II SA/Gl 685/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Ref. staż. Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2008 r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie niewłaściwego utrzymania posesji i funkcjonowania kanalizacji ściekowej uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu. W piśmie z dnia [...] r. do Państwowej Inspekcji Sanitarnej w R. G. B. domagała się interwencji w związku z postępowaniem jej sąsiadów małżonków C. zamieszkałych przy ul. [...] w R. Podała, że przez posesję na której ona zamieszkuje przeprowadzili oni kanalizację którą odprowadzają ścieki i odchody zwierzęce do " wód deszczowych". Nadto wyrzucają oni na odkrytą komorę z obornikiem pozostałe po uboju "resztki" [...], które hodują i których ubój prowadzą we własnym zakresie. Stwarza to zagrożenie dla jej zdrowia i jej rodziny. Postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 kpa oraz z powołaniem się na ustawę z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( Dz. U. z 2005 r. Nr 236 poz. 2008 ze zm., zwanej dalej ustawą o utrzymaniu czystości ) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę objętą powyższym wnioskiem przekazał "Urzędowi Gminy jako organowi właściwemu". W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że sprawa dotyczy niewłaściwego utrzymania posesji i funkcjonowania kanalizacji ściekowej i dlatego powinna być rozpatrzona na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości. W zażaleniu na to postanowienie ( nazwanym odwołaniem ) G. B. podniosła, że gmina rozpatrywała już bez efektu sprawę kanalizacji. Na gminę nie może zatem liczyć choć jej rodzina ma "prawo żyć bez obawy o swoje zdrowie". Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] i [...], wydanym z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa utrzymał orzeczenie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podtrzymał stanowisko organu niższej instancji, ze w zakresie żądań G. B. wynikających z jej pisma z dnia [...] r. sprawa powinna być rozpatrzona i rozstrzygnięta w oparciu o przepisy art. 4 i 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 6 tej ustawy nadzór nad realizacją określonych w niej obowiązków sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Sprawa dotyczy bowiem odprowadzania z nieruchomości nieczystości ciekłych oraz zbierania i odbierania odpadów komunalnych. W skardze do sądu administracyjnego G. B. zarzuciła, iż nie może liczyć w gminie na bezstronne rozpoznanie jej sprawy. Powtórzyła zarzuty związane z nieprawidłowym odprowadzaniem ścieków z nieruchomości sąsiedniej oraz odnośnie zagrożenia dla zdrowia jej i rodziny związanego z niewłaściwym zabezpieczeniem odpadów pochodzących z uboju [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie ostać się nie może albowiem zostało wydane zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 7, 8 i 77 § 1 kpa obowiązkiem organów orzekających było wyjaśnienie sprawy w stopniu pozwalającym na jej właściwe załatwienie. Dotyczy to również sytuacji gdy załatwienie takie przez dany organ następuje przez wydanie postanowienia nie rozstrzygającego sprawy co do istoty ( art. 123 kpa ) tj. m.in. postanowienia opartego na treści art. 65 § 1 kpa. Temu obowiązkowi organ odwoławczy, zobowiązany zgodnie z art. 15 kpa do ponownego rozpatrzenia sprawy, nie uczynił zdaniem Sądu zadość. Nie wziął bowiem pod uwagę, że żądania skarżącej objęte jej wnioskiem z dnia [...] r. nie miały jednolitego charakteru. Należy również zwrócić uwagę, że w ogóle żądania skarżącej nie zostały w nim jednoznacznie sformułowane. W takim jednak przypadku organy orzekające powinny wezwać skarżącą do uzupełnienia w tym względzie jej wniosku zgodnie z treścią art. 64 § 1 w zw. z art. 63 § 2 kpa. Niewątpliwie jednak treść wniosku skarżącej z dnia [...] r. wskazuje, że chodziło jej o uregulowanie co najmniej dwóch spraw tj. kwestii odprowadzania z nieruchomości sąsiedniej nieczystości ciekłych oraz likwidacji istniejącego jej zdaniem zagrożenia dla zdrowia jej i jej rodziny, powodowanego niewłaściwym składowaniem odpadów pochodzących z uboju [...]. Bez jakichkolwiek rozważań organy orzekające przyjęły, iż sprawy wynikające z tych żądań mają jednolity charakter i powinny być rozstrzygnięte na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Z takim jednak poglądem można się zaś zgodzić jedynie w odniesieniu do sprawy gromadzenia i odprowadzania nieczystości ciekłych ( pomijając już mogące wystąpić na tym tle zagadnienia związane z Prawem budowlanym, które jednakże z treści wniosku zdaniem Sądu nie wynikają, skoro skarżąca informuje w nim, że w tym zakresie o rozpoznanie sprawy zwróciła się do organu nadzoru budowlanego ). Sprawa ta istotnie podlega bowiem rozpoznaniu na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a to zgodnie z treścią jej art. 4 ust. 2 pkt 3, art. 5 ust. 1 pkt 2, 3a, ust. 6 i 7. Należy jednak zwrócić uwagę, że organem właściwym do orzekania w tych sprawach jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, czyli w niniejszej sprawie byłby nim Wójt Gminy w K., a nie jak to przyjęto w postanowieniach organów obu instancji Urząd Gminy ( który nie jest nadto w ogóle organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa ). Przyjęcie, że organy właściwe w sprawach wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości byłyby właściwe również w sprawie odpadów pochodzących z uboju [...] byłoby zasadne jedynie gdyby odpady te można zaliczyć do odpadów komunalnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, nad którą to kwestią organy obu instancji przeszły do porządku, a co rozważy organ odwoławczy przy ponownym rozpatrywaniu zażalenia. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy w tym zakresie przepis ten odsyła do przepisów o odpadach, tj. do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. ( Dz. U. z 2007 r. nr 39 poz. 251 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 pkt 4 tej ustawy przez odpady komunalne rozumie się odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. W związku z tą definicją wyjaśnienia będzie wymagała kwestia wielkości i charakteru hodowli [...], o której mówi skarżąca, a w szczególności czy chodzi o ich hodowlę i ubój na potrzeby gospodarstwa domowego. Należy też podnieść, że wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się i nie rozważył twierdzenia skarżącej, że sposób składowania odpadów pochodzących z uboju [...] stanowi zagrożenie dla jej życia, przez co należy rozumieć niewątpliwie zagrożenie w powstawaniu chorób. Gdyby tak było istotnie to niewątpliwie w tym zakresie sprawa podlegałaby organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej powołanym m.in. do sprawowania nadzoru nad warunkami higieny środowiska celem zapobiegania powstawania chorób, w tym chorób zakaźnych oraz do kontroli przestrzegania przepisów dotyczących utrzymywania należytego stanu higienicznego nieruchomości ( o co jak się wydaje chodziło skarżącej ). W tym zakresie obowiązkiem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej było co najmniej przeprowadzenie oględzin objętej wnioskiem skarżącej nieruchomości celem poczynienia istotnych w tym względzie ustaleń. Bez przeprowadzenia chociażby takiego dowodu, a tak stało się w rozpoznawanej sprawie przedwczesne było stwierdzenie, że sprawa nie podlega w ogóle kompetencjom organów PIS, a to chociażby w związku z treścią przepisów ustawy z dnia 14 marca 1984 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 ze zm.). Przy rozważeniu sprawy w przedstawionych wyżej aspektach, może się też okazać za zasadne zastosowanie treści art. 66 § 1 kpa. Z przedstawionych wyżej względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 152 ustawy p.p.s.a.