II SA/Gl 680/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant ref. Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S., P. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie oceny legalności wykonanych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] r. Nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] 2004 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. M. i P. S. zgłosili fakt samowoli budowlanej na ich nieruchomości nr A położonej w S. przy ul. A. Samowoli tej dopuścili się G. i E. P., dokonując dwóch przewiertów przez ich nieruchomość (bez ich zgody) i doprowadzając przyłącze wodociągowe do własnej posesji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wszczął postępowanie w sprawie i po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] r. odmówił zobowiązania Państwa G. i E. P. do usunięcia fragmentów przyłącza wodociągowego do ich budynku wykonanego metodą przewiertu przez działkę nr A należącą do Państwa M. i P. S.. W podstawie prawnej przywołał art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie pozwoliło na ustalenie, że podstawą wykonania wskazanych robót budowlanych, w okresie od [...] do [...] 2003 r., była decyzja Starosty R. z dnia [...] r. zezwalająca Wójtowi Gminy N. na budowę wodociągu dla wsi G. oraz S.. Na podstawie tej decyzji przewidziano również wykonanie przyłącza do budynków państwa P. i S.. Po analizie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że przedmiotowe przyłącza wodociągowe wykonano z odstępstwem od zatwierdzonej dokumentacji, jednakże w opinii organu nie było to odstępstwo istotne, wymagające zmiany pozwolenia na budowę. Wyjaśnił, że w przypadku inwestycji liniowych, jaką jest wodociąg, takie zmiany były uzasadnione. Wobec braku zgody państwa S. na przekopanie ich działki nr A, zdecydowano się na wykonanie przewiertu, co w opinii organu nie stanowi naruszenia warunków pozwolenia. Podkreślił, że prace wykonane zostały bez wejścia na działkę nr A, która stanowi drogę konieczną – dojazd do budynku państwa P.. Stwierdzone uchybienia nie stanowią o wykonaniu robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia bądź środowiska, nie były także prowadzone w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Dlatego też uznano żądanie państwa S. za nieuzasadnione, a ewentualne naruszenia ich działki można jedynie rozwiązać w drodze postępowania cywilnego. Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji M. i P. S. stwierdzili, że wykonane przyłącze wodociągowe do budynku państwa P. jest samowolą budowlaną. Podkreślili, że przewierty wykonane zostały przez ich działkę nr A bez ich zezwolenia. Uznając, że działka ta stanowi jedyny dojazd do ich posesji, wyjaśnili, że w wyniku jakiejkolwiek awarii mogą zostać pozbawieni dojazdu do budynku. Wyjaśnili, że wskazywali inną drogę podłączenia, ale nie została ona rozpatrzona. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej przywołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że inwestycja realizowana była na podstawie decyzji Starosty R. z dnia [...] r., zatem nie może być mowy o samowoli budowlanej. Inwestycja została zrealizowana i w dniu [...] 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. poinformował Urząd Gminy w N., że nie wnosi sprzeciwu co do jego użytkowania. Wykonane na podstawie powyżej wymienionej decyzji – pozwolenie na budowę – przyłącze wodociągowe w dwóch miejscach w formie przepustu przechodzi przez działkę nr A, która będąc własnością państwa S., stanowi drogę konieczną do ich zabudowań. W związku ze zmianą przebiegu tego wodociągu, nie stwierdzono istotnego odstępstwa i dlatego nie znalazł podstaw do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowych fragmentów przyłącza wodociągowego. Ewentualne naruszenie posiadania może być rozpatrywane w drodze procesu cywilnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. i M. S., domagając się usunięcia bezprawnie przeprowadzonego przyłącza wodociągowego, zarzucili pogwałcenie ich prawa własności. Powtórzyli, że przyłącze powstało w warunkach samowoli, gdyż organy same stwierdziły, że w trakcie prowadzonych prac budowlanych nastąpiło odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Dodali, że nie udzielali zgody na przeprowadzenie przyłącza wodociągowego przez ich działkę. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Powtórzył, iż przeprowadzone postępowanie wykazało, że żądanie rozbiórki przedmiotowego przyłącza wodociągowego na gruncie prawa budowlanego nie znalazło potwierdzenia. Ewentualny spór o naruszenie prawa własności może być rozstrzygnięty w drodze procesu cywilnego. W trakcie rozprawy w dniu 13 stycznia 2006 r. zarówno skarżący jak i uczestnicy postępowania – państwo P. podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko. Wytłumaczyli, że odstępstwo od pierwotnego projektu polegało na wykonaniu przewiertu zamiast przekopu oraz przeprowadzeniu wodociągu przez działkę nr B a nie przez działkę nr C. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie tylko z powodów w niej wskazanych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza prawo. W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie w sposób wadliwy. Nadto należy wskazać, że przeprowadzone postępowanie nie wyjaśniło wszystkich podnoszonych wątpliwości. Bezsporne w sprawie pozostaje, że przedmiotowa budowa sieci wodociągowej, w skład której weszło także przyłącze do budynku mieszkalnego państwa P., było inwestycją Gminy N.. Przedmiotowa budowa prowadzona była na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z dnia [...] r. Na jej podstawie Wójtowi Gminy N. udzielono pozwolenia na budowę wodociągu zbiorowego dla wsi G. i S. oraz zatwierdzono przedłożony projekt budowlany. Tak więc inwestorem przedmiotowej inwestycji była Gmina N. i powinna być ona stroną prowadzonego postępowania. Tymczasem organy nadzoru budowlanego, przyjmując zgłoszenie państwa S., potraktowały sprawę jako swoisty spór pomiędzy sąsiadami. Wobec ustalenia gminnego charakteru inwestycji, nie było podstaw prawnych do kierowania zobowiązania do ewentualnej rozbiórki inwestycji – przyłącza – do właścicieli budynku – państwa P.. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. odmawiającą zobowiązania państwa P. do usunięcia fragmentów przyłącza wodociągowego do ich budynku położonego w S. przy ulicy A [...]. Należy jednak zauważyć, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i jednoznaczny. Trzeba wskazać, że legalność wykonania robót budowlanych oznacza nie tylko wykonanie ich na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę, co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, ale także wykonanie przedmiotowych robót budowlanych zgodnie z zatwierdzonym projektem – w sposób nie odbiegający od warunków udzielonego pozwolenia. Po analizie przedłożonych w sprawie akt administracyjnych wypada stwierdzić, że na ich podstawie takiej oceny przeprowadzić nie można. Organy wprawdzie przyznają, że przedmiotowa inwestycja wykonana została z odstępstwem od zatwierdzonej dokumentacji, stwierdzając, że było to odstępstwo nieistotne, ale wobec braku akt administracyjnych decyzje te uchylają się spod kontroli Sądu. Trudno bowiem w takiej sytuacji dokonać porównania i ustalić, czy faktycznie przeprowadzone prace budowlane odpowiadają tym, które przewidziane były w zatwierdzonym planie realizacyjnym. Uznanie zatem przez orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego w istniejącym stanie faktycznym, że postępowanie w zakresie legalności wykonanych prac budowlanych nie daje podstaw do zobowiązania G. i E. P. do usunięcia fragmentów przyłącza wodociągowego do ich budynku, należy ocenić jako przedwczesne oraz naruszające przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego a nadto za skierowane do błędnie wskazanego podmiotu. Zaniechanie przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego przebieg wykonanego wodociągu w stosunku do planowanego przebiegu stanowi uchybienie przepisom postępowania, które w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 209 cytowanej ustawy.