II SA/Gl 668/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia pojazdu do ruchu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. SKO w Katowicach decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie dokonania rejestracji motocykla marki [...]. Z akt sprawy wynika, że w dniu 7 stycznia 2021 r. L. S. (skarżący) złożył do Starosty [...] wniosek o rejestrację motocykla marki [...] o numerze ramy [...] . Motocykl ten skarżący nabył na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] z poprzednim właścicielem wskazanego motocykla - L. B. (B.). Wraz z wnioskiem o rejestrację motocykla skarżący przedłożył: umowę sprzedaży z dnia[...] informację Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach z dnia 3 marca 2020 r. potwierdzającą włączenie do ewidencji zabytków ruchomych województwa śląskiego karty ewidencyjnej ruchomego zabytku techniki w postaci wskazanego motocykla, oświadczenie skarżącego z dnia 7 stycznia 2021 r. dotyczące okoliczności nabycia pojazdu oraz faktu nieposiadania dowodu rejestracyjnego pojazdu, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu, co do zgodności z warunkami technicznymi pojazdu zabytkowego oraz protokół oceny stanu technicznego pojazdu zabytkowego z dnia 25 marca 2020 r. Decyzją z dnia [...] Starosta [...] odmówił dokonania rejestracji motocykla marki [...] . W uzasadnieniu wskazał, iż skarżący wraz z wnioskiem o rejestrację ww. motocykla nie przedstawił dowodu własności pojazdu w rozumieniu § 6 rozporządzenia Ministra lnfrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355 z późn. zm. – dalej "rozporządzenie"). Stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami wykonawczymi do ustawy prawo o ruchu drogowym do wniosku o rejestrację pojazdu należy dołączyć oryginał dowodu własności pojazdu, co w niniejszej sprawie oznacza, że ze względu na brak informacji o pochodzeniu pojazdu, brak dokumentów potwierdzających dopuszczenie do ruchu oraz niemożliwość potwierdzenia jego danych w istniejących rejestrach organów rejestrowych, jedyną możliwością uzyskania prawa własności do pojazdu jest orzeczenie o stwierdzeniu nabycia własności pojazdu przez zasiedzenie. W ocenie organu I instancji rejestracja wskazanego motocykla na podstawie przedstawionej umowy z dnia [...] jako dowodu własności pojazdu stanowiłoby poważną szkodę dla interesu społecznego. W odwołaniu skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Wskazał, iż przedmiotowy motocykl nabył na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie pisemnej w dniu 8 sierpnia 2017 r. z dotychczasowym właścicielem pojazdu L. B. Stwierdził, iż umowa ta jest ważna, gdyż spełnia wszelkie wymagania w świetle obowiązujących przepisów prawa cywilnego. Zatem, zdaniem skarżącego, skutecznie nabył on na podstawie umowy prawo własności rzeczonego motocykla od jego dotychczasowego właściciela. Podkreślił również, że w toku postępowania Starosta [...] nie wykazał, iż zbywca motocykla nie był jego właścicielem. Tym samym, w ocenie skarżącego, organ I instancji nie wykazał faktu bezskutecznego przeniesienia prawa własności wskazanego motocykla na nabywcę. Podkreślił, iż przedłożona przez niego wraz z wnioskiem o rejestrację motocykla umowa sprzedaży stanowi dowód własności pojazdu, a tym samym spełnia wymagania określone przepisem art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.-Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020 r.,poz. 110- dalej "p.r.d.") oraz przepisami § 2 ust. 1 pkt 1 i 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Decyzją z dnia [...] SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postepowania według chronologii zdarzeń. Przytoczyło treść art. 72 ust. 1 p.r.d. określającego na jakiej podstawie dokonuje się rejestracji oraz szczegółowe zasady rejestracji zawarte w rozporządzeniu. Po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, SKO stwierdziło, że skarżący nie przedstawił dowodu własności motocykla marki [...] o numerze ramy [...], co jest warunkiem koniecznym do dokonania jego rejestracji. SKO zauważyło, że co do zasady umowa kupna-sprzedaży pojazdu stanowi wystarczający dowód jego własności, jednakże reguła ta nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Stwierdziło, że zarówno materiał dowodowy przedłożony przez skarżącego, jak i dane ewidencyjne, będące w dyspozycji organu I instancji nie pozwalają odtworzyć historii rzeczonego pojazdu, w szczególności jego pochodzenia, ewentualnej wcześniejszej rejestracji czy właściciela. Bez znaczenia, w ocenie SKO, pozostaje przy tym, że umowa sprzedaży, na podstawie której Skarżący miał nabyć własność motocykla spełnia wymogi formalne umowy cywilnoprawnej. Uznał, że odmowa rejestracji wskazanego wyżej pojazdu stała się w pełni uzasadniona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącego skarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie przepisu art. 77 ust. 1 pkt 1 p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że umowa sprzedaży motocykla marki [...] zawarta pomiędzy jego dotychczasowym właścicielem - L. B., a skarżącym w dniu [...] nie jest dowodem przysługującego skarżącemu prawa własności tego motocykla, a tym samym błędne stwierdzenie, że w sprawie nie ma podstaw do wydania decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego, podczas gdy wskazana wyżej umowa stanowi dowód, że prawo własności ww. motocykla przysługujące poprzedniemu właścicielowi zostało skutecznie przeniesione na podstawie tej umowy na skarżącego, a zatem skarżący jest właścicielem wskazanego motocykla, 2) naruszenie przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 w związku z przepisem § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez błędne przyjęcie, że umowa sprzedaży z dnia [...] nie jest dowodem przysługującego skarżącemu prawa własności wskazanego motocykla, a tym samym błędne stwierdzenie, że w sprawie nie ma podstaw do wydania decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego, podczas gdy wskazana wyżej umowa stanowi dowód, że prawo własności przysługujące poprzedniemu właścicielowi – L. B., zostało skutecznie przeniesione na podstawie tej umowy na skarżącego, a zatem skarżący jest właścicielem motocykla marki [...] numer ramy [...] 3) naruszenie przepisu art. 80 K.p.a. poprzez nieuzasadnione w świetle okoliczności sprawy, a tym samym naruszające zasadę swobodnej oceny dowodów, przyjęcie, że umowa sprzedaży z dnia [...] w nie jest dowodem przysługującego skarżącemu prawa własności wskazanego motocykla, a tym samym błędne stwierdzenie, że w sprawie nie ma podstaw do wydania decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego. Swoje stanowisko pełnomocnik skarżącego następnie szeroko uzasadnił podkreślając, że skarżący wraz z wnioskiem z dnia 7 stycznia 2020 r. przedłożył organowi I instancji umowę sprzedaży zawartą w formie pisemnej w dniu[...] Umowa ta spełnia wszelkie wymagania obowiązującego prawa i nie jest dotknięta jakimikolwiek wadami mogącymi świadczyć o jej nieważności. Prawo własności zbywcy motocykla nie było przez nikogo kwestionowane. Tym samym w niniejszej sprawie brak jest podstaw do kwestionowania mocy dowodowej przedmiotowej umowy jako dowodu przysługującego skarżącemu prawa własności. Za nieuzasadniony uznał pogląd SKO, iż materiał dowodowy nie pozwala na odtworzenie własności pojazdu. Przedłożona przez skarżącego dokumentacja jest kompletna w świetle p.r.d. oraz rozporządzenia. W ocenie skarżącego SKO stwierdzając, że przedłożona umowa sprzedaży nie jest dowodem własności wskazanego motocykla, dokonało w sposób arbitralny oceny materiału dowodowego, a przez to naruszyło art. 80 K.p.a. Naruszenie wskazanego przepisu miało istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Stwierdziło ponadto, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania § 6 rozporządzenia, gdyż skarżący nie dysponował ani dowodem rejestracyjnym, ani też kartą pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.- dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz.U. z 2021 r., poz. 450- dalej "p.r.d."). Zgodnie z art. 72 ust. 1 p.rd., rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana; 3) świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane; 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego; 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy; 6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy lub pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy. W przypadku pojazdu zabytkowego, zamiast dowodu rejestracyjnego, dopuszcza się przedstawienie oświadczenia właściciela pojazdu, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że nie posiada dowodu rejestracyjnego (ust 2b). Dodatkowo wymaga się dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagań, o których mowa w art. 2 pkt 39 (wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków). Zgodnie z art. 2 pkt 39 p.r.d. pojazdem zabytkowym jest pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami. W rozpoznawanej sprawie organ administracji odmówił dokonania rejestracji pojazdu zabytkowego ze względu na brak informacji o pochodzeniu motocykla, brak dokumentów potwierdzających dopuszczenie do ruchu oraz niemożliwość potwierdzenia jego danych w istniejących rejestrach organów rejestrowych. Stosownie zaś do treści § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355), dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży; 2) umowa zamiany; 3) umowa darowizny; 4) umowa o dożywocie; 5) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu; 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Organ może dokonać rejestracji w oparciu o ustalony, niesporny stan własnościowy. Ustalenie tego stanu własnościowego może zatem być dokonane z wykorzystaniem różnych środków dowodowych, o czym świadczy powyższa regulacja. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma treść art. 72 ust. 2b p.r.d., zgodnie z którym w przypadku pojazdu zabytkowego, zamiast dowodu rejestracyjnego, dopuszcza się przedstawienie oświadczenia właściciela pojazdu, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że nie posiada dowodu rejestracyjnego. Skarżący dołączył do wniosku o rejestrację pojazdu wszystkie wymagane przez wskazane wyżej przepisy dokumenty, w tym dowód własności w postaci umowy sprzedaży. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym nie jest uprawnione żądanie od skarżącego aby do wniosku o rejestrację pojazdu dołączył orzeczenie sądu stwierdzające nabycie własności przez zasiedzenie. Z akt sprawy nie wynika bowiem aby prawo własności skarżącego było przez kogokolwiek kwestionowane. Prawidłowość dokumentów załączonych do wniosku nie została zakwestionowana. Organy nie wykazały aby zbywca przedmiotowego motocykla, L. B., nie był jego właścicielem. Brak jest również jakichkolwiek wiadomości o toczącym się postępowaniu karnym w sprawie przedmiotowego motocykla i nie pojawiła się żadna osoba trzecia, która rościłaby sobie do niego prawo. Zauważyć należy, że z uwagi na treść art. 72 ust. 2b p.r.d. ustawodawca zezwolił właścicielowi pojazdu, w przypadku rejestracji pojazdu zabytkowego, złożenie zamiast dowodu rejestracyjnego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że nie posiada dowodu rejestracyjnego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie miała miejsce, co oznacza, że wobec niepodważenia prawdziwości tytułu własności osoby wnioskującej o rejestrację pojazdu, nie występują okoliczności uniemożliwiające rejestrację pojazdu zabytkowego. Sąd uznał również za zasadny zarzut naruszenia przez SKO art. 80 K.p.a. W myśl art. 80 K.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów jest ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Uznanie przez organ określonej okoliczności za udowodnioną stanowi podstawową przesłankę, na której organ ten opiera rozstrzygnięcie sprawy. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na ocenę, jakiej dokonały organy w oparciu o dowody istniejące w aktach postępowania. Sam fakt, że w okolicznościach konkretnej sprawy, organ nie jest w stanie ustalić wszystkich właścicieli danego pojazdu, nie może skutkować odmową jego zarejestrowania. Ustawodawca przewidział bowiem dla pojazdu zabytkowego, że w takim przypadku zamiast dowodu rejestracyjnego możliwe jest przedstawienie oświadczenia właściciela pojazdu pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że nie posiada dowodu rejestracyjnego. W ocenie Sądu zasadnie SKO stwierdziło, że w sprawie nie mógł znaleźć powołany przez pełnomocnika skarżącego przepis § 6 rozporządzenia stanowiący, że w przypadku gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela pojazdu zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, dowodem własności są wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu, gdyż skarżący nie dysponuje, ani dowodem rejestracyjnym, ani kartą pojazdu. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji, uwzględni wskazane wyżej uwagi Sądu w zakresie ustalenia prawa własności pojazdu, a następnie dokona ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w aspekcie przesłanek przewidzianych w art. 72 p.r.d oraz przepisach rozporządzenia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a.