II SA/Gl 672/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej PINB) w wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] r. na działce nr 1 położonej w M. ustalił, że mąż właścicielki tej nieruchomości R. K. wybudował na niej drewniany budynek o wymiarach 2,75 X 4,18 m. Obiekt ten został usytuowany w narożniku działki w odległości 0,8 m od granicy z działką nr 2 i w odległości 0, 6 m od granicy z działką nr 3. W zrealizowanym budynku wydzielono pomieszczenie pełniące funkcję toalety polowej, z której nieczystości ciekłe spływały do dołu bez utwardzonego dna oraz pomieszczenie gospodarcze. Mając na uwadze funkcję przedmiotowego obiektu PINB uznał, że nie odpowiada on definicji budynku gospodarczego wskazanej w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunkowe technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.- dalej zwanego rozporządzeniem MI). W konsekwencji organ ten stwierdził, że realizacja takiego obiektu wymagała uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia [...] r. wydanym z powołaniem się na art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.- dalej zwane P.b.) oraz art. 123 k.p.a. PINB wstrzymał roboty budowlane i nałożył na R. K. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 marca 2009 r. dokumentacji niezbędnej do legalizacji przedmiotowego obiektu. W szczególności organ zobowiązał inwestora do przedłożenia: zaświadczenia Wójta Gminy C. o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego bądź decyzji o ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec tego, że inwestor nie wykonał w terminie nałożonych na niego obowiązków PINB decyzją z dnia [...] r., nr [...], nakazał Inwestorowi R. K. rozebrać przedmiotowy budynek. Decyzja ta nie utrzymała się w jednak obrocie prawnym, bowiem decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej [...]WINB) [...] r., została ona uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie [...]WINB stwierdził, że PINB prawidłowo uznał, iż realizacja robót budowlanych opisanych w jego decyzji wymagała pozwolenia na budowę. W szczególności przedmiotowego obiektu nie można było potraktować, jak domagał się tego inwestor we wniesionym odwołaniu, jako tymczasowego obiektu budowlanego, bowiem istniejący od [...] r. obiekt nie był przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu czy nie później niż 120 dni od określonego w zgłoszeniu dnia rozpoczęcia budowy. Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji było natomiast pominięcie w postępowaniu przed organem I instancji jednej ze stron tego postępowania, a to właścicielki działki nr 1, żony inwestora J. K.. Ponownie rozpatrując sprawę PINB pismem z dnia [...] r. zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W odpowiedzi na to zawiadomienie R. K. pismem z dnia [...] r. powiadomił organ, że inicjator prowadzonego postępowania S. D. zbył działkę nr 2 sąsiadującą z terenem działki nr 1. W związku z tym PINB wystąpił do Starosty [...] o udostępnienie mu informacji z ewidencji gruntów dotyczącej właściciela działki nr 2 i ustalił, że aktualnie działka ta stanowi współwłasność D. J. i A. J.. Po otrzymaniu tej informacji, a także po zaznajomieniu się z odpisami ksiąg wieczystych [...] (urządzonej dla nieruchomości obejmującej m.in. działkę 2) i [...] (urządzonej dla nieruchomości obejmującej działkę 1) PINB ponownie wystosował do stron postępowania, w tym do aktualnych właścicieli działki nr 2 zawiadomienie wskazane w art. 10 § 1 k.p.a. Następnie organ ten decyzją z dnia [...] r., nr [...] r., działając w trybie art. 48 ust. 1 i ust. 4 P.b. ponownie nakazał R. K. rozbiórkę budynku toalety polowej wraz z pomieszczeniem gospodarczym zlokalizowanego na działce 1 w M.. W uzasadnieniu organ powtórzył motywy zawarte w jego poprzednim orzeczeniu dotyczące niewykonania przez inwestora obowiązków nałożonych na niego postanowieniem legalizacyjnym z dnia [...]r. We wniesionym odwołaniu od tej decyzji, R. K. domagał się jej zmiany i uchylenia orzeczonego nakazu rozbiórki. Uzasadniając to żądanie wskazał, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem właściciela sąsiedniej nieruchomości, jakim był wówczas S. D., natomiast aktualni właściciele działki 2 nie złożyli wyraźnego oświadczenia w kwestii podtrzymania tego wniosku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...]WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej tej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu organ II instancji zanalizował treść przepisu art. 48 P.b. wskazując, że przedmiotowa inwestycja pozostawała w zgodzie z zapisami planu miejscowego oraz nie naruszała przepisów, w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym jej doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Wobec jednak nieprzedstawienia przez inwestora dokumentów umożliwiających legalizację przedmiotowego obiektu wskazanych w postanowieniu PINB organ ten był zobligowany do orzeczenia nakazu rozbiórki. [...]WINB podkreślił także, że inwestor nie wnosił o wydłużenie terminu określonego w postanowieniu PINB z dnia [...] r. Odnosząc się zaś do zarzutu zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji stwierdził, że utrata statusu strony przez osobę, która żądała wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia samowoli budowlanej nie oznacza braku podstaw do prowadzenia takiego postepowania z urzędu. Organ powołał się także w tej kwestii na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2012 r. , sygn.. akt II OSK 1944/10, w którym stwierdzono, że przepis art. 48 ust. 1 P.b. nie normuje inicjatywy wszczęcia postepowania w sprawach samowoli budowlanej, skoro jednak przedmiotem tego postępowania jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, to wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na opisaną decyzję wniosła J. K. zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 48 P.b. przez nakazanie rozbiórki wskazanego w tej decyzji budynku mimo, że nie zachodziły do tego warunki prawem przewidziane. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji [...]WINB oraz utrzymanej nią w mocy decyzji PINB. W uzasadnieniu wskazała, że zaskarżone orzeczenie jest niesłuszne, bowiem decyzję o rozbiórce można podjąć wówczas, gdy nie ma prawnych możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Zdaniem skarżącej popełniający samowolę budowlaną, jeżeli buduje zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, normami techniczno-budowlanymi i sztuką budowlaną ma prawo oczekiwać prowadzenia postępowania legalizacyjnego w taki sposób, aby terminy wyznaczane przez organ umożliwiały stronie wywiązanie się z nałożonych na nią obowiązków. W realiach przedmiotowej sprawy wyznaczony inwestorowi czas na przedłożenie wymaganych dokumentów nie spełniał tego postulatu, gdyż w zakreślonym przez organ terminie inwestor nie był w stanie wywiązać się z nałożonych obowiązków. W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skargi organ powołał się na argument użyty w uzasadnieniu decyzji stwierdzając, że inwestor nie wnosił o wydłużenie terminu, w którym miał przedłożyć wymagane do legalizacji dokumenty. [...]WINB zauważył ponadto, że termin określony w postanowieniu organu I instancji wynosił ponad 5 miesięcy, natomiast od daty nałożenia tego obowiązku do wydania decyzji minęły 4 lata, a zatem inwestor miał wystarczająco dużo czasu na przedłożenie żądanych dokumentów, czy przynajmniej złożenie wniosku o wyznaczenie dalszego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona, w myśl postanowień art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji [...]WINB nie dowiodła bowiem jej wydania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.). W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy czy z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też z innym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie brak było wreszcie podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji czy stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, o czym jest mowa a w art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a Organ I instancji w sposób bezsporny wykazał, że R. K. mąż właścicielki działki nr 1 położonej w M., którą jest aktualna skarżąca J. K., wybudował na tej działce w [...] r. r. budynek drewniany pełniący funkcję toalety polowej oraz pomieszczenia gospodarczego. Bezsporne jest także, że przed przystąpieniem do realizacji przedmiotowych robót budowlanych nie uzyskał on, ani też jego małżonka pozwolenia na budowę oraz nie dokonali oni zgłoszenia zamiaru przystąpienia do wykonywania tych robót. Skład orzekający podzielił jednocześnie stanowisko orzekających w sprawie organów co do kwalifikacji prawnej zrealizowanych robót budowlanych. W tej ostatniej kwestii przyjdzie jedynie stwierdzić, że zrealizowany obiekt z uwagi na pełnione funkcje nie mógł zostać zakwalifikowany do kategorii budynków gospodarczych, ani też do innego rodzaju obiektów wskazanych w art. 29 ust. 1 P.b., takich jak tymczasowe obiekty budowlane czy obiekty malej architektury. Żadnym z postanowień art. 29 P. b. budowa tego rodzaju obiektów nie została zatem objęta zwolnieniem od uzyskania pozwolenia na budowę, a w konsekwencji do ich budowy można było przystąpić, stosownie do art. 28 ust. 1 P.b., na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Samowolne wybudowanie obiektu wymagającego pozwolenia na budowę objęte zostało hipotezą art. 48 P.b. Zgodnie z tym artykułem właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ustawodawca we wspomnianym ust. 2 dopuścił możliwość legalizacji wskazanych w art. 48 ust. 1 P.b. obiektów bądź ich części pod warunkiem, że nie naruszają one przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym ustaleń planu miejscowego lub w razie braku planu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz gdy nie naruszają one innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym ich doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Orzekający w sprawie organ I instancji stwierdził, że przedmiotowy obiekt nie narusza ustaleń obowiązującego planu miejscowego, gdyż znajduje się on na terenie przeznaczonym w tym planie pod zabudowę jednorodzinną i zagrodową. Organ ten stwierdził co prawda, że usytuowanie tego obiektu względem granic sąsiednich nieruchomości narusza przepisy rozporządzenia MI, jednakowoż z uwagi na techniczną możliwość przesunięcia tego budynku w głąb działki doszedł do przekonania, że istnieje możliwość jego legalizacji, czemu dał wyraz wydając postanowienie z dnia [...] r. W ocenie Sądu wskazany w tym postanowieniu ponad 5 miesięczny termin, w jakim inwestor został zobowiązany do przedłożenia wymienionych w tym akcie dokumentów nie uniemożliwiał terminowego wywiązania się z tego obowiązku. Zauważyć też należy, że nie ma przeszkód prawnych do przedłużenia terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 48 ust. 3 P.b., jednakowoż do przedłużenia tego terminu konieczny był wniosek strony, a wniosek taki do organu nie wpłynął. W przypadku gdy strona, na którą nałożono obowiązki wskazane w art. 48 ust. 3 P.b nie spełniła ich w terminie organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany w świetle art. 48 ust. 4 ustawy do zastosowania przepisu ust. 1, a zatem do orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. Nie od rzeczy zauważyć wreszcie przyjdzie, że w razie złożenia wymaganych dokumentów organ po przeprowadzeniu badania projektu budowlanego pod kątem jego zgodności z wymogami określonymi w przepisach art. 49 ust. 1 pkt 1-3 P.b. wydaje w oparciu o ten przepis także postanowienie ustalające wysokość należnej opłaty legalizacyjnej. Wysokość tej opłaty ustalana jest stosownie do art. 49 ust. 2 P.b. Dodać należy, że stosownie do art. 49 ust. 3 zd. 2 P.b. w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ jest zobowiązany także wydać nakaz rozbiórki określony w art. 48 ust. 1 P.b. Z urzędu Sąd zbadał także prawidłowość zaskarżonej decyzji w zakresie wskazania w niej jej adresata orzeczonego nakazu rozbiórki stwierdzając, że został on określony w zgodzie z art. 52 P.b., W świetle niekwestionowanych przez strony ustaleń faktycznych inwestorem, który wzniósł przedmiotowy budynek był bowiem R. K.. Z powołanych wyżej względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.