II SA/Gl 671/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.), decyzją z dnia 5 października 2017 r. nakazał skarżącej A. W. zdemontowanie wkładu kominkowego, zamontowanego w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] – w terminie do dnia 30 listopada 2017 r. Organ nadzoru budowlanego ustalił, że skarżąca w 2011 r. wyburzyła piec kaflowy w jej lokalu, a do istniejącego przewodu podłączyła nowe urządzenie grzewcze – kominek. Zdaniem organu, prace te jako remont instalacji grzewczej wymagały uprzedniego zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, którego skarżąca nie dopełniła. Na podstawie opinii kominiarskiej R. K. z dnia 20 marca 2017 r. organ ustalił, że kominek podłączony jest do przewodu o przekroju 14 x 14 cm, a wyjście z kominka rury łączącej z przewodem Ø 200, jest nieprawidłowe. Przekrój istniejącego przewodu kominowego jest bowiem niewystarczający dla zamontowanego wkładu zgodnie z wymogami § 145 ust. 1 rozp. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, obowiązującego w dacie robót, jak i obecnie (z dnia 12 kwietnia 2002 r., Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.). Zdaniem organu nadzoru budowlanego, nie jest też możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, gdyż wymagałoby to robót, polegających na budowie bądź przebudowie istniejących przewodów kominowych, wymagającej zgody Wspólnoty Mieszkaniowej. Stąd też nakazano demontaż wkładu kominkowego. W odwołaniu od decyzji skarżąca domagała się jej uchylenia i ponownych pomiarów, a także sporządzenia na miejscu protokołu z tej czynności. Jej zdaniem, błędnie obliczono bowiem pole powierzchni otworu paleniskowego, który wynosi 0,22 m², a nie – 0,32 m², jak to ustalił organ I instancji. Wystarczające jest zatem jedynie doprowadzenie rury odprowadzającej spaliny z kominka do przewodu dymowego i ewentualne wykonanie dodatkowego nawiewu zewnętrznego. Skarżąca powołała się też na uprzednio złożone pisma administratora z 2006 r. w sprawie odbioru przedmiotowego kominka. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił w całości decyzję organu I instancji i nakazał skarżącej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, odłączenie kominka od przewodu kominowego i zamurowanie otworu od tego przewodu. Powołując się na wynik oględzin uzupełniających, zleconych organowi I instancji w trybie art. 136 kpa, organ odwoławczy ustalił, że odległość od kratki nawiewu do środka paleniska wynosi 421 cm, otwór paleniskowy ma wymiary 574 mm x 390 mm, głębokość otworu wynosi 378 mm, a średnica rury zakominkowej – 200 mm. Średnica kratki nawiewnej wynosi 100 mm. Z oględzin wykonano także dokumentację fotograficzną. Powołując się na pismo pełnomocnika Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej organ ustalił, że nie wyraziła ona zgody na wykonanie przedmiotowych robót. Zdaniem organu odwoławczego, roboty te stanowiły przebudowę i wymagały pozwolenia na budowę. Prawidłowo wdrożono jednak tryb z art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Bezpodstawnie też organ I instancji przyjął, że roboty naruszają § 145 ust. 1 rozp. w sprawie warunków technicznych. Jednakże i tak nie jest możliwa legalizacja podłączenia przedmiotowego kominka do przewodu, gdyż inwestorka (skarżąca) nie posiada prawa do dysponowania tym przewodem z braku zgody Wspólnoty na wykonanie przedmiotowych robót. Skarżąca stała się bowiem właścicielką lokalu, stanowiącego odrębną własność w dniu 21 kwietnia 2001 r., co wynika z analizy księgi wieczystej. Zatem już wówczas istniała Wspólnota Mieszkaniowa zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Stąd też zdaniem organu odwoławczego, należało orzec demontaż kominka w sposób trwały, tj. wraz z likwidacją podłączenia do kominka i zamurowania powstałego otworu. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wskazała na wadliwość działania organu nadzoru budowlanego, gdyż możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem poprzez zmianę rury odprowadzającej spaliny z wkładu kominkowego do otworu kominkowego na rurę o mniejszej średnicy. Skarżąca podniosła, że w roku 2006 odbył się odbiór techniczny zainstalowanego wcześniej wkładu kominkowego po demontażu pieców kaflowych. Zatem czynności administratora i zarządcy niejako usankcjonowały poprzednie niedociągnięcia. Dla poparcia stanowiska skarżąca powołała się na pismo zarządcy z dnia 26 października 2006 r. oraz plan podłączenia z dnia 26 listopada 2006 r., sporządzony przez firmę handlowo-usługową z adnotacją mistrza kominiarskiego, potwierdzającą zgodność podłączenia kominka grzewczego z wykonaniem nawiewu powietrza zewnętrznego. Zdaniem skarżącej, brak też podstaw do kwestionowania jej prawa do dysponowania przewodem dymowym, gdyż budynek, wzniesiony w 1966 r., był przystosowany do ogrzewania wyłącznie na piece na paliwo stałe, a sporny przewód jest przypisany do tego lokalu. Przedmiotowe roboty wykonano zaś przed wejściem w życie powołanego w decyzji rozp. Kominek stanowi też alternatywne źródło ogrzewania jej mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżąca oraz uczestnik postępowania nie ustosunkowali się do wniosku. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy nadzoru budowlanego nie naruszyły reguł procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jest poza sporem, że skarżąca w 2001 r. wyburzyła piec kaflowy w jej lokalu mieszkalnym, a do istniejącego przewodu kominowego podłączyła kominek. Dla oceny legalności wykonanych robót miarodajny jest stan prawny z daty ich wykonania. W ówczesnym stanie prawnym roboty te wymagały pozwolenia na budowę, gdyż stanowiły przebudowę urządzenia cieplnego. Tego rodzaju roboty nie były wymienione w art. 29 ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej, jako zwolnione od wymogu uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 ust. 1. Do udzielenia pozwolenia na budowę właściwy jest zaś organ administracji architektoniczno-budowlanej. Nie jest kwestionowany fakt, że skarżąca tych formalności nie dopełniła. Skutkiem braku uprzedniego pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych, jak i nawet ich zgłoszenia, co dotyczyło remontu, jest obligatoryjne wdrożenie trybu z art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz art. 51 Prawa budowlanego. Sankcją niezgodności robót z prawem budowlanym jest nakaz rozbiórki obiektu lub jego części, bądź doprowadzenia do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego) albo obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (pkt 2 tego przepisu). W niniejszej sprawie sedno problemu leży w ocenie, czy wykonane roboty są zgodne z prawem. Organ odwoławczy po ponownych pomiarach stwierdził bowiem, że podłączenie kominka do przewodu kominowego nie narusza przepisów techniczno-budowlanych. Jednak zdaniem organu, roboty te nie są zgodne z prawem, gdyż skarżąca nie uzyskała zgody Wspólnoty Mieszkaniowej na ich wykonanie. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 10 stycznia 2010 r. sygn. akt II OPS 2/10 (ONSA i WSA 2011/2/22), w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, nie nakłada się na inwestora obowiązku złożenia oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, jednak organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do badania tej kwestii (vide: wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2183/11, Lex nr 1332676). Zgodnie z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Jeżeli przedmiotowe roboty zostały wykonane przed ustanowieniem na rzecz skarżącej odrębnej własności lokalu, jest oczywiste, że skarżąca jako najemca nie legitymowała się żadnym uprawnieniem do ich wykonania. Po ustanowieniu odrębnej własności lokalu jej prawo do wykonywania przebudowy, bądź wymiany instalacji i urządzeń grzewczych, zależne jest od stwierdzenia, czy chodzi o części wspólne budynku, czy też odrębną własność do lokalu. Przewód kominowy jako usytuowany w ścianie budynku poza lokalem w każdym przypadku stanowi część wspólną budynku, nawet jeżeli służy wyłącznie do obsługi jednego lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną własność. Gdyby skarżąca była właścicielem przewodu kominowego, wówczas do jej obowiązków należałoby jego utrzymanie w należytym stanie technicznym oraz dokonywanie przeglądów. Skarżąca nie jest zatem właścicielem przewodu kominowego. Jej prawo do włączenia do wkładu kominowego nowego urządzenia grzewczego – kominka, wymagało zatem zgody Wspólnoty Mieszkaniowej, której powstanie nastąpiło z mocy prawa, tj. art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2018 r., poz. 716). Taki stan rzeczy wynika z art. 3 pkt 2 tej ustawy. Skarżąca nie uzyskała takiej zgody przed wykonaniem spornych robót. Brak też podstaw do przyjęcia, że zgoda taka została wyrażona później, co byłoby dopuszczalne dla przyjęcia stanu zgodnego z prawem. Skarżąca złożyła pismo zarządcy z 2006 r., w którym została wezwana do likwidacji przedmiotowego kominka albo do złożenia dokumentacji technicznej jego podłączenia w postaci projektu opracowanego przez osobę uprawnioną i odbioru w administracji po podłączeniu zgodnie z projektem. Skarżąca nie wykazała, aby wykonała te zalecenia. Co prawda, złożyła dokumentację, lecz nie wynika z niej, aby projekt został opracowany przez osobę uprawnioną. Na dokumentach tych nie ma też żadnej adnotacji o wpływie dokumentacji do zarządcy i jej odbiorze. W toku niniejszego postępowania zarządca pismami z dnia 17 stycznia 2018 r. (k. 35) oraz z dnia 15 lutego 2018 r. (k. 39), jednoznacznie podał, że skarżąca nie wykonała zaleceń i nie uzyskała zgody Wspólnoty na podłączenie kominka do przewodu kominowego. Okoliczności sprawy nie pozwalają zatem na domniemywanie, że doszło do "legalizacji" robót wskutek zaakceptowania samowolnego podłączenia przedmiotowego kominka przez Wspólnotę Mieszkaniową. Warunkiem legalności robót budowlanych jest zaś wykazanie tytułu prawnego z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Skoro skarżąca nie jest właścicielem przewodu kominowego, nie mogła samodzielnie dokonać podłączenia nowego urządzenia grzewczego. Nie ma prawnego znaczenia fakt, że sporny przewód służy do obsługi jej lokalu, który poprzednio był wyposażony w piec kaflowy. Wymiana urządzenia grzewczego i podłączenie do przewodu wymagało zgody Wspólnoty Mieszkaniowej jako współwłasność. Z tych względów prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że nie jest możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, gdyż skarżąca takiej zgody nie uzyskała. Zatem usankcjonowanie istniejącego stanu nie było dopuszczalne. Stąd też z mocy art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, prawidłowo organ odwoławczy orzekł o nakazie odłączenia kominka od przewodu i zamurowaniu otworu. O ile skarżąca uzyska wymaganą zgodę Wspólnoty Mieszkaniowej, będzie uprawniona do ponownego wykonania robót na podstawie obowiązujących wymogów prawa budowlanego. W tym stanie rzeczy nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie art 119 pkt 2 i art. 120 cyt. ustawy. mr