II SA/Gl 70/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant Barbara Urban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. A. P. pismem z dnia [...] r. zwrócił się o wymeldowanie swojego syna J. P. z pobytu stałego w mieszkaniu położonym w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu podał, że powodem złożenia wniosku jest pasożytniczy tryb życia syna, który nadużywa alkoholu, niszczy mienie znajdujące się w mieszkaniu a nadto nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Stwierdził, że syn wszedł w kontakt z grupą przestępczą i "poprzez utrzymywanie fikcji zameldowania, poszerza możliwości przestępcze tej grupy, skierowane przeciwko wnioskodawcy", co trwa od dwóch lat. Fikcyjność zameldowania polega na tym, że syn w czasie dnia przebywa w innych lokalach, gdzie spożywa alkohol, a następnie przychodzi do mieszkania aby wytrzeźwieć. Z akt sprawy wynika, że lokal, w którym zameldowane są strony postępowania, ma status mieszkania spółdzielczego i został przyznany w czasie trwania małżeństwa A. P. i J. P. Jako osoba uprawniona do przebywania w mieszkaniu, wymieniona w przydziale z dnia [...]r., wskazany został m. in. J. P. W mieszkaniu J. P. został zameldowany [...]r. Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, organ I instancji przeprowadził oględziny. Brali w nich udział małżonkowie A. P. i J. P. oraz ich syn J. P. Ustalono, że lokal składa się z trzech pokoi, kuchni i łazienki. Wedle stron, J. P. zajmuje pokój najmniejszy. W pokoju tym jest półkotapczan, biurko, 2 fotele, ława, biblioteczka, półka wisząca z pamiątkami, telewizor, 2 radiomagnetofony, monitor od komputera (oddany J. P. w depozyt). W pokoju stwierdzono obecność rzeczy należących do J. P. Znajdowały się w nim jego rzeczy osobiste, obuwie, ręczniki, firanka, naczynia i sztućce, a także produkty spożywcze (chleb, konserwa, masło, pomidory, cebula, serki topione, cukier, kawa, mleko, dżemy). J. P. podała, że jej syn zamieszkuje w mieszkaniu od dzieciństwa i wciąż zajmuje ten sam pokój. Od stycznia, z powodu remontu kuchni, łazienki i pokoju męża A. P., nie jest możliwe korzystanie z łazienki i kuchni. W tym zakresie korzysta z uprzejmości sąsiadów. Zarzuciła, że celem jej męża jest doprowadzenie do pozbycia się z mieszkania zarówno jej, jak i syna. Z akt sprawy wynika, że w stosunku do J. P. została wydana decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r., nr [...], którą orzeczono o jej wymeldowaniu z pobytu stałego w przedmiotowym mieszkaniu, w której przyjęto, że opuściła ona miejsce zameldowania. Brak danych, czy decyzja ta stała się ostateczna. Przesłuchany na okoliczność wniosku A. P. zaprzeczył twierdzeniom swojej żony. Podał, że syn opuścił mieszkanie z chwilą, gdy stała się ostateczna decyzja o wymeldowaniu jego matki. Zarówno wcześniej, jak i obecnie przychodzi do mieszkania o rożnych porach, aby wytrzeźwieć. Będąc nietrzeźwym, jest agresywny. Przynosi do mieszkania brudne rzeczy, gromadzi je, czasem zabiera rzeczy potrzebne aktualnie do ubioru. Od momentu opuszczenia lokalu zabiera więcej rzeczy, niż przynosi. Po otrzymaniu zawiadomienia o oględzinach, ponownie zaczął gromadzić w mieszkaniu różne rzeczy, środki czystości i żywność. Celem jego działań jest pozorowanie pobytu. Syn posiada klucz od drzwi wejściowych, które zostały wymienione w ostatnim czasie. Zarzucił, że od pełnoletności syn nie partycypuje w kosztach mieszkania. Od wymeldowania matki syn wraz z nią przychodzi do mieszkania, organizuje libacje. Brak reakcji urzędu może skończyć się śmiercią. Wnioskodawca zauważył, że prawdopodobnie osoby mieszkające w bloku będą składać fałszywe zeznania. J. P. podał, że mieszka w mieszkaniu [...] lat i go nie opuścił. Ma w swoim pokoju należące do niego rzeczy. Każdą noc spędza w domu. Ponieważ kuchnia nie nadaje się do użytku, przygotowuje sobie posiłki w pokoju. Wskazał na znajdujące się w szafkach artykuły spożywcze, naczynia i sztućce, ręczniki, ubrania i bieliznę. Od dwóch tygodni w mieszkaniu jest energia elektryczna. Jest woda, ale zlewozmywak i pisuar nie są właściwie podłączone i nie nadają się do użytku. Ma klucz do mieszkania, natomiast ma kłopoty z odbiorem korespondencji. W trakcie oględzin przesłuchano świadków, mieszkających w tym samym budynku: M. C., M. Z., R. O. oraz H. i H. K. Wszyscy oni stwierdzili, że znają J. P., widują go na klatce schodowej, w windzie, wychodzącego i wchodzącego do mieszkania i stwierdzają, że mieszka w miejscu zameldowania. Organ I instancji zwrócił się także do Komendy Powiatowej Policji w B. z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli meldunkowej i kilkakrotne sprawdzenie faktu pobytu J. P. w miejscu zameldowania, w rożnych porach dnia oraz rozpytanie sąsiadów. Naczelnik Sekcji Prewencji KPP w B. podał, że J. P. przebywa w miejscu zameldowania. Po zawiadomieniu o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami, J. P. potwierdził, że mieszka w lokalu. Natomiast A. P. w piśmie z dnia [...]r. wniósł o uzupełnienie materiału, poprzez przyjęcie informacji, że syn nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania. Zawnioskował o dopuszczenie dowodu z akt sprawy [...] i ocenę, czy nie zachodzi przypadek pozorowania zamieszkiwania, tak jak to miało miejsce w przypadku jego żony. Zarzucił, że kontrola Policji sprowadziła się do jednej krótkiej wizyty, podczas której pojawili się w mieszkaniu, oprócz policjanta, jego syn i od dwóch lat nie mieszkająca żona. Z dołączonych do akt fragmentów uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. nr [...] wynika, że w toku postępowania prowadzonego w sprawie o wymeldowanie J. P. z przedmiotowego lokalu, dokonano jego oględzin [...]r. i [...]r. W ich trakcie ustalono, że pokój J. P. nie nosił śladów zamieszkiwania, był brudny i zaniedbany. Stwierdzono wówczas, że "to samo dotyczy kuchni i pokoju, w którym przebywa syn J.". Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. odmówił wymeldowania J. P. z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania dowodowego i uznano, że nie zostało wykazane, aby J. P. opuścił miejsce stałego zameldowania. Wskazano na brak konsekwencji w twierdzeniach samego wnioskodawcy, który stwierdzał, że syn przynosi do mieszkania swoje rzeczy i w nim je trzyma. Wobec sugestii, że J. P. pozoruje zamieszkiwanie, zlecono przeprowadzenie kontroli meldunkowej przez policję, kontrola ta potwierdziła faktyczne zamieszkiwanie strony w mieszkaniu. Organ zwrócił także uwagę, że w toku całego postępowania J. P. odbierał korespondencję urzędową wysyłaną do niego na adres zameldowania. Wyjaśniono także, że zarzuty dotyczące trybu życia syna czy zachowania względem ojca, pozostają poza zakresem zainteresowania organu ewidencyjnego. Pouczono, że w sytuacji nagannego zachowania lokatora strona może wystąpić do sądu o eksmisję i wskazano na podstawę prawną takiego żądania. Odwołanie od decyzji złożył A. P., nie zgłaszając żadnych zarzutów i argumentów. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił przekonanie, że w sprawie nie zaistniała przesłanka trwałego opuszczenia miejsca zameldowania. Natomiast postępowanie administracyjne o wymeldowanie nie może zastępować innych instytucji prawnych, służących uregulowaniu spraw lokalowych oraz sporów rodzinnych. Organ ocenił wnioski wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego jako prawidłowe. W skardze do sądu administracyjnego A. P. zarzucił wydanym decyzjom dowolność w interpretacji przepisów, co rodzi podejrzenie, że wydanie decyzji miało miejsce pod wpływem nacisków lub układu. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie istniały takie same dowody i okoliczności jak w sprawie o wymeldowanie jego żony, która zakończyła się orzeczeniem o wymeldowaniu . W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na te osoby obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 ustawy, m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta jest pochodną funkcji, jaką spełnia z założenia ewidencja ludności. Jej zadaniem jest odnotowywanie miejsca faktycznego zamieszkania poszczególnych osób. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy na wniosek lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Uprawnienie organów do wydania takiej decyzji umożliwia realizację celu, do jakiego powołana jest ewidencja ludności. Warunkiem wydania takiej decyzji jest jednak uprzednie stwierdzenie, że osoba zameldowana w miejscu pobytu stałego nie mieszka a stan ten nie ma charakteru tymczasowego czy usprawiedliwionego szczególnymi okolicznościami. W niniejszej sprawie skarżący domagał się wydania decyzji o wymeldowaniu jego syna z pobytu stałego. Zasadniczą zatem kwestią dla oceny dopuszczalności wydania decyzji o żądanej treści było stwierdzenie, czy doszło do opuszczenia przez J. P. miejsca, w którym jest zameldowany. Organy stwierdziły, że zebrany w sprawie materiał nie daje podstaw do takiego wniosku. W przekonaniu Sądu ocena materiału dowodowego dokonana przez organy administracji oraz kwalifikacja prawna ustalonego stanu faktycznego nie zostały dokonane z naruszeniem prawa. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, organ zebrał materiał posiłkując się różnymi środkami dowodowymi, czym wyczerpał obowiązek z art. 77 § 1 k.p.a. Przeprowadzono takie istotne z punktu widzenia specyfiki przedmiotu postępowania dowody, jak oględziny i przesłuchanie sąsiadów, tudzież policyjną kontrolę meldunkową. Dowody te nie potwierdziły, że J. P. nie mieszka w miejscu zameldowania. Należy przy tym wskazać, że w istocie twierdzenia skarżącego w tej kwestii nie były jednoznaczne i konsekwentne. Z jednej bowiem strony twierdził on, że jego syn wraca do mieszkania pijany, przynosi do domu brudne rzeczy i nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania (co jest uzasadnione w istocie w sytuacji zamieszkiwania), z drugiej zaś zarzucał, że zamieszkiwanie ma charakter pozorowany. Prawidłowo organ, w ramach przysługującej swobody w ocenie dowodów, uznał za miarodajne dla ustalenia stanu faktycznego dane uzyskane w drodze oględzin i zeznań świadków. Trzeba podkreślić, że zostało przesłuchanych czworo świadków, a ich zeznania w kwestii zamieszkiwania J. P., były zbieżne. Skoro nie wykazano w postępowaniu dowodowym, że strona opuściła miejsce pobytu stałego bez wymeldowania, to brak było podstaw do wydawania decyzji administracyjnej o wymeldowaniu i prawidłowo organy uznały, że w sprawie brak podstaw do zastosowania art. 15 § 2 ustawy o ewidencji ludności. Przepisy regulujące ewidencjonowanie ludności nie służą żadnym innym celom, poza ewidencyjnym. Należy przy tym wyjaśnić skarżącemu, że przeprowadzone postępowanie, wszczęte wnioskiem z [...]r., dotyczyło konkretnej sprawy i osoby. Syn J. jest osobą pełnoletnią i brak podstaw do łączenia miejsca jego zamieszkiwania z miejscem zamieszkania któregoś z rodziców. Specyfika postępowania w sprawie o wymeldowanie wymaga zebrania materiału dotyczącego konkretnej osoby i określonego czasu. To, że doszło do wymeldowania w roku [...] J. P. (przy czym Sądowi nie jest wiadome, czy rozstrzygnięcie to jest ostateczne), nie oznacza, że istniała przesłanka do wymeldowania J. P. w dacie, w jakiej było prowadzone kontrolowane postępowanie. Nawet, jeśli w przeszłości doszło do zmiany miejsca pobytu przez syna skarżącego, ale następnie powrócił on do mieszkania i w dacie prowadzenia postępowania w nim mieszkał, zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji, to brak podstaw do wydania orzeczenia o wymeldowaniu. Orzeczenie takie nie służy bowiem pozbawieniu osoby zameldowanej prawa do pobytu w określonym miejscu lecz doprowadzeniu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym. Jeśli w dacie orzekania stan faktyczny jest zgodny z danymi zawartymi w ewidencji, organ nie ma podstaw do zmiany tych danych poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu. W razie zmiany stanu faktycznego i opuszczenia przez J. P. miejsca zameldowania, zaistnieje ewentualnie podstawa do wszczęcia nowego postępowania, którego efekt będzie zależał od wykazania, że opuścił on miejsce dotychczasowego pobytu stałego. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.