II SA/Gl 681/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych oddala skargę. Pismem z dnia 8 grudnia 2015r. P. O. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie sprawdzenia legalności budowy budynków na działce o numerze ewidencyjnym 1, której jest właścicielem. Pismem z dnia [...] r. PINB w K. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie budowy budynków magazynowych na działkach o numerach ewidencyjnych 2 i 1 w K. Pismem z dnia [...] r. M. K. przedłożył kopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia [...] roku, sygn. akt [...]o ogłoszeniu upadłości M. K., wyznaczeniu sędziego komisarza oraz wyznaczeniu syndyka masy upadłości. Z przeprowadzonych przez PINB w dniu [...] r. oględzin wynika, że na wyżej wskazanych działkach znajdują się dwa budynki o funkcji magazynów, wybudowane samowolnie w 1996 roku. Na okoliczność tę sporządzono szkic sytuacyjny z wymiarami obiektów, który potwierdza że obiekty położone są na działkach o numerach ewidencyjnych 1 oraz 2. Pismem z dnia 19 lutego 2016r. P. O. przesłał oświadczenie, iż nie wyraża zgody na budowę budynków magazynowych na jego działce o numerze ewidencyjnym 1 w K. Decyzją z dnia [...] r. PINB w K. działając na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazał M. K. rozbiórkę samowolnie zbudowanych budynków magazynowych na działkach o nr 2 i 1 przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego południowych dzielnic miasta K., przyjętym uchwałą rady Miasta K. nr [...] z dnia [...] r, teren oznaczony symbolem MM to teren zabudowy mieszkaniowej mieszanej, obejmującej małe domy mieszkalne (do 6 mieszkań), zabudowę szeregową, bliźniaczą i jednorodzinną oraz usługi na działkach nie przekraczających średniej powierzchni działek w otoczeniu. Nadto plan miejscowy zabrania stosowania materiałów elewacyjnych w postaci wszelkiego rodzaju listew plastikowych oraz blachy falistej i trapezowej. Organ wskazał, że sporne obiekty wykonane zostały z blachy trapezowej. W tej sytuacji wobec sprzeczności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami technicznymi w zakresie uniemożliwiającym legalizację budynków magazynowych orzekł o ich rozbiórce. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K. podnosząc, że w dniu [...] r. Sąd Rejonowy K. w K. ogłosił jego upadłość likwidacyjną. W skład masy upadłościowej weszła również nieruchomość oznaczona jako działka nr 2. Zdaniem odwołującego, jeżeli ogłoszono upadłość, postępowania sądowe i administracyjne mogą być wszczęte i prowadzone jedynie w stosunku do syndyka. Pismem z dnia 4 maja 2016r. syndyk masy upadłości F. C. wskazał, iż nie udzielał M. K. żadnych pełnomocnictw, ani w niniejszej sprawie, ani w żadnej innej. Decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji przysługuje wyłącznie stronie postępowania. Jeżeli organ odwoławczy ustali, że osoba, która wniosła odwołanie nie jest stroną postępowania, obowiązany jest umorzyć postępowanie odwoławcze. Zdaniem WINB M. K., co do zasady ma przymiot strony w niniejszym postępowaniu, ale wyłącznie w znaczeniu materialnym. Zgodnie z art. 144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania powyższe syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. W ocenie organu odwoławczego z powyższego przepisu nie można wyprowadzać wniosku, aby syndyk stawał się zupełnie niezależnym podmiotem praw i obowiązków, stroną postępowania w znaczeniu materialnoprawnym w miejsce dotychczasowej strony postępowania. Stwierdzenie ustawodawcy, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości oznacza, że przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Syndyk działa bowiem w imieniu własnym. Jednakże w znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadał upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sam upadły nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście syndyk działa za niego. Wynika to m.in. z art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, zgodnie z którym w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk, zarządca oraz nadzorca sądowy dokonują czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Zatem skutki czynności syndyka, wchodzących w zakres zarządu masą upadłości, dotyczą bezpośrednio upadłego. Ponieważ syndyk nie udzielił pełnomocnictwa odwołującemu, nie posiada on legitymacji procesowej do wniesienia środka zaskarżenia od przedmiotowej decyzji. Pismem z dnia 13 czerwca 2016r. M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję WINB zarzucając naruszenie art. 144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego i naprawczego oraz art. 6 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie skarżącego z chwilą ogłoszenia upadłości likwidacyjnej utracił prawo zarządu swoim majątkiem, który staje się masą upadłości, a zarząd nad nim przejął syndyk. Także w zakresie postępowań sądowych, administracyjnych oraz sądowoadministracyjnych, uprawnienie do występowania w charakterze strony utracił upadły, a zyskał syndyk. W konsekwencji organ odwoławczy powinien skontrolować postępowanie pierwszoinstancyjne i stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, ponieważ została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania. W odpowiedzi na skargę WINB w całości podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego skarżący wnosił i wywodził jak w treści skargi oświadczając, że przedmiotowe budynki zostały już rozebrane przez nowego właściciela nieruchomości. Syndyk masy upadłości przychylił się do treści skargi wskazując, że decyzja organu I instancji została skierowana do niewłaściwej osoby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że od momentu dowiedzenia się przez organ o ogłoszeniu upadłości przez stronę postępowania należało uwzględnić uregulowania, wynikające z przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 233 z późn. zm. ). Zgodnie bowiem z art. 144 ust. 1 ww. ustawy, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Stosownie do art. 144 ust. 2 ustawy, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. W ocenie Sądu z powyższego przepisu nie można wyprowadzać wniosku, aby syndyk stawał się zupełnie niezależnym podmiotem praw i obowiązków, stroną postępowania w znaczeniu materialnoprawnym w miejsce dotychczasowej strony postępowania. Stwierdzenie ustawodawcy, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości oznacza, że przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Syndyk działa bowiem w imieniu własnym. Jednakże w znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sam upadły nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego. Wynika to m. in. z art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego. Tym samym skutki czynności syndyka, wchodzących w zakres zarządu masą upadłości, dotyczą bezpośrednio upadłego (zob. A. Jakubecki [w:] A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz. Lex/2011, Lex Omega nr 96039, tezy 1., 3., 4., 11. do art. 144). Zatem realizacja uprawnień strony, będącej upadłym, musi się odbywać z uwzględnieniem treści art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego. Oznacza to, że jeżeli postępowanie prowadzone jest wobec upadłego, wszelkie pisma i rozstrzygnięcia doręczać należy syndykowi, to on bowiem działa na rzecz upadłego i na jego rachunek. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, iż środek zaskarżenia decyzji administracyjnej, jakim jest odwołanie, który jest sposobem wzruszenia decyzji nieostatecznej, stanowi gwarancję realizacji zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz.23 z późn. zm. dalej: " k.p.a.") Oznacza to, że strona postępowania niezadowolona z wydanej decyzji ma prawo domagać się, w drodze złożonego odwołania, ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Stosownie jednak do treści art. 127 § 1 k.p.a. prawo do wniesienia odwołania przysługuje wyłącznie stronie. W sytuacji więc, gdy do organu odwoławczego wpływa odwołanie, organ ten - przed wydaniem decyzji merytorycznej w sprawie - dokonuje sprawdzenia pod względem formalnoprawnym, czy odwołanie jest wniesione prawidłowo, w tym czy pochodzi od strony postępowania. Jeżeli organ ustali, że osoba, która wniosła odwołanie nie jest stroną postępowania, obowiązany jest na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyć postępowanie odwoławcze. Stosownie bowiem do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999r. sygn. akt OPS 16/98, stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.. W sprawie nie budzi wątpliwości, że M. K. nie posiada legitymacji procesowej w znaczeniu formalnym do zaskarżenia decyzji organu I instancji, a tym samym nie może skutecznie wnieść odwołania od tej decyzji, ponieważ nie jest stroną postępowania. Skutecznie zaskarżyć decyzję organu I instancji może jedynie syndyk masy upadłościowej, który działa w imieniu własnym, ale na rzecz i na rachunek upadłego. Skarżący zdaje się dostrzegać ten fakt, powołując się w treści skargi na stanowisko doktryny w zakresie dotyczącym ustalania stron postępowania administracyjnego prowadzonego w stosunku do mienia wchodzącego w skład masy upadłościowej. Bezpodstawny jest jednak wyprowadzony na tej podstawie wniosek, że organ powinien rozpoznać odwołanie wniesione przez podmiot nie będący stroną postępowania z uwagi na wadliwość rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż skarga jest niezasadna i nie podzielił zarzutów w niej podniesionych. Jednocześnie Sąd zauważa, iż wobec formalnego charakteru zaskarżonej decyzji, nie mógł kontrolą w sprawie objąć decyzji ją poprzedzającej wydanej przez PINB w K., a którą to nakazano M. K. rozbiórkę samowolnie zbudowanych budynków magazynowych. Wobec przedmiotu skargi, Sąd mógł jedynie ocenić, czy organ odwoławczy miał podstawy prawne i faktyczne do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Z tych też przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł, jak w sentencji.