II SA/Gl 676/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia NSA Ewa Krawczyk ( spr.) Protokolant stażysta Ewelina Kutermankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Katowicach Anny Podsiadło sprawy ze skargi G.K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie obowiązku wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 87 poz. 960 z późn. zm. ) Burmistrz Miasta i Gminy Ł., po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie wymeldowania Pana A.K. z pobytu stałego Ł. ul. [...] – na wniosek Pani G.K. – orzekł o jego wymeldowaniu. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji, wskazał, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym przesłuchania świadków i wyjaśnień stron, ustalił, że A.K. opuścił lokal, przebywał w nim jedynie sporadycznie, nie nocuje w nim i nie stołuje się. Organ uznał, że sprawy osobiste i życiowe Pana A.K. nie koncentrują się w lokalu, przy ul. [...] w Ł. Wobec powyższego organ I instancji uznał, że strona opuściła lokal w sposób dobrowolny i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odwołanie od tej decyzji złożył A.K. wskazując, iż decyzja ta jest dla niego krzywdząca i podjęta pochopnie. Wskazał również, iż mieszkanie stanowi majątek dorobkowy małżonków, a w przypadku wymeldowania organ I instancji powinien zapewnić mu lokal zastępczy. W wyniku wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Wojewoda Ś., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Ł. została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Organ II instancji przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż jak stwierdził jej rozstrzygnięcie wymaga uprzednio przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W rozpoznawanej sprawie, organ I instancji nie dołożył należytej staranności dla ustalenia stanu faktycznego. Wątpliwości organu odwoławczego budziły ustalenia organu I instancji co do dobrowolności i trwałości opuszczenia, bądź nie, lokalu mieszkalnego przez Pana A.K. Zdaniem organu II instancji rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji powinien : ustalić czy znajdujący się w aktach sprawy wyrok rozwodowy zawierający nakaz eksmisji Pana A.K. został wykonany przez komornika w drodze postępowania egzekucyjnego, czy odwołujący nie wniósł skargi na czynności komornika, ustalić czy Gmina Ł. złożyła odwołującemu ofertę zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego ( zgodnie z wyrokiem rozwodowym ), przeprowadzić rozprawę administracyjną oraz umożliwić stronom wypowiedzenie się, co do zebranych w sprawie materiałów i zgłoszonych żądań. Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się G.K. kwestionując zasadność wydanej decyzji. Podkreśliła, iż były mąż nie mieszka w lokalu, przy ul. [...] w Ł., co zostało potwierdzone w toku postępowania wyjaśniającego zeznaniami świadków oraz przez Komendę Policji w Ł. Ponadto, wskazała, na bardzo trudne warunki wspólnego życia z mężem, przede wszystkim jego [...], który stał się główną przyczyną rozwodu. Dodała też, iż mąż nie płacił alimentów na dzieci oraz nie ponosił kosztów utrzymania wspólnego mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, iż okoliczność dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu, przy ul. [...] w Ł., przez A.K. nie została przez organ I instancji udowodniona w sposób zgodny z przepisami prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja – w ocenie składu orzekającego – została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa. Wydanie decyzji w oparciu o ten przepis jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji kasacyjnej jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 kpa w związku z art. 136 kpa przyjmuje jako przesłankę wydania takiej decyzji określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie " rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". Jest oczywiste, że wymóg uzupełnienia ( przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ) dotyczy braków w postępowaniu wyjaśniającym organu I instancji co do okoliczności – przesłanek materialnych załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło wymeldowania A.K. z pobytu stałego w Ł. przy ul. [...]. Orzeczenie o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego ( lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące ), jest uzależnione od ustalenia, że osoba ta to miejsce opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania – art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 z zm.). Oznacza to, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie jest ustalenie, że osoba w stosunku do której to postępowanie się toczy opuściła dotychczasowe miejsce pobytu bez wymeldowania. Ustalenie bowiem tej okoliczności jest warunkiem koniecznym, a zarazem wystarczającym do wydania orzeczenia o wymeldowaniu w sytuacji gdy do opuszczenia lokalu doszło w sposób dobrowolny i trwały ( por. wyrok NSA z 17 marca 2003 r., sygn. V SA 23/23/02, LEX nr 159183 ). Organ I instancji oceniając ustalony stan faktyczny doszedł do wniosku, że w sprawie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 roku. Zakwestionowanie tego stanowiska przez organ odwoławczy z uwagi na braki w postępowaniu wyjaśniającym nastąpiło z naruszeniem art. 138 § 2 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Wskazane – w zaskarżonej decyzji – braki postępowania albo w ogóle nie wystąpiły albo też ustalenie nakazanej okoliczności – nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Jest bezsporne iż wyrok Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] roku sygn. akt [...], którym wykonanie orzeczonej eksmisji A.K. ze spornego lokalu wstrzymano do czasu złożenia eksmitowanemu przez Gminę Ł. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nie został wykonany. Takiej oferty Gmina Ł. bowiem nie złożyła z uwagi na brak wolnych lokali mieszkalnych, co wyraźnie zostało stwierdzone w decyzji organu I instancji. Bezprzedmiotowe są więc uwagi organu odwoławczego co do ewentualnej skargi A.K. na czynności komornika z uwagi na ich brak. Organ I instancji wypełnił także swoje obowiązki wynikające z art. 10 § 1 kpa. Przed wydaniem decyzji A.K. zapoznał się z zebranymi materiałami i dowodami, co potwierdza znajdujące się w aktach administracyjnych jego oświadczenie z dnia [...] roku, a także zawiadomienie skierowane do obu stron postępowania. Rozprawa administracyjna istotnie nie została przeprowadzona, ale taki obowiązek nie wynikał z art. 89 § 1 kpa, ani nie było takiej potrzeby ( art. 89 § 2 kpa ) wobec przesłuchania stron postępowania do protokołu z dnia [...]r. i [...]r. ( przesłuchanie A.K. ) i [...] roku ( przesłuchanie G.K. ). Nadto strony wspólnie uczestniczyły w oględzinach lokalu w dniu [...] roku, a do protokołu tej czynności złożyły obszerne oświadczenia, które nie wykazują rozbieżności w stosunku do późniejszych ( przywołanych wyżej ) zeznań w charakterze strony. W aktach sprawy znajdują się także protokoły przesłuchań trzech świadków oraz informacja Komendanta Komisariatu Policji z dnia [...] roku i [...] roku. Jeżeli organ odwoławczy istotnie uważał, że w świetle takiego materiału dowodowego, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej jest niezbędne to powinien to uczynić korzystając z art. 136 kpa, a nie – jak to miało miejsce w sprawie – uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Sądu podjęcie przez organ odwoławczy w stanie sprawy wynikającym z akt administracyjnych decyzji w oparciu o art. 138 § 2 kpa nastąpiło z naruszeniem tego przepisu, jak i przepisu art. 136 kpa, a w konsekwencji stanowiło uchylenie się przez ten organ od obowiązku merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Wskazania co do dalszego postępowania organu odwoławczego wprost wynikają z wyżej przedstawionego stanowiska Sądu. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.), orzekł jak w sentencji. su.