II SA/Gl 698/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2012 r. sprawy ze skargi S. Z. na postanowienie [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. W piśmie z dnia 24 listopada 2011 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. S. Z. domagał się "weryfikacji legalności" robót zrealizowanych przez B. C., polegających na wyburzeniu usytuowanej w granicy kilku działek stodoły o wysokości powyżej 8 m, która stanowiła jego własność. W piśmie z dnia 7 grudnia 2011 r. S. Z. dodatkowo podniósł, że przy rozbiórce stodoły "najprawdopodobniej" naruszeniu uległy znaki graniczne. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że na rozbiórkę stodoły usytuowanej na posesji przy ul. [...] w B. B. C. uzyskał pozwolenie decyzją Starosty B. nr [...] r. z dnia [...] r. W konsekwencji stwierdził, że ewentualne spory co do własności tej stodoły oraz co do uciążliwości robót rozbiórkowych dla nieruchomości sąsiedniej mogą być rozstrzygane tylko w oparciu o przepisy prawa cywilnego przed sądami powszechnymi. W zażaleniu na to postanowienie S. Z. wniósł o jego uchylenie i "spowodowanie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie wyburzenia budynku stodoły przez B. C.". Zarzucił, że do wyburzenia stodoły powinno dojść w drodze egzekucji przeprowadzonej przez komornika sądowego, a nie przez B. C. W piśmie procesowym z dnia 14 marca 2012 r. skierowanym do organu odwoławczego S. Z. stwierdził, że jako właściciel stodoły nie brał udziału w postępowaniu, w którym zapadła decyzja zezwalająca na jej rozbiórkę. Decyzji tej nie otrzymał. W czasie robót wyburzeniowych nie było na miejscu ani kierownika budowy ani inspektora budowlanego, nie było też żadnej tablicy informacyjnej. Zarzucił także, że co do własności stodoły i przebiegu granic działek organy powołują się na treść księgi wieczystej, która została założona w oparciu o nieprawidłową mapę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zażalenia tego nie uwzględnił i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zrelacjonował przebieg postępowania w sprawie oraz przytaczając treść art. 61a k.p.a. dokonał jego wykładni m. in. z powołaniem się na wskazany w postanowieniu komentarz do k.p.a. Dalej w nawiązaniu do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że B. C. dokonał rozbiórki budynku gospodarczego na działce nr 1 przy ul. [...] w B., na którą uzyskał pozwolenie decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r. Zgodnie z zapisem księgi wieczystej nr [...] właścicielami działki o nr 1 są B. i L. C. Jakkolwiek skarżący podnosi, że to on był właścicielem przedmiotowego budynku gospodarczego, to zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 48 i art. 191 Kodeksu cywilnego, co jest z gruntem trwale związane (np. budynek), jest własnością właściciela gruntu. Nie może istnieć stan prawny (poza pewnym wyjątkami, np. użytkowaniem wieczystym), w którym właściciel gruntu i właściciel budynku to dwie różne osoby. W sytuacji gdy ktoś wzniósł budynek na czyimś gruncie przyjmuje się zatem konstrukcję, że z mocy samego prawa właściciel gruntu staje się właścicielem budynku, choćby nawet nie przyczynił się do jego powstania, ten zaś, kto budynek zbudował, jest jedynie właścicielem nakładów poczynionych na tę budowę. Jednakże kwestia wszelkich roszczeń związanych z poniesionymi przez inwestora nakładami nie stanowi materii, w której rozstrzyganiu władnymi są organy nadzoru budowlanego. Nadto stwierdził organ drugiej instancji, że instytucja ksiąg wieczystych rządzi się między innymi zasadą domniemania zgodności ze stanem prawnym. Oznacza to, że domniemywa się, iż stan prawny ujawniony w księdze wieczystej jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może być usunięta jedynie na drodze procesu cywilnego. Zatem organ administracji publicznej w oparciu o stosowny zapis księgi wieczystej uznaje dany fakt, np. zapis dotyczący właścicieli gruntu, jako ustalony w danym postępowaniu i wiążący dla organu. Odnosząc się natomiast do kwestii pozbawienia skarżącego przymiotu strony w postępowaniu przed organem administracji architektoniczno – budowlanej w postępowaniu o wydanie pozwolenia na rozbiórkę wskazano, że okoliczność taka stanowi ewentualnie przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego). Wniosek taki może wnieść strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, do organu, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W konsekwencji odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozbiórki stodoły [...]WINB w K. uznał za zasadną. Rozbiórka nie została bowiem wykonana w ramach samowoli budowlanej lecz w oparciu o stosowne pozwolenie. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie [...]WINB w K. S. Z. zarzucił, że zostało ono wydane przy błędnych ustaleniach faktycznych, poprzez: - przyjęcie, że stodołę wykonał B. C., kiedy to stodoła ta została wybudowana ok. 1920 r., a nieruchomość gruntową wraz z domem mieszkalnym B. C. nabył w 1996 r., - pominięcie, iż S. Z. był samoistnym posiadaczem nieruchomości z posadowioną na niej stodołą przez kilkadziesiąt lat i ten okres powinien być wzięty pod uwagę przez wydającego zaskarżone postanowienie, - pominięcie, iż S. Z. nie miał wiedzy o decyzji z dnia [...] r. o pozwoleniu na rozbiórkę i w ten sposób został pozbawiony swoich praw, tj. z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 28, art. 61 i art. 61a k.p.a. i w konsekwencji poprzez błędną odmowę wszczęcia postępowania pomimo, iż miał on w tym postępowaniu przymiot strony, gdyż dotyczyło ono jego interesu prawnego. Formułując te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymał w ogólnym zarysie swoje wcześniejsze twierdzenia sformułowane w postępowaniu przed organami obu instancji, co do tego kto stodołę wybudował i był jej właścicielem, co do tego na czyjej działce się znajdowała oraz co do pominięcia go jako strony w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę stodoły. Stwierdził, że rozbiórkę stodoły w ramach egzekucji świadczeń niepieniężnych powinien przeprowadzić zgodnie z art. 791 k.p.c. komornik, a nie B. C. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zawarte wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego cofnął zarzut co do naruszenia zaskarżonym postanowieniem treści art. 791 k.p.c. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do jego wzruszenia. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zasadne jest stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zostało ono wydane w sprawie legalności wykonanej przez B. (skarżący posługiwał się imieniem B.) C. rozbiórki stodoły - budynku gospodarczego położonego na działce nr 1 k. m. 1 obręb B. w B. przy ul. [...]. Tylko bowiem przy takim przedmiocie postępowania mogła istnieć kompetencja do działania organów nadzoru budowlanego, do których wniosek o wszczęcie postępowania złożył skarżący. Z uwagi na brak kompetencji organów administracyjnych (w świetle treści art. 1 k.p.a.) postępowanie nie mogło być bowiem wszczęte w przedmiocie naruszenia własności przez rozbiórkę "stodoły", jak to określił organ pierwszej instancji. Przy tak sformułowanym żądaniu odmowa wszczęcia postępowania byłaby w świetle treści art. 61a § 1 k.p.a. oczywista. Organy administracji publicznej nie mają bowiem kompetencji do rozstrzygania tego rodzaju sporów własnościowych. Przedmiotem postępowania nie mogła być też egzekucja decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r. o zezwoleniu na rozbiórkę spornej "stodoły" – budynku gospodarczego, co zdaje się twierdzić skarżący podnosząc kwestię egzekucji komorniczej, chociażby z tego powodu, że z decyzji tej obowiązek rozbiórki nie wynikał i nie dawała ona podstawy do wystawienia tytułu egzekucyjnego. Z akt sprawy nie wynika również aby jakakolwiek egzekucja (pomijając już jej podstawę i właściwość organu egzekucyjnego) została wszczęta. Organy nadzoru budowlanego nie miały też uprawnień do oceny legalności wydanego przez Starostę [...] pozwolenia na rozbiórkę, a tym bardziej do zmiany czy też uchylenia tego pozwolenia, czego faktycznie domagał się również skarżący. Postępowania administracyjnego nie stanowią też poszczególne czynności rozbiórkowe jako czynności faktyczne. W sytuacji zatem gdy doszło już do wykonania rozbiórki (co wynika w jednoznaczny sposób z pism skarżącego), to do obowiązków organów nadzoru należało ustalenie czy rozbiórka została wykonana legalnie, a to w związku z treścią art. 31 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Pozytywnego w tym względzie ustalenia organy nadzoru budowlanego dokonały w oparciu o akta Starostwa Powiatowego w B., w sprawie udzielenia B. C. pozwolenia na rozbiórkę. Z akt tych wynika, że decyzja w przedmiocie tego pozwolenia została doręczona stronom postępowania (w którym ona zapadła) w sierpniu i wrześniu 2011 r. Oznacza to zdaniem Sądu, że decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności i była wykonalna. W świetle treści przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawa została dostatecznie wyjaśniona do końcowego jej załatwienia. W postępowaniu administracyjnym zapewniono też skarżącemu czynny udział. Wobec powyższego zasadnie uznały organy orzekające, że nie istnieje podstawa materialno-prawna do prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności robót budowlanych polegających na rozbiórce objętego żądaniem skarżącego obiektu budowlanego. To zaś dawało w świetle treści art. 61a § 1 k.p.a. podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Nie pozbawia to skarżącego możliwości dochodzenia jego praw związanych z rozebraną "stodołą" przed sądami powszechnymi, jeżeli uważa, że prawa te zostały na jego szkodę naruszone. Z powyższych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Wobec oddalenia skargi Sąd nie rozstrzygał w przedmiocie żądania skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania (w zw. z art. 209 tej ustawy). mw