II SA/Gl 676/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2018 r. sprawy ze skargi "A" w S. na zarządzenie pokontrolne Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpadów oddala skargę. Zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 1688 ze zm.), nakazał skarżącej "A" sp. z o.o. w S.: 1) prowadzenie procesu technologicznego odzysku odpadów zgodnie z warunkami decyzji na przetwarzanie odpadów, dotyczących stosowania środka wiążącego [...], 2) stosowanie na bieżąco preparatów antyodorowych podczas prowadzenia procesu przetwarzania odpadów w instalacji zlokalizowanej w B. oraz podjęcie innych skutecznych działań w celu ograniczenia uciążliwości odorowych, 3) zaprzestanie przetwarzania nieustabilizowanych komunalnych osadów ścieków - w terminie od dnia otrzymania zarządzenia. Nadto, wyznaczono termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu powyższych naruszeń do dnia [...] r. W uzasadnieniu organ administracji powołał się na wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach [...] – [...] r. Co do nakazu z pkt 1, organ podał, że zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., zezwalającą na przetwarzanie odpadów (zmienioną kolejnymi decyzjami), zakład winien działać w technologii [...], mimo że chodzi o przetwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne. Tymczasem środek ten nie jest stosowany w odpowiednich ilościach, o czym świadczy fakt, że po dwóch latach od momentu jego zakupu, nadal znajduje się na stanie. Co do nakazu z pkt 2, organ ustalił, że Spółka gospodaruje odpadami o charakterze złowonnym. Nieprzyjemny zapach jest wyczuwalny również poza terenem zakładu. Jednak z naruszeniem art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r., poz. 21), do tej pory nie były stosowane żadne środki antyodorowe. Zostały one zakupione dopiero w trakcie kontroli. Co do nakazu z pkt 3, organ wskazał, że zgodnie z decyzją, wyżej już powołaną, Spółka posiada zezwolenie na przetwarzanie wyłącznie ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych o kodzie [...], które nie mogą zawierać części organicznych charakteryzujących się możliwością zagniwania, powodujących uciążliwości charakterystyczne dla procesów gnilnych. Aczkolwiek brak legalnej definicji ustabilizowanych osadów ściekowych, jednak i w literaturze i opracowaniach naukowych, wskazuje się, że zawartość związków organicznych nie powinna być większa niż 45-55%. Wyniki badań wykazały zaś zawartość na poziomie 60%, 69%, 62,74%, 69,9% i 58,6%. Zatem osady te powodują znaczne uciążliwości zapachowe, gdyż są słabo przefermentowane i podatne na zachodzenie dalszych procesów gnilnych. W skardze do sądu administracyjnego Spółka domagała się uchylenia powyższego zarządzenia w zakresie pkt 1 i 3 oraz obciążenia organu kosztami postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, 76 § 1, 77 § 1 i 80 kpa – z powodu błędnego przyjęcia, iż wbrew decyzji stosowana jest zbyt mała dawka środka [...], podczas gdy decyzja kwestii tej nie reguluje, a dawkowanie określa jedynie raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, 2) art. 7, 77 § 1 i 80 kpa – z powodu błędnego przyjęcia, że skarżąca przetwarza nieustabilizowane komunalne osady ściekowe oraz przyjęcia kryterium ich ustalenia jako 45-55%, w sytuacji, gdy przepisy powszechnie obowiązujące regulują w sposób enumeratywny warunki, jakie muszą być spełnione przy wykorzystaniu komunalnych osadów ściekowych, a w tych warunkach brak jest kryterium ustalenia i ustabilizowania osadów ściekowych za pomocą procentowej zawartości związków organicznych, 3) art. 43 ustawy o odpadach w zw. z § 2 ust. 1 rozp. Min. Środowiska z dnia 25 lutego 2015 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 257) – poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że przepisy nie definiują ustabilizowanych komunalnych ścieków, w sytuacji, gdy art. 96 ustawy o odpadach, przesądza zasadę wprowadzania takich osadów do środowiska, a przepisy rozp. wskazują warunki przy ich wykorzystaniu, co oznacza, że przepisy prawa zawierają pełną regulację do weryfikowania, czy odpad jest ustabilizowany, czy też nie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że ilość stosowanego środka [...], choć niewielka, jest wystarczająca, aby produkowany materiał rekultywujący nie stanowił zagrożenia dla środowiska i spełniał wymogi decyzji o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów oraz decyzji środowiskowej. Zdaniem skarżącej, nie ma też podstawy prawnej do odnoszenia się do pozaprawnych kryteriów wartości odpadów, skoro przepisy określają wszystkie warunki, jakie musi spełniać odpad o przedmiotowym kodzie, aby mógł być wprowadzony do środowiska, a zarządzenie nie wskazuje na naruszenie żadnego z warunków, uregulowanych przepisami. Zdaniem skarżącej, organ winien ewentualnie podjąć działania w oczyszczalniach ścieków, których wyniki zostały zakwestionowane. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Dodał, że skarżąca czyniła bezskutecznie zabiegi o zmianę zezwolenia na przetwarzanie odpadów – poprzez odstąpienie od stosowania środka [...]. W tym też zakresie sprawa została rozstrzygnięta wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 1141/17. Zapis pkt II.5 lit. h decyzji o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów, zawiera uwagę, iż nie mogą one zawierać części organicznych charakteryzujących się możliwością zagniwania. Przepis art. 96 ustawy o odpadach dotyczy tylko bezpośredniego wykorzystania osadów ściekowych na gruncie i nie dotyczy odzysku osadów ściekowych, prowadzonego przez skarżącą. Przywołane w skardze rozporządzenie nie odnosi się do procesów stabilizacji osadów ściekowych, czego dotyczy art. 96 ust. 4 ustawy o odpadach. Obowiązkiem skarżącej jest też weryfikacja odpadów przed ich przetwarzaniem zgodnie z wymogami zezwolenia. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącej dodatkowo podniósł, że kwestia wymaganej ilości środka [...] jest istotna jedynie w sprawie o zmianę decyzji o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów, która to sprawa jest w toku. Pełnomocnik organu podkreśliła, że w zaskarżonym zarządzeniu nie nałożono na skarżącą żadnych dodatkowych obowiązków, w tym co do ilości stosowania środka [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżony akt nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organ administracji przy jego wydaniu nie uchybił regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przywołana wyżej decyzja o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów obejmuje wyłącznie ustabilizowane osady ściekowe i nakazuje działanie w technologii [...]. Faktem jest, że decyzja ta nie zawiera żadnych danych co do wymaganej ilości tego środka, wymaganej w toku przetwarzania osadów. Dane te wynikają jedynie z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Jednak trafnie zauważył organ, którego działanie zaskarżono, że skarżąca przyznała, że stosuje minimalne ilości tego środka bądź też nie stosuje go w ogóle. Już taki stan rzeczy potwierdza zasadność nakazu z pkt 1 zaskarżonego aktu. Taki też pogląd wyraził tut. Sąd w przywołanym w odpowiedzi na skargę wyroku, który w tej części jest prawomocny. Skoro stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ zmianie, brak jest podstaw do odstąpienia od stanowiska, zawartego w powyższym wyroku. Jak zauważył Sąd w powyższym wyroku, w decyzji środowiskowej zawarto stwierdzenie, że w fazie mieszania końcowego do odpadów zmieszanych dodaje się środek wiążący [...], zapewniający chemiczne związanie substancji szkodliwych, znajdujących się w odpadach, tak aby się z nich nie wymywały. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił też argumentacji skarżącej, aby kwestia wymaganej ilości środka [...] miała znaczenie jedynie w sprawie o zmianę decyzji o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów, która jest nadal w toku. Fakt, że skarżąca ubiega się o zmianę warunków prowadzenia działalności – bez stosowania tego środka, potwierdza ustalenia faktyczne organu, że narusza wymogi dotychczasowej decyzji, która zakłada jego stosowanie. Gdy zaś idzie o zakwestionowany w skardze nakaz z pkt 3 zarządzenia sąd administracyjny podzielił stanowisko organu, że skoro skarżaca legitymuje się jedynie zezwoleniem na przetwarzanie ustabilizowanych komunalnych osadów, do jej obowiązków należy kontrola przyjmowanych osadów. Fakt, że organ, którego działanie zaskarżono władny jest do podjęcia działań wobec oczyszczalni ścieków, nie oznacza, że skarżąca może ograniczyć się jedynie do przyjmowania osadów, bez kontroli, czy spełniają one wymogi udzielonego jej zezwolenia, obejmującego jedynie osady ściekowe o kodzie [...]. Osady te nie mogą zatem zawierać części organicznych, które charakteryzują się możliwością zagniwania. Wymóg taki zawiera zapis z pkt II. 5 lit. h decyzji. Wbrew zarzutom skargi, przywołana przez skarżącą regulacja prawna nie dotyczy warunków prowadzenia przez nią działalności w ramach udzielonego zezwolenia, lecz reguluje kwestie bezpośredniego stosowania osadów ściekowych na gruncie, a nie ich przetwarzania. Kwestie odzysku reguluje art. 96 ust. 1-3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r., poz. 992), zaś ust. 4 tego przepisu dotyczy stosowania takich osadów, jeżeli są odpowiednio ustabilizowane. Stąd też zasadnie organ odwołał się do poglądów, prezentowanych w przywołanej w zarządzeniu literaturze, gdy idzie o warunki, jakie winien spełniać odpad, a mianowicie poziomu zawartości związków organicznych. Skarżąca nie kwestionowała zaś wyników badań laboratoryjnych, które wykazały przekroczenie dopuszczalnej zawartości tych związków. Oznacza to, że skarżąca przyjmuje osady, które są słabo przefermentowane i podlegają dalszym procesom gnilnym. Tymczasem decyzja o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów, zawiera zastrzeżenie, że osady nie mogą zawierać części organicznych charakteryzujących się możliwością zagniwania (pkt II. 5 lit. h decyzji). Stąd też wbrew twierdzeniom skarżącej, prawidłowo organ administracji dopatrzył się naruszenia warunków udzielonego zezwolenia. Wszelkie nałożone zakazy mają umocowanie w warunkach, określonych w decyzji o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów. Organ administracji w wyniku kontroli stwierdził naruszenie wymogów tej decyzji, a zatem był zobligowany do wydania nakazów, które mają na celu wyegzekwowanie legalnego prowadzenia działalności przez skarżącą. Brak zatem podstaw do ferowania zarzutu nienależytego wyjaśnienia okoliczności sprawy i błędnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Decyzja o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów określa jednoznacznie warunki prowadzenia działalności przez skarżącą, nakazując stosowanie środka [...] oraz zakazując przyjmowania osadów, które zawierają części organiczne, charakteryzujące się możliwością zagniwania. Kontrola organu była wynikiem skarg okolicznych mieszkańców na uciążliwości zapachowe, którym zapobieganiu miały na celu wymogi decyzji. Skoro jednak skarżąca prowadzi działalność z naruszeniem decyzji, zaskarżony akt nie narusza prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.