II SA/Gl 698/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. w sprawie ze skargi "A’ na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za pobór wód powierzchownych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 12 kwietnia 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (Zarząd Zlewni w K.) na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 ze zm.- dalej jako: "Prawo wodne") ustaliło, w formie informacji rocznej, "A" Sp. z o.o. ul. [...], [...] D. za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 0,00 PLN, w tym. 0,00 PLN za pobór wód powierzchniowych W dniu kwietnia 2018 r., z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, "A" Sp. z o.o. z siedzibą w D., złożyło reklamację, w której nie zgodziło się z wysokością opłaty za pobór wód powierzchniowych, ustaloną w powołanej informacji rocznej. Podniosło, że posiada aktualnie pozwolenie wodnoprawne Nr [...] na piętrzenie i retencjonowanie wód z przerzutu z rzeki [...] w zbiorniku D. oraz pobór wody ze zbiornika D. za pomocą istniejącego ujęcia Pompownia D. dla zaopatrzenia w wodę pitną i przemysłową zakładów przemysłowych (pkt. I, p. pkt c) w następującej ilości: Q max/h = 6 840 m 3 /h Q ir/d = 112 320 m 3 /dobę Q max/rok = 40 996 000 m 3 /rok. PGWWP Zarząd Zlewni w K. nie uznało reklamacji i zaskarżoną decyzją ustaliło wymiar opłaty rocznej w wysokości 0 zł. Organ wskazał, że naliczenie opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ze zbiornika D. nie jest zasadne, gdyż zbiornik D. jest sztucznym zbiornikiem wodnym, który został wykonany w 1976 r. w wyrobisku poeksploatacyjnym dawnej kopalni piasku podsadzkowego. Zbiornik ten posiada ujęcie wody na rzece [...] w km 0+750 i poprzez to ujęcie zasilany jest wodami powierzchniowymi. Uprawnienia do poboru wody na potrzeby zasilania zbiornika posiada w chwili obecnej tylko i wyłącznie adresat decyzji, który jest również jego administratorem. Ponadto zgodnie z umową nr [...] oddania w użytkowanie gruntów pokrytych wodami zawartą dnia [...]. w K., oddane zostały w użytkowanie grunty pokryte wodami dla realizacji przedsięwzięć związanych z infrastrukturą przemysłową, w tym: 6 m 2 pod urządzenia służące do poboru wody oraz 2154 m 2 pod urządzenia piętrzące. Z powyższych zapisów wynika, że "A" Sp. z o.o. pobiera wodę z rzeki za pomocą istniejącego ujęcia wody, celem napełnienia zbiornika retencyjnego D., Z decyzją tą nie zgodziła się adresatka decyzji. W skardze do tutejszego Sądu wniosła o o uchylenie decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła organowi naruszenie art. 545 ust. 7, art. 8, art. 16 pkt 4, 5 w zw. z art. 34 pkt 7, art. 35 ust. 1, art. 35 ust. 3 pkt 1, art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 270 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 65 ustawy – Prawo wodne, a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego. W szczególności: 1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i które stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, tj. art. 273 ust. 6 w zw. z art. 273 ust. 5 Prawa wodnego, w zw. z art. 6 k.p.a. Organ nie uznał Reklamacji w całości a przepisy p.w. nie przewidują w takim przypadku możliwości dokonania "korekty" informacji rocznej. W konsekwencji doprowadziło do wydania skorygowanej Informacji rocznej, a następnie decyzji bez podstawy prawnej. 2. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego., poprzez brak jakiegokolwiek wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyliczenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych w wysokości 0,00 złotych. 3. Naruszenie art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a., i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a w zw. z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego, poprzez zaniechanie ustosunkowania się do wszystkich twierdzeń ponownej reklamacji. 4. Naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego polegające na sprzeczności istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. 5. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego., poprzez zaniechanie przez organ zawiadomienia skarżącej o zakończeniu postępowania dowodowego. 6. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego, poprzez zaniechanie wskazania w komparycji zaskarżonej decyzji pełnej podstawy prawnej. 7. Naruszenie art. 268 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego poprzez ich błędną wykładnię, to jest przyjęcie nieuprawnionej zawężającej interpretacji pojęcia "pobór wód powierzchniowych", polegającej jak się wydaje na wskazaniu szeregu czynników, których niespełnienie wyklucza możliwość kwalifikacji danego działania jako "pobór wód powierzchniowych" (takich jak antropogeniczne pochodzenie Zbiornika D., posiadanie uprawnienia do ujmowania wody z rzeki na potrzeby zasilania Zbiornika D. przez jeden tylko podmiot, kwestia administrowania Zbiornikiem D. przez Skarżącą, kwestia oddania w użytkowanie gruntów pokrytych wodami i własności Zbiornika D., kwestia pełnienia funkcji zbiornika magazynowego (s. 3 Zaskarżonej Decyzji)), podczas gdy kwestie te nie przesądzają o tym, czy dochodzi do poboru wód powierzchniowych. 8. Naruszenieart. 545 ust. 7 Prawa wodnego, poprzez ustalenie maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m/s, która może być pobrana ze Zbiornika D.. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Istotą problemu w rozstrzyganej sprawie jest ustalenie, czy do poboru wód przez skarżącą dochodzi na rzece [...], czy dopiero na ujęciu wody ze zbiornika wodnego, usytuowanego na tej rzece (art. 16 pkt 65 lit. b Prawa wodnego). Należy przychylić się do stanowiska wyrazonego przez pełnomocnika organu w trakcie rozprawy przed Sądem, że nie zawsze fakt legitymowania się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym na pobór wód powierzchniowych (art. 545 ust. 7 Prawa wodnego), przesądza, że chodzi o usługi wodne w rozumieniu art. 35 ust. 3 pkt 1. Usługa wodna wykracza poza zwykłe, powszechne i szczególne korzystanie z wód. Artykuł art. 8 ustawy – Prawo wodne, wyłączającej jej stosowanie do usług wodnych m.in. w zakresie magazynowania lub dystrybucji wód powierzchniowych w rozumieniu ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2017 r. poz. 328 ze zm.), nie dotyczy skarżącej, gdyż w tym wypadku chodzi wyłącznie o wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, o której mowa w art. 2 pkt 18 ustawy z 2001 r. oraz art. 16 pkt 70 Prawa wodnego. Kluczowe jest tu bowiem stwierdzenie charakteru prawnego wód powierzchniowych, pobieranych przez skarżącego w ramach pozwolenia wodnoprawnego. Własność Skarbu Państwa stanowią m.in. śródlądowe wody płynące. Wody takie są wodami publicznymi, które nie polegają obrotowi cywilnoprawnemu (art. 211 ust. 3 i 4 ustawy). Definicję takich wód zawiera zaś art. 22 ustawy. I tak, wodami takimi są wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących (pkt 3). Jedynie do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych uprawnienia właścicielskie wykonują Wody Polskie (art. 212 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego) i pobierają opłaty za pobór wód powierzchniowych, o których mowa w art. 268 ust. 1 pkt 1 ustawy. Gospodarowanie wodami odbywa się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych (art. 9 pkt 3 ustawy). Tymczasem organ, dowolnie i bez analizy stanu prawnego przyjął, że skarżący nie pobiera wód publicznych, stąd też nie podlega obowiązkowi poniesienia opłaty stałej. Nadto, zdaniem składu orzekającego, opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych winien ponieść tylko ten podmiot, który "zużywa" taką wodę bezpowrotnie. Dotyczy to przypadku, gdy pobrana woda zostanie spożytkowana na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę na cele spożywcze oraz na cele przemysłowe. Jedynie wówczas taka woda traci charakter wody powierzchniowych, gdyż nie powraca do środowiska w stanie pierwotnym. Stąd też o ile pobrane przez skarżącego wody powierzchniowe, stanowią wody publiczne, za opłatą usługę wodną winien ponieść ten podmiot – zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Wreszcie, zdaniem sądu administracyjnego brak, podstaw do wydania decyzji określającej opłatę za usługi wodne w wysokości 0 zł, jak to nastąpiło w niniejszej sprawie. O ile można przyjąć, że wadliwa informacja roczna może być anulowana, bądź zastąpiona nową informacją, to w wyniku rozpatrzenia reklamacji organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa, o ile dojdzie do wniosku, że nie dochodzi do świadczenia usługi wodnej, za którą pobierana jest opłata. Przepisy art. 268 ust. 1 pkt 1 i art. 270 ust. 1 Prawa wodnego, stwarzają podstawę do naliczenia opłaty, która stanowi określoną kwotę pieniężną, przekraczająca kwotę 20 zł w obecnym stanie prawnym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien zatem jednoznacznie ustalić status prawny wód powierzchniowych, pobieranych przez skarżącego. O ile są to wody publiczne, opłatę stałą za ich pobór należy określić na podstawie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego. W razie stwierdzenia, że skarżący nie korzysta z usługi wodnej, bowiem nie pobiera wód powierzchniowych publicznych, postępowanie administracyjne o ustalenie opłaty stałej należy umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.