II SA/Gl 698/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 marca 2010 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy J.B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z treści wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, utrzymując się z dochodów ze stosunku pracy w łącznej wysokości 4747 zł brutto (2893 zł netto) miesięcznie. Na stałe, miesięczne wydatki składają się: czynsz za mieszkanie – 507 zł, opłaty za wodę – 100 zł, za energię elektryczną – 60 zł, koszty zakupu gazu – 45 zł, rachunki za telefon – około 100 zł, płatność za przedszkole córki – 209 zł, koszty dojazdu do pracy – około 260 zł, oraz spłata trzech pożyczek bankowych – raty wynoszą odpowiednio: 224 zł, 340 zł oraz 96 zł. Jedynym majątkiem skarżącego jest lokal mieszkalny o pow. 82 m2 oraz udział (1/3) w prawie własności nieruchomości o pow. 0,7 ha. Strona zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, a ponadto, że posiada zadłużenie w płatnościach za wodę – 970 oraz w czynszu za mieszkanie – 801 zł. Do druku skarżący dołączył dokumenty obrazujące jego wydatki i zadłużenie. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 marca 2010 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na obecna sytuację materialną nie ma możliwości poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Zdaniem wnioskodawcy wszystkie zadeklarowane wydatki zasługują na uwzględnienie, w szczególności spłata trzech kredytów bankowych, z których dwa (na zakup oraz remont mieszkania - miesięcznie raty odpowiednio w wysokości 224,00 zł oraz 340,00 zł) zostały zaciągnięte kilkanaście lat przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. Trzeci kredyt został zaciągnięty na leczenie oraz rehabilitację matki wnioskodawcy w związku ze skomplikowanym złamaniem kości udowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy w tym miejscu, iż w myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Skarżącego nie można uznać bowiem za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego przez skarżącego formularza, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew stanowisku skarżącego jest on w stanie ponieść koszty postępowania. Powołując się na swoją trudną sytuację finansową, skarżący wskazał również, iż jego dochody obciążone są spłatą kredytów. Raty zaciągniętych kredytów wynoszą miesięcznie 564 zł. Trzeci kredyt konsumpcyjny został zaciągnięty w dniu [...]r. na kwotę 5.128,00 zł. na leczenie i rehabilitację matki. Skarżący nie wykazał jednakże, że nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań i że istnieją zaległości z tego tytułu. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący miał zdolność finansową, która umożliwiała mu zaciągnięcie powyższych kredytów. Skarżący nie wykazał przy tym, czy jego matka prowadzi wraz z nim i jego rodziną wspólne gospodarstwo domowe, czy otrzymuje jakikolwiek dochód i tym samym czy partycypuje w kosztach utrzymania. Jednocześnie należy zaznaczyć, że przedmiotem skargi jest decyzja uchylająca decyzję o ustaleniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tym samym, jak wynika z pisma Wójta Gminy B. z dnia [...]r. załączonego do skargi, kwota 13.573,00 zł będącą przedmiotem ustalenia opłaty planistycznej, została zwrócona J.i M. B. Wobec czego przy posiadanych oszczędnościach, na które składają się również środki pochodzące ze sprzedaży nieruchomości, skarżący licząc się z koniecznością wydatków w postaci kosztów sądowych, powinien na ten cel odłożyć niezbędne środki. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania mu prawa pomocy. Z osiąganych dochodów jest bowiem w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 1, art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.