II SA/Gl 668/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 30 września 2015 r. M. C. złożyła do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądała zwolnienia od kosztów sądowych podnosząc, że w skład jej majątku wchodzi udział (1/2) w prawie własności budynku mieszkalnego o pow. 99,3 m2, akcje "[...]" o wartości około 2408 zł, akcje "[...]" o wartości około 400 zł oraz samochód marki [...] z 2008 r. Strona dodała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim partnerem - M. K., a łączny dochód jaki osiągają stanowi kwota 1800 zł, na co składa się 200 zł wynagrodzenia skarżącej oraz 1600 zł wynagrodzenia jej partnera. Nadto wnioskodawczyni zadeklarowała, że na jej rachunku bankowym występuje debet w wysokości 29.500 zł, spłaca kredyt zaciągnięty we frankach szwajcarskich, zaś bieżące koszty utrzymania domu określiła na kwotę około 800 zł. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2015 r. starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącą z wpisu od skargi oraz oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie (to jest obejmującym pozostałe koszty sądowe). W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że uwzględniwszy sytuację majątkową strony, w tym debet na jej rachunku bankowym jak również wysokie koszty bieżące, nie można oczekiwać, iż bez uszczerbku w utrzymaniu swojej rodziny będzie w stanie opłacić wpis w kwocie 500 zł. Równocześnie jednak podkreślono, że strona nie jest pozbawiona możliwości zdobycia środków na pokrycie pozostałych kosztów postępowania, skoro posiada wskazane we wniosku papiery wartościowe. Wyrokiem z dnia 21 września 2016 r. Sąd oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, odpowiadając na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem, M. C. złożyła do Sądu pismo procesowe datowane na 13 października 2016 r., w którym wniosła o zwolnienie z wszystkich pozostałych kosztów sądowych podnosząc, że jej sytuacja materialna uległa w międzyczasie pogorszeniu albowiem jest obecnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje już dochodu. W dniu 14 listopada 2016 r. skarżąca nadesłała kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie zasadniczo powtórzyła oświadczenia, na które powołała się we wcześniej złożonym formularzu z dnia 30 września 2015 r. Raz jeszcze jednak zaznaczyła, że w przeciwieństwie do ówczesnego stanu rzeczy nie osiąga już dochodu i jest aktualnie bezrobotna. Zadeklarowała przy tym, iż jej partner uzyskuje obecnie wynagrodzenie w wysokości 1.800 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku M. C. należy przywołać zasadę sformułowaną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty oraz wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu trzeba podkreślić, że niniejszy wniosek skarżącej należało rozpoznać z uwzględnieniem faktu, iż w tej samej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 26 listopada 2015 r. zwolniono ją z wpisu od skargi, odmawiając równocześnie zwolnienia z pozostałych kosztów sądowych. Zgodnie przy tym z art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ewentualne zwolnienie skarżącej z pozostałych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, to jest z opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem (w kwocie 100 zł) oraz z ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej (w wysokości 250 zł) stanowiłoby zatem odstąpienie od oceny sformułowanej w powyższym postanowieniu, a to byłoby możliwe tylko w przypadku zmiany okoliczności stanowiących przesłankę rozstrzygnięcia podjętego w pkt 2 tego aktu, co oznaczać musi pogorszenie położenia wnioskodawczyni w tych aspektach, które mają znaczenie z punktu widzenia treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem rozpoznającego wniosek nie można przyjąć, aby w powyższym zakresie doszło do zmian, które mogłyby uzasadniać pozytywne rozstrzygnięcie żądania strony. Po pierwsze bowiem - chociaż skarżąca jest aktualnie bezrobotna i nie otrzymuje już wynagrodzenia, to jednak wysokość miesięcznego dochodu przypadającego na jej gospodarstwo domowe jest nadal taka sama jak poprzednio (1.800 zł), gdyż wspomniana utrata dochodu została de facto skompensowana na skutek wzrostu wynagrodzenia jej partnera. Po drugie natomiast - zasadniczym motywem negatywnego rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 postanowienia z dnia 26 listopada 2015 r. był fakt, iż wnioskodawczyni posiada akcje w spółkach giełdowych, o relatywnie znacznej wartości. Zapoznając się z tym postanowieniem skarżąca była więc świadoma, że pozostałe koszty sądowe powinna sfinansować w pierwszej kolejności wykorzystując możliwość pozyskania środków ze sprzedaży przedmiotowych walorów. Tymczasem z formularza "PPF" złożonego przez nią dniu 14 listopada 2016 r. wynika, że nadal jest w posiadaniu rzeczonych papierów wartościowych. Chociaż przy tym ich wartość w międzyczasie nieco spadła i wynosi aktualnie (zgodnie z deklaracją strony) 2.092 zł, to jednak w dalszym ciągu jest znacznie wyższa niż suma opłat sądowych, do uiszczenia których skarżąca może być w niniejszej sprawie zobowiązana. Niewątpliwie zatem strona ma w tym zakresie realną możliwość wygospodarowania środków finansowych na uiszczenie wspomnianych kosztów bez ryzyka uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu, a w takiej sytuacji jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zważywszy powyższe postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.