nie żąda on waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją z dnia [...] r., na dzień jego wypłaty w oparciu o treść art. 132 ust. 3 ustawy (skoro stwierdzono w skardze, że taki waloryzacyjny charakter miały właśnie wypłacone odsetki), to zasadnie przyjęły zdaniem Sądu organy obu instancji, że objęte wnioskiem z dnia 14 lutego 2011 r. żądanie o odsetki (pomijając już niejednolicie rozstrzygane w orzecznictwie zagadnienie czy uregulowanie zawarte w treści art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami daje podstawę do wydania orzeczenia w postępowaniu administracyjnym czy też może stanowić jedynie przedmiot orzeczenia przed sądem powszechnym) stanowi w istocie żądanie ustalenia i wypłaty innego odszkodowania lub świadczenia, niż odszkodowanie lub świadczenie regulowane przepisami materialnego prawa administracyjnego, ustalanego w postępowaniu administracyjnym w drodze decyzji administracyjnej. O takim (innym) charakterze tego żądania świadczy też zawarte w skardze stwierdzenie, że źródłem objętej żądaniem szkody jest w rozpatrywanej sprawie bezprawne wydanie decyzji z dnia [...] r., w części dotyczącej odszkodowania. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie są właściwe do rozpatrywania sprawy w przedmiocie objętego wnioskiem żądania, które może być ewentualnie przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym, na co zwróciły prawidłowo uwagę organy orzekające w uzasadnieniach wydanych postanowień. Skoro jednocześnie nie zostało nawet podniesione, że w sprawie może zachodzić sytuacja o jakiej mowa w art. 66 § 4 kpa, to zwrot wniesionego podania znajduje również zdaniem Sądu pełne uzasadnienie w treści art. 66 § 3 kpa. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W związku z wnioskiem skarżącego, zawartym w jego piśmie z dnia 21 grudnia 2011 r. (karta 20 akt sądowych), należy stwierdzić, że wskazana tam decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nie stanowiła przedmiotu zaskarżenia, tym samym nie mogła być przedmiotem kontroli i orzekania w niniejszym postępowaniu. Wobec oddalenia skargi brak było też, w związku z treścią art. 209 ustawy p.p.s.a., podstaw do orzekania w przedmiocie wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.