II SA/Gl 690/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R.S. i M.S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB) nr [...] z dnia [...] r., znak: [...] zawiesił postępowanie w sprawie legalności realizacji przy ścianie, pozostałej po rozbiórce budynku mieszkalnego zlokalizowanego w K. przy ul. [...], ściany konstrukcji murowanej wraz z ociepleniem. Postępowanie zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym w M. w sprawie sygn. akt [...] o zasiedzenie służebności ściany pozostałej po rozbiórce budynku, który był usytuowane na działce nr [...]. Ściana ta stanowi aktualnie zachodnią, zewnętrzną ścianę tzw. "miedzucha", zlokalizowanego na sąsiedniej działce nr 1. Na niej opiera się strop i dach tegoż budynku ("miedzucha"). Roboty zabezpieczające prowadzone, w oparciu o zgłoszenie, przez A. J., wychodziły poza zakres zgłoszenia, powodując zmiany konstrukcyjne ściany. Wobec tego, ze miały one charakter samowolny, PINB uznał za uzasadnione prowadzenie postępowania naprawczego na podstawie art. 50-51 pr. bud. W ramach tego postępowania inwestor powinien wykazać się uprawnieniem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Roboty budowlane, polegające na przebudowie ściany znajdującej się na działce sąsiedniej (2), mogły doprowadzić do naruszenia prawa własności przysługującego R. S. i M. S. (dalej: strony) wobec działki nr 2. Ze względu na prowadzone postępowanie o zasiedzenie służebności ściany przez A. J. oraz postępowaniem w sprawie rozgraniczenia nieruchomości nr 2 i 3, zdaniem organu I instancji zaistniało zagadnienie wstępne określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowi podstawę do zawieszenia postępowania. W zażaleniu z [...] r. strony stwierdzają, że należąca do nich ściana nie jest konstrukcyjnie powiązana z "miedzuchem", a postępowanie w sprawie zasiedzenia nie dotyczy robót wykonanych na ich działce. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: ŚWINB) postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie PINB. Podzielił stanowisko organu I instancji, iż rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej postępowania prowadzonego na podstawie art. 50-51 pr. bud. jest uzależnione od rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w M. w przedmiocie zasiedzenia służebności ściany. W skardze z 17 lipca 2018 r. pełnomocnik stron podnosi zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż - w ocenie pełnomocnika - zagadnienie wstępne zostało już rozstrzygnięte przez Sąd. Zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji w przedmiotowej sprawie przyjął, iż zakończenie postępowania sądowego w sprawie o zasiedzenie służebności jest zagadnieniem wstępnym w sprawie legalności wykonania robót wykonywanych na podstawie zgłoszenia z dnia [...] r. Z takim stanowiskiem nie zgadzają się skarżący z następujących względów. Zgłoszenie to zostało dokonane na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., którym to postanowieniem Sąd Rejonowy zezwolił wnioskodawczyni - A. J. - na dokonanie zabezpieczenia swojego roszczenia poprzez wzmocnienie ściany polegające na uzupełnieniu ubytków kamienia wapiennego i zabezpieczenie jej przed dalszą możliwością rozluźnienia i osuwania się materiału. Postanowienie to stało się podstawą wniosku o zgłoszeniu robót budowlanych, które jednak swym zakresem wykraczało poza przyznane uprawnienia np. poprzez zabudowanie wnęki okiennej, ocieplenie ściany itd. Obecne postępowanie jest następstwem tego zgłoszenia i robót wykonywanych na podstawie wydanego postanowienia Sądu. Postępowanie nie dotyczy innych elementów sporu pomiędzy stronami. Jednakże Sąd Okręgowy w C. w dniu [...] r. wydał postanowienie uchylające postanowienie Sądu Rejonowego w M. i oddalił wniosek o zabezpieczenie, tym samym stwierdzając, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do wykonywania robót budowlanych. Tym samym rozstrzygnięte zostało zagadnienie wstępne - sąd w przedmiotowej sprawie już się wypowiedział i nie dokona już żadnych innych ustaleń. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną jest to, czy rozstrzygnięcie sądu cywilnego w sprawie zasiedzenia służebności ściany pozostałej po rozbiórce budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr 2 (stanowiącej własność skarżących) przez właścicielkę działki sąsiedniej nr 3, dla której ściana ta stanowi zewnętrzną ścianę należącego do niej budynku – "miedzucha", stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu naprawczym, prowadzonym na podstawie art. 50-51 pr. bud. Zdaniem organów orzekających w sprawie jest to zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i stanowi podstawę do zawieszenia postępowania naprawczego. Według skarżących jest inaczej, bowiem roboty budowlane polegające na przebudowie ściany, prowadzone przez inwestorkę, wobec uchylenia przez Sąd Okręgowy w C. w dniu [...] r. postanowienia zabezpieczającego, wydanego przez Sąd Rejonowy w M., które stanowiło podstawę dla inwestorki do prowadzenia robót, mają one charakter nielegalny, a dalsze postępowanie sądowe nie ma na nie wpływu. W ocenie Sądu, postępowanie w sprawie zasiedzenia służebności ściany ma jednak znaczenie dla zakończenia postępowania naprawczego z dwu zasadniczych przyczyn: po pierwsze - jeśli w jego wyniku inwestorka uzyska pozytywne orzeczenie, a więc sąd cywilny stwierdzi zasiedzenie, to tym samym zostanie spełniony jeden z warunków legalizacji wykonanych samowolnie robót. Trzeba zauważyć, że w postępowaniu naprawczym, zmierzającym do legalizacji robót budowlanych wykonanych m.in. bez wymaganego prawem zgłoszenia, ocenia się problem spełnienia warunków koniecznych do wykonywania określonych robót, podobnie jak w przypadku samego zgłoszenia, ale na chwilę prowadzenia tego postępowania. Po drugie – należy brać pod uwagę skutki ewentualnego postanowienia sądu o zasiedzeniu, które może ustalać wcześniejszą datę zasiedzenia np. na okres przed rozpoczęciem robót. Takie orzeczenie działa wstecz i powoduje, że nie można postawić zarzutu wykonywania robót bez prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ten moment decyduje w istocie rzeczy o konieczności potraktowania kwestii zasiedzenia jako zagadnienia wstępnego w postępowaniu naprawczym. Wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane determinuje tak możliwość zakończenia tego postępowania, jak i treść rozstrzygnięcia, jakie w jego wyniku zostanie podjęte. Jak wynika z powyższych ustaleń Sąd aprobuje stanowisko tak organu odwoławczego, jak i organu I instancji, co do wystąpienia w sprawie zagadnienia wstępnego i zaistnieniu podstawy do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.