II SA/Gl 672/18
WyrokWSA w Gliwicach2018-10-24
Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Grzegorz Dobrowolski, Artur Żurawik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod linię kolejową, złożony po terminie określonym w art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", może zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod linię kolejową, złożony po terminie określonym w art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (tj. po 31 grudnia 2007 r.), skutkuje wygaśnięciem roszczenia. Pismo kierowane do PKP S.A. nie jest równoznaczne z wnioskiem złożonym do organu administracji publicznej. Termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu.Stan faktyczny
J. C. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod linię kolejową w dniu 12 stycznia 2009 r. Organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta B.) odmówił ustalenia odszkodowania, uznając wniosek za złożony po terminie. Wojewoda Śląski utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący argumentował, że jego poprzednik prawny złożył pismo w dniu 15 września 2004 r., które powinno być traktowane jako wniosek o odszkodowanie. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod linię kolejową oddala skargę.
Pismem z dnia 12 stycznia 2009 r. J. C. zwrócił się do Starosty w B. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość stanowiącą jego własność - działkę nr 1 położoną w Gminie B., obręb M. o łącznej powierzchni 0,0179ha, w związku z nabyciem jej przez Skarb Państwa jako wchodzącej w skład linii kolejowej nr [...] relacji K. – Z.
Wniosek ten został przekazany postanowieniem z dnia [...] r. według właściwości Prezydentowi Miasta B.
Pismem z dnia 21 marca 2018 r. pełnomocnik wnioskującego K. H. zwróciła się Prezydenta Miasta B. o zakończenie sprawy wydaniem stosownej decyzji.
Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Prezydent Miasta B., przywołując w podstawie prawnej art. 37a ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 680 ze zm.) orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu obejmującego działkę nr 1 o powierzchni 0,0179ha zajętego pod linię kolejową. W uzasadnieniu odwołał się do decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...]r., stwierdził, iż ze zgromadzonych dokumentów wynika, że przedmiotowy grunt wchodząc w skład linii kolejowej pozostawał w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A. w Warszawie. Dalej odnosząc się do art. 37a ust. 7-9 cyt. ustawy stwierdził, że właścicielowi gruntu przysługuje roszczenie o odszkodowanie na wniosek złożony do starosty w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa.
W niniejszej sprawie wnioskodawca składając wniosek w dniu 12 stycznia 2009 r. załączył do niego pismo swego poprzednika prawnego E. H. z dnia 15 września 2004 r. kierowane do PKP S.A. Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w K. Nadto z materiału dowodowego wynika, że nieruchomość oznaczona jako działki nr 2 i nr 3 o powierzchni 179m² miała zostać wykupiona.
W wyniku zmian geodezyjnych powyższe działki zostały połączone, a w wyniku kolejnych przekształceń powstała działka oznaczona obecnie nr 1 o powierzchni 0,0179ha i tak wprowadzona do ewidencji 30 kwietnia 2004 r.
Organ przyznał, iż w 2004 r. poprzednik prawny wnioskodawcy- E. H. prowadził ze spółką PKP S.A. korespondencję dot. uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości i wypłacenia odszkodowania. Jednak w ocenie organu brak jest podstaw do uznania, że dołączone do wniosku pismo E. H. z dnia 15 września 2004 r. stanowiło wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożony do organu administracji publicznej. Adresatem prowadzonej wówczas korespondencji była PKP S.A, tj. spółka prawa handlowego, a nie organ administracji. Zatem pisma poprzednika prawnego wnioskodawcy o uregulowanie stanu prawnego i wypłatę odszkodowania kierowane były do PKP S.A, a nie do organu administracji właściwego do ustalenia i wypłaty odszkodowania. Z kolei wnioskodawca złożył wniosek do Starostwa Powiatowego w B. w dniu 12 stycznia 2009 r., zatem brak jest podstaw do uznania, że został złożony w zachowaniem terminu. Stwierdzenie wygaśnięcia roszczenia na skutek upływu ustawowego terminu prawa materialnego powoduje niemożność uwzględnienia roszczenia.
Odwołanie pod powyższej decyzji odwołanie złożył wnioskodawca, zarzucając naruszenie:
1. art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że wywłaszczenie może być dokonane bez słusznego odszkodowania.
2. prawa materialnego - tj. art. 37a ust. 1 i ust. 5 ustawy 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez uznanie, iż stronie odwołującej się nie przysługuje odszkodowanie za przejętą przez Skarb Państwa działkę w B., mimo, iż ze stanu faktycznego i z obowiązujących przepisów jednoznacznie wynika, że stronie należy się odszkodowanie a ponadto odmowa ustalenia odszkodowania stanowi naruszenie prawa osób trzecich, o których mowa w art. 37a ust. 5 cyt. ustawy, a także ust. 7 poprzez uznanie, iż odszkodowanie nie przysługuje stronie odwołującej, gdyż grunty pozostawały do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwalnie przez okres co najmniej 30 lat, podczas gdy z zebranego materiału wynika, iż w chwili przejęcia tej działki, tj. z dniem 1 czerwca 2003 r. nie było 30-letniego samoistnego posiadania tej działki.
3. art. 6 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasady bezstronności oraz rzetelności, które powinny cechować podmiot reprezentujący Skarb Państwa,
4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji poprzez uznanie, iż strona nie przedłożyła niezbędnych dokumentów do rozpatrzenia sprawy,
5. art. 37a ust. 7 do 9 cyt. ustawy poprzez uznanie, iż strona nie złożyła w ustawowym terminie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. wniosku o odszkodowanie, mimo iż z dokumentacji wynika, że wniosek taki został złożony w dniu 15 września 2004 r.
Uwzględniając powyższe wniósł o zmianę decyzji i przyznanie odszkodowania za przejętą działkę. Uzasadniając odwołanie podkreślił, iż bezsporne jest stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej działki nr 1 decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. Bezspornym jest także okoliczność, iż od lat 90-tych toczyły się postępowania mające na celu uregulowanie stanu prawnego wymienionej działki oraz ustalenie stosowanego odszkodowania. Wobec złożonego w dniu 15 września 2004 r. wniosku o wypłatę odszkodowania, pismo z dnia 12 stycznia 2009 r. skierowane do Starosty [...] było "prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie".
Odnosząc się do argumentacji Prezydenta stwierdzającej, że strona uchybiła terminowi określonemu w ustawie, odwołujący uznał ją za całkowicie bezzasadną, a to wobec postępowania toczącego się do lat 90-tych z inicjatywy jego poprzedników prawnych. Odwołał się tu do wniosku z 15 września 2004 r. podkreślając, iż nie może ponosić negatywnych konsekwencji działań podejmowanych przez podmioty reprezentujące Skarb Państwa. Pozostając cały czas w bezpośrednim kontakcie z podmiotami prowadzącymi sprawę, tak odwołujący jak i jego poprzednicy prawni domagali się stosownego odszkodowania.
Podniósł też, iż sam Urząd Miejski w B. stwierdził, że strona nie uchybiła terminowi, a także podobne stanowisko zajęły Polskie Koleje Państwowe.
Zakwestionował też twierdzenie organu, iż odszkodowanie nie przysługuje stronie odwołującej, albowiem grunty pozostawały do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwalnie przez okres co najmniej 30 lat, wskazując, iż nieruchomość przejęta została faktycznie w 1978 r.
W zakończeniu przytoczył treść art. 21 Konstytucji wskazując na jego naruszenie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Śląski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Przyznał, iż ostateczną decyzją z [...] r. znak [...] Wojewoda Śląski stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości położonej w B. (obręb M.), oznaczonej jako działka nr 1 o powierzchni 179m², stanowiącej własność wnioskodawcy oraz nabycie z mocy prawa przez PKP SA użytkowania wieczystego tej nieruchomości wraz z prawem własności posadowionego na niej fragmentu linii kolejowej - pozostającej w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP SA.
Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. stały się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 ustawy. W myśl ust. 7 tego przepisu odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczenie nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.
Zdaniem Wojewody z art. 37a ust. 7 ustawy, jednoznacznie wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości mogło zostać wszczęte i toczyć się wyłącznie na wniosek złożony w określonym, w tym przepisie, terminie. Ustawodawca ograniczył w czasie możliwość złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Zachowanie zatem tego terminu warunkuje możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku. Po jego upływie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa i nie może być dochodzone. Zasadnicze więc znaczenie w niniejszej sprawie miało ustalenie dochowania przez wnioskodawców terminu z art. 37a ust. 7 ustawy. Działania organów administracji – zgodnie z zasadą legalizmu sformułowaną w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego – muszą mieć swoje oparcie na przepisach prawa i dlatego wolno im dokonywać tylko tego, na co wyraźnie zezwalają obowiązujące normy. Powyższy przepis jednoznacznie określa termin, w którym należało złożyć wniosek o odszkodowanie, a obowiązująca regulacja nie przewiduje możliwości jego przywrócenia. Jest to termin zawity, a zatem jego uchybienie wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw do odszkodowania. Fakt, że decyzja Wojewody Śląskiego znak [...] została wydana dopiero [...] r. nie wpływa na bieg wymienionych terminów, a tym samym na wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie (por. wyroki: Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Op 30/11).
W świetle powyższego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że wnioskodawca nie dochował terminów określonych w art. 37a ust. 7 cytowanej ustawy, a zatem słusznie należało odmówić ustalenia odszkodowania.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził:
1. Nie naruszono w sprawie art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nikt nie ograniczał bowiem byłym właścicielom dochodzenia na podstawie wymienionej powyżej ustawy słusznego odszkodowania, z tym, że wniosek należało złożyć w określonym terminie.
2. Organ pierwszej instancji nie uznał, że odszkodowanie nie przysługuje, stwierdził jedynie, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu, co skutkowało odmową ustalenie odszkodowania. Chybiony jest więc zarzut naruszenia art. 37a ust. 5 ustawy.
3. Nie jest też prawdą, że organ uznał, iż odszkodowanie nie przysługuje, gdyż nieruchomość pozostawała w samoistnym posiadaniu PKP SA nieprzerwalnie przez okres 30 lat. Choć Prezydent przywołał ten przepis, nie analizował go w kontekście tej konkretnej sprawy.
4.Podzielił też organ odwoławczy stanowisko organu pierwszej instancji, że zainteresowany (lub jego poprzednicy prawni) nie złożył wniosku w ustawowym terminie. Wyjaśnił, że wnioski składane w latach 90. nie mają wpływu na wynik niniejszego postępowania, nie mogły bowiem dotyczyć odszkodowania, o którym mowa w art. 37a ust. 1 ustawy. Wniosek go dotyczący mógł być złożony w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r. Skutkiem złożenia wniosku zarówno przed jak i po wymienionym terminie, jest wygaśnięcie prawa ubiegania się o odszkodowanie. Natomiast wniosek E. H., poprzednika prawnego odwołującego z dnia 15 września 2004 r. skierowany był do PKP i choć zawierał prośbę o wypłatę odszkodowania za wymienioną nieruchomość nie mógł być potraktowany jako wniosek złożony do organu administracji publicznej. Podkreślono też, że organy administracji publicznej nie miały obowiązku informowania byłych właścicieli przejętych przez PKP nieruchomości o przysługujących im prawach odszkodowawczych z tego tytułu. Wyjaśniono też, że błędna informacja organu pierwszej instancji zawarta w jednym z pism nie może wpłynąć na ocenę całego materiału dowodowego.
5. Nie stwierdził też organ odwoławczy naruszenia art. 6 czy art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ pierwszej instancji prawidłowo zweryfikował zebrany materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w treści decyzji.
6. Nie potwierdził się też zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, wobec braku dowodu, iż wniosek został złożony z zachowaniem z ustawowego terminu.
W świetle powyższego zasadnie uznano, że postępowanie prowadzone było na podstawie wniosku z dnia 12 stycznia 2009 r., a stąd należało stwierdzić, że roszczenie wnioskodawcy o odszkodowanie wygasło.
Skargę na decyzję ostateczną wniósł J. C., domagając się zmiany decyzji Wojewody Śląskiego i przyznania stronie należnego odszkodowania z tytułu przejętej nieruchomość, ewentualnie z ostrożności procesowej o uchylenie tej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 37a ust. 1 i ust. 5 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - poprzez uznanie iż w niniejszej sprawie odszkodowanie nie przysługuje,
2. art. 37a ust. 7 tej ustawy poprzez przyjęcie, że do dnia 31 maja 2003 r. grunty te pozostawały w samoistnym posiadaniu PKP SA lub jej poprzedników prawnych przez co najmniej 30 lat, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, iż w chwili przejęcia działki nr 1 z dniem 1 czerwca 2003 r. nie było spełnionego ustawowego terminu 30-letniego w zakresie samoistnego nieprzerwalnego posiadania tej działki,
3. art. 37a ust. 7 do 9 cyt. ustawy poprzez przyjęcie, że strona nie złożyła wniosku w ustawowym terminie, tj. od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r., podczas gdy poprzednik prawny odwołującego wniosek taki złożył w dniu 15 września 2004 r.
4. naruszenie art. 6 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę bezstronności oraz rzetelności,
5. błąd w ustaleniach faktycznych - że skarżący nie złożył odpowiednich niezbędnych dokumentów do rozpatrzenia sprawy,
6. art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez poddanie w wątpliwość, czy poprzednicy prawni skarżącego są stronami toczącego się postępowania,
7. art., 65 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że strona nie złożyła wniosku w terminie, mimo, iż pismo z dnia 15 września 2004 r. wpłynęło do Urzędu w ustawowym terminie,
8. Naruszenie art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieudzielnie odpowiedzi przez Prezydenta Miasta B. na pismo z dnia 15 września 2004 r., co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia strony możliwości odwołania czy składania ponownego wniosku o odszkodowanie.
W uzasadnieniu tej skargi ponowiono dotychczasową argumentację rozwijając postawione powyżej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Prawidłowo ustalił bowiem organ odwoławczy, że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod linię kolejową został złożony dopiero w dniu 12 stycznia 2009 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 37a ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zatem z mocy ustawy, roszczenie o odszkodowanie wygasło.
Skarżący nie wykazał, aby w wyznaczonym ustawowym terminie, tj. w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. wniosek taki został złożony. Wskazane w ostatnich punktach skargi zarzuty, pismo jego poprzednika prawnego z dnia 15 września 2004 r. wpłynęło do Urzędu w ustawowym terminie nie zostało potwierdzone żadnym dokumentem. Stąd też kolejny zarzut, iż organ nie udzielił odpowiedzi na powyższe pismo także nie jest zasadny. Nie podlega bowiem wątpliwości, że wskazane przez skarżącego pismo jego poprzednika prawnego z dnia 15 września 2004 r. skierowane było do PKP SA Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w K. To z PKP SA zatem prowadzona była korespondencja dotycząca uregulowania stanu prawnego tej nieruchomości i wypłacenia stosownych odszkodowań, m.in. za wykup gruntu, ziszczone drzewa, krzewy, płot itp. Do organu -Urzędu Miejskiego w B. Wydział Mienia Gminnego i Rolnictwa wymienione pismo z dnia 15 września 2004 r. wpłynęło dopiero wraz z wnioskiem skarżącego, czyli w styczniu 2009 r.. Wskutek tego organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, potwierdzając fakt prowadzonej korespondencji prowadzonej z PKP SA w roku 2004 r. Ustalenia powyższe nie mogą jednak zmienić stanowiska organu w tym zakresie, że prowadzoną wówczas korespondencję można uznać za wniosek o którym mowa wart. 37 a ust. 7 ustawy i komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe.
Ustawodawca nie przewidział, aby odszkodowanie z tytułu nabycia z mocy prawa własności gruntu przez Skarb Państwa było ustalane i wypacane z urzędu, lecz obwarował prawną możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od inicjatywy dotychczasowego właściciela gruntu, wprowadzając dodatkowo przedział czasowy do złożenia wniosku. Data początkowa tego terminu jest oczywista, bowiem z tym dniem regulacja ustawowa weszła w życie. Data końcowa oraz postanowienie, że po upływie ustawowego okresu roszczenie wygasa, jest konsekwencją przyjęcia, że wniosek o odszkodowanie nie mógł być skutecznie złożony wcześniej, skoro uprzednio nie chodziło o grunty, stanowiące własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP. Przed dniem 1 czerwca 2003 r. grunt stanowił własność skarżącego. Pozbawienie prawa własności nastąpiło z tym dniem z mocy prawa, a więc dopiero wówczas nastąpił skutek w postaci możliwości dochodzenia odszkodowania za pozbawienie własności, o którym mowa w art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.). Nie budzi żadnych wątpliwości, że termin dochodzenia odszkodowania za pozbawienie prawa własności ma charakter materialnoprawny. Nie może być więc przywrócony, nawet jeżeli uchybienie nie było zawinione przez stronę i było spowodowane brakiem wiedzy prawnej. Ustawodawca nie nałożył na organy administracji obowiązku informowania poprzednich właścicieli o możliwości złożenia wniosku o odszkodowanie w określonym przedziale czasowym. Nie mógł zatem odnieść skutku zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Dla wyniku niniejszej sprawy nie ma też prawnego znaczenia fakt, że decyzja stwierdzająca nabycie prawa przez Skarb Państwa, została wydana dopiero po upływie ustawowego terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie - tj. dopiero dnia [...] r. Ustawodawca nie powiązał bowiem terminu do dochodzenia odszkodowania z faktem i datą wydania decyzji o nabyciu własności gruntu. Analogiczne rozwiązanie dotyczy dróg publicznych, nabywanych w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).
Stąd też trafnie organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo ukształtowane na podstawie tego przepisu, w tym wyroki Trybunału Konstytucyjnego. Brak zatem podstaw do ferowania zarzutu naruszenia art. 1 Konwencji..., art. 1 Protokołu Dodatkowego i art. 21 ust. 2 Konstytucji. Ustawodawca nie pozbawił bowiem dotychczasowych właścicieli prawa własności bez odszkodowania, lecz obwarował tryb dochodzenia roszczeń wymogiem złożenia wniosku w określonym terminie.
Wbrew zarzutom skarżącego, brak też podstaw do przyjęcia, aby jego poprzednik prawny skutecznie zainicjonował postępowanie o ustalenie odszkodowania, które nie zostało zakończone procesowo, a zatem skutki prawne złożonego wówczas wniosku trwały w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r. Wnioski składane w latach 90-tych nie mogą mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania, dotyczyły wielu kwestii, m.in. ustalenia stanu prawnego nieruchomości oraz odszkodowań, ale nie odszkodowania, o którym mowa w art. 37a ust. 1 ustawy. Wniosek dotyczący tego odszkodowania mógł być złożony w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r. Skutkiem złożenia wniosku zarówno przed jak i po wymienionym terminie, jest wygaśnięcie prawa ubiegania się o odszkodowanie. Skarżący dołączył wprawdzie pismo E. H. z dnia 15 września 2004 r, ale jak wskazano już powyżej nie był to wniosek kierowany do organu administracji publicznej. Wprawdzie w piśmie tym zawarto m.in. wniosek o wypłatę odszkodowań, ale jego adresatem była PKP S.A, tj. spółki prawa handlowego, a nie do organu administracji publicznej. Tak więc pisma poprzednika prawnego wnioskodawcy o uregulowanie stanu prawnego i wypłatę odszkodowania kierowane do PKP S.A, a nie do organu administracji właściwego do ustalenia i wypłaty odszkodowania, nie zainicjowało żadnego postępowania administracyjnego, a w szczególności nie było wnioskiem o odszkodowanie za pozbawienie prawa własności, skoro skutek taki nastąpił dopiero z mocy ustawy.
Tak więc dopiero skarżący złożył skutecznie wniosek do Starostwa Powiatowego w B. w dniu 12 stycznia 2009 r. W takich okolicznościach brak jest podstaw do uznania, że wniosek ten złożony został w zachowaniem ustawowego terminu, skoro termin ten w ustawie określono na przedział czasowy od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r.
Stwierdzenie wygaśnięcia roszczenia na skutek upływu ustawowego terminu prawa materialnego powoduje niemożność
Nie można też podzielić innych zarzutów skargi. Nie został naruszony art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nikt nie ograniczał bowiem byłym właścicielom dochodzenia na podstawie wymienionej powyżej ustawy słusznego odszkodowania za przejęte grunty, z tym, że wniosek należało złożyć w określonym w cyt. ustawie terminie. Wobec naruszenia tego terminu, zasadnie organy uznały, że roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje, co skutkować musiało odmową ustalenia odszkodowania.
Odnosząc do naruszenia art. 37a ust. 7 ostatnie zdanie cytowanej ustawy "roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwalnie przez okres co najmniej 30 lat", skład orzekający podziela stanowisko organu odwoławczego, że przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Chociaż Prezydent Miasta B. przywołał ten przepis, to nie analizował go w kontekście tej konkretnej sprawy. Nie jest więc prawdą, że Prezydent uznał, iż odszkodowanie nie przysługuje, gdyż nieruchomość pozostawała w samoistnym posiadaniu PKP SA nieprzerwalnie przez okres 30 lat.
Zasada równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ) wyklucza też możliwość lepszego potraktowania skarżących. Sąd administracyjny związany jest zaś przepisem rangi ustawowej (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Aczkolwiek w orzecznictwie sporna jest kwestia, czy uchybienie ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o odszkodowanie powoduje bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też skutkować powinno wydaniem decyzji odmownej z art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak kwestia ta nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy. W każdym wypadku chodzi bowiem o taki sam skutek prawny.
Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2018 r, . poz. 1302 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło